Władysław Tatarkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Tatarkiewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1886
Warszawa
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1980
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie
Rodzice Ksawery Tatarkiewicz i Maria Brzezińska
Małżeństwo Teresa Tatarkiewicz
W Tatarkiewicz Signature.svg
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Tablica pamiątkowa na warszawskiej kamienicy przy ul. Chocimskiej 35, w której w latach 1960–1980 mieszkał Władysław Tatarkiewicz

Władysław Tatarkiewicz (ur. 3 kwietnia 1886 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1980 tamże) – filozof i historyk filozofii, estetyk i etyk, historyk sztuki, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk.

Życiorys[edytuj]

Ukończył gimnazjum filologiczne w Warszawie. Studiował na różnych kierunkach (prawo, psychologię, filozofię, antropologię, zoologię, historię sztuki) i na różnych uczelniach – PW, UW, tajne komplety tzw. Uniwersytetu Latającego, w Berlinie, Marburgu (u Hermana Cohena i Paula Natorpa, gdzie przejął się neokantyzmem, który jednak później porzucił), Paryżu, a także na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie habilitował się w 1919.

Prowadził wykłady z historii filozofii, etyki, estetyki na Uniwersytecie Warszawskim, w latach 1919–1921 wykłady z historii filozofii na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, później wykłady z historii sztuki i estetyki w seminarium historii sztuki Uniwersytetu Poznańskiego. Jeszcze w roku 1974 wykładał estetykę w Lozannie.

Od roku 1924 był redaktorem naczelnym Przeglądu Filozoficznego, a w latach 1960–1963 redaktorem naczelnym pisma „Estetyka”. Od roku 1938 należał do redakcji Reveue International de Philosophie[1]. Należał m.in. do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, PAU, SHS, PAN, Comité international d'histoire de l'art, Institut International de Philosophie.

Opracował semantyczną analizę szczęścia. Przeprowadził rozważania psychologiczne na temat przeżyć człowieka szczęśliwego i nieszczęśliwego. Dowodził, że nie istnieją wartości poza konkretnymi dobrami, choć mają charakter obiektywny[potrzebny przypis].

W swych pracach zawarł zagadnienia z teorii muzyki, poezji i plastyki. Zajmował się również estetyką i historią sztuki. Omówił szczegółowo genezę, rozwój i znaczenie podstawowych pojęć estetyki: sztuki, piękna, formy, twórczości, odtwórczości i przeżycia estetycznego.

Zapisał się w historii nauki polskiej głównie jako etyk i aksjolog, autor wielokrotnie wznawianych dzieł, m.in. 3-tomowej Historii filozofii, zawierającej syntetyczny przegląd poglądów i kierunków filozoficznych w różnych okresach historii, będącej przez wiele lat podstawowym podręcznikiem akademickim[1], Historii estetyki oraz przystępnej filozofii moralności.

Był członkiem filozoficznej szkoły lwowsko-warszawskiej, stworzonej przez Kazimierza Twardowskiego, która przyniosła odrodzonej Polsce wielu wybitnych naukowców: filozofów, logików, psychologów, socjologów, a także organizatorów życia akademickiego.

Sygnatariusz Listu 34 (1964) oraz listu do „The Times”.

Wyróżnienia[edytuj]

Dzieła[edytuj]

  • O bezwzględności dobra, Warszawa, 1919
  • Pięć studiów o Łazienkach Stanisława Augusta, Lwów 1925
  • Historia filozofii I–III, Lwów 1931, III, Kraków 1950
  • O szczęściu, Kraków, 1947
  • Skupienie i marzenie. Studia z zakresu estetyki, Kraków, 1951
  • Dominik Merlini Warszawa, 1955
  • Historia estetyki I–III, Wrocław 1960–1967
  • O sztuce polskiej XVII i XVIII wieku. Architektura, rzeźba, Warszawa, 1966
  • Pisma zebrane I–II, Warszawa, 1971–1972
  • Dzieje sześciu pojęć, Warszawa, 1975
  • O doskonałości, Warszawa, 1976
  • Parerga, Warszawa, 1978
  • Wspomnienia, Warszawa, 1979 (razem z żoną Teresą Tatarkiewicz)
  • O filozofii i sztuce, Warszawa, 1986
  • Dobro i oczywistość. Pisma etyczne, Lublin, 1989
  • Pisma z etyki i teorii szczęścia, Wrocław, 1992
  • Wybór pism estetycznych, Kraków, 2004

Upamiętnienia[edytuj]

  • Ulice Władysława Tatarkiewicza m.in. na warszawskim Gocławiu, w Częstochowie, Łodzi i Opolu.
  • Tablica pamiątkowa odsłonięta w 2012 w Warszawie na fasadzie kamienicy przy ul. Chocimskiej 35, w której w latach 1960–1980 mieszkał Władysław Tatarkiewicz.

Przypisy

  1. a b PWN 1968 ↓, s. 409.
  2. Polska Korporacja Akademicka AQUILONIA – Nasi poprzednicy – bloog.pl
  3. Korporacja Akademicka "Z.A.G. Wisła", Gdańsk 1913 – Sławni Korporanci – bloog.pl
  4. Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 747.
  5. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu propagandy polskiej za granicą” M.P. 1938 nr 258 poz. 592
  6. Nowiny Rzeszowskie, nr 170 (5306), 20 lipca 1966, s. 2.

Bibliografia[edytuj]

  • Jacek Jadacki, Rozdział z historii filozofii polskiej: Władysław Tatarkiewicz. Studia Filozoficzne 1986 nr 12 s. 179-194; Metodologia w ujęciu Władysława Tatarkiewicza. [W:] Czesław Głombik [red.], Władysław Tatarkiewicz: W siedemdziesięciolecie I wydania „Historii filozofii". Katowice 2003, Wydawnictwo Gnome, s. 77-89
  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN. T. 11: Ster–Urz. Warszawa: PWN, 1968, s. 408–409.

Linki zewnętrzne[edytuj]