Władysław Tatarkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Tatarkiewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 kwietnia 1886
Warszawa
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1980
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie
Rodzice Ksawery Tatarkiewicz i Maria Brzezińska
Małżeństwo Teresa Tatarkiewicz
W Tatarkiewicz Signature.svg
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Tablica pamiątkowa na warszawskiej kamienicy przy ul. Chocimskiej 35, w której w latach 1960–1980 mieszkał Władysław Tatarkiewicz

Władysław Tatarkiewicz (ur. 3 kwietnia 1886 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1980 tamże) – filozof i historyk filozofii, estetyk i etyk, historyk sztuki, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk.

Życiorys[edytuj]

Ukończył gimnazjum filologiczne w Warszawie. Studiował na różnych kierunkach (prawo, psychologię, filozofię, antropologię, zoologię, historię sztuki) i na różnych uczelniach – PW, UW, tajne komplety tzw. Uniwersytetu Latającego, w Berlinie, Marburgu (u Hermana Cohena i Paula Natorpa, gdzie przejął się neokantyzmem, który jednak później porzucił), Paryżu, a także na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie habilitował się w 1919.

Prowadził wykłady z historii filozofii, etyki, estetyki na Uniwersytecie Warszawskim, w latach 1919–1921 wykłady z historii filozofii na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, później wykłady z historii sztuki i estetyki w seminarium historii sztuki Uniwersytetu Poznańskiego. Jeszcze w roku 1974 wykładał estetykę w Lozannie.

Od roku 1924 był redaktorem naczelnym Przeglądu Filozoficznego, a w latach 1960–1963 redaktorem naczelnym pisma „Estetyka”. Od roku 1938 należał do redakcji Reveue International de Philosophie[1]. Należał m.in. do Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, PAU, SHS, PAN, Comité international d'histoire de l'art, Institut International de Philosophie.

Opracował semantyczną analizę szczęścia. Przeprowadził rozważania psychologiczne na temat przeżyć człowieka szczęśliwego i nieszczęśliwego. Dowodził, że nie istnieją wartości poza konkretnymi dobrami, choć mają charakter obiektywny[potrzebny przypis].

W swych pracach zawarł zagadnienia z teorii muzyki, poezji i plastyki. Zajmował się również estetyką i historią sztuki. Omówił szczegółowo genezę, rozwój i znaczenie podstawowych pojęć estetyki: sztuki, piękna, formy, twórczości, odtwórczości i przeżycia estetycznego.

Zapisał się w historii nauki polskiej głównie jako etyk i aksjolog, autor wielokrotnie wznawianych dzieł, m.in. 3-tomowej Historii filozofii, zawierającej syntetyczny przegląd poglądów i kierunków filozoficznych w różnych okresach historii, będącej przez wiele lat podstawowym podręcznikiem akademickim[1], Historii estetyki oraz przystępnej filozofii moralności.

Był członkiem filozoficznej szkoły lwowsko-warszawskiej, stworzonej przez Kazimierza Twardowskiego, która przyniosła odrodzonej Polsce wielu wybitnych naukowców: filozofów, logików, psychologów, socjologów, a także organizatorów życia akademickiego.

Sygnatariusz Listu 34 (1964) oraz listu do „The Times”.

Wyróżnienia[edytuj]

Dzieła[edytuj]

  • O bezwzględności dobra, Warszawa, 1919
  • Pięć studiów o Łazienkach Stanisława Augusta, Lwów 1925
  • Historia filozofii I–III, Lwów 1931, III, Kraków 1950
  • O szczęściu, Kraków, 1947
  • Skupienie i marzenie. Studia z zakresu estetyki, Kraków, 1951
  • Dominik Merlini Warszawa, 1955
  • Historia estetyki I–III, Wrocław 1960–1967
  • O sztuce polskiej XVII i XVIII wieku. Architektura, rzeźba, Warszawa, 1966
  • Pisma zebrane I–II, Warszawa, 1971–1972
  • Dzieje sześciu pojęć, Warszawa, 1975
  • O doskonałości, Warszawa, 1976
  • Parerga, Warszawa, 1978
  • Wspomnienia, Warszawa, 1979 (razem z żoną Teresą Tatarkiewicz)
  • O filozofii i sztuce, Warszawa, 1986
  • Dobro i oczywistość. Pisma etyczne, Lublin, 1989
  • Pisma z etyki i teorii szczęścia, Wrocław, 1992
  • Wybór pism estetycznych, Kraków, 2004

Upamiętnienia[edytuj]

  • Ulice Władysława Tatarkiewicza m.in. na warszawskim Gocławiu, w Częstochowie, Łodzi i Opolu.
  • Tablica pamiątkowa odsłonięta w 2012 w Warszawie na fasadzie kamienicy przy ul. Chocimskiej 35, w której w latach 1960–1980 mieszkał Władysław Tatarkiewicz.

Przypisy

  1. a b PWN 1968 ↓, s. 409.
  2. Polska Korporacja Akademicka AQUILONIA – Nasi poprzednicy – bloog.pl
  3. Korporacja Akademicka "Z.A.G. Wisła", Gdańsk 1913 – Sławni Korporanci – bloog.pl
  4. Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 747.
  5. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu propagandy polskiej za granicą” M.P. z 1938 r. Nr 258, poz. 592
  6. Nowiny Rzeszowskie, nr 170 (5306), 20 lipca 1966, s. 2.

Bibliografia[edytuj]

  • Jacek Jadacki, Rozdział z historii filozofii polskiej: Władysław Tatarkiewicz. Studia Filozoficzne 1986 nr 12 s. 179-194; Metodologia w ujęciu Władysława Tatarkiewicza. [W:] Czesław Głombik [red.], Władysław Tatarkiewicz: W siedemdziesięciolecie I wydania „Historii filozofii". Katowice 2003, Wydawnictwo Gnome, s. 77-89
  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN. T. 11: Ster–Urz. Warszawa: PWN, 1968, s. 408–409.

Linki zewnętrzne[edytuj]