Będkowice (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Będkowice.
Będkowice
Kościół w Będkowicach
Kościół w Będkowicach
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Wielka Wieś
Wysokość 408 m n.p.m.
Liczba ludności (2010) 535
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-089
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0341853
Położenie na mapie gminy Wielka Wieś
Mapa lokalizacyjna gminy Wielka Wieś
Będkowice
Będkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Będkowice
Będkowice
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Będkowice
Będkowice
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Będkowice
Będkowice
Ziemia50°10′03″N 19°45′08″E/50,167500 19,752222

Będkowicewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Wielka Wieś. W latach 1975–1998 w województwie krakowskim.

Integralne części miejscowości: Dolina Będkowska, Podkopiec[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia wsi Będkowice sięga średniowiecza. Na jej terenie, wznosząc się nad Doliną Będkowską, znajduje się Sokolica, zwana również Sokolą Skałą, na której w VIII – IX wieku istniało grodzisko. Jak wykazały badania archeologiczne przeprowadzone w 1909 roku przez archeologa Leona Kozłowskiego, późniejszego premiera II RP (1934–1935), oraz J. Czarnowskiego, nieopodal grodziska na Sokolej Skale znajdowało się drugie – nad skałami Dębnik.

Pierwsza pisemna wzmianka o Będkowicach pochodzi z 1329 i wspomina o lokacji wsi Hutnica (dzisiejsze Szklary) na dobrach wsi Bantkowicz. Sama nazwa wskazuje, że istnienie tej miejscowości można datować na XI lub XII w. Z pierwotnego obszaru Będkowic powstały później samodzielne wsie Łazy i Kawiory. Kolejna wzmianka z 1341 mówi, że we wsi było ponad dwudziestu dziedziców. Poszczególne części wsi należały do różnych właścicieli, którzy wciąż się zmieniali, ustawicznie prowadząc spory i procesy o działy, spadki, miedze, lasy itp.

W 1708 właścicielka dóbr będkowskich Maria Józefa z Wesslów poślubiła królewicza Konstantego, syna Jana III Sobieskiego, wówczas weszły one jako część posagu w skład dóbr królewskich.

Kolejnymi znanymi z imienia i nazwiska właścicielami wsi była rodzina Bzowskich. Upamiętnia ich znajdujący się na południowo-wschodnim krańcu wsi Kopiec Bzowskich zwieńczony krzyżem. Znajduje się tam tablica upamiętniająca Hiacynta Janotę-Bzowskiego (1750–1808) oraz Kazimierza Janotę-Bzowskiego (1792–1862). Przy odpowiedniej widoczności z kopca widać Kraków i panoramę Tatr.

W okresie zaborów Będkowice znajdowały się pod administracją rosyjską, leżąc tuż przy granicy z galicyjską częścią monarchii austriackiej, a później austro-węgierskiej. Doliną Będkowską przebiegała granica między tymi zaborami, której strzegła nieistniejąca już strażnica rosyjska.

W 1924 w Dolinie Będkowskiej powstał dwór Szaniec, wybudowany przez Janinę i Lecha Rościszewskich. W czasie II wojny światowej w Szańcu udzielono schronienia ukrywającym się żydom, którzy dzięki temu uratowali życie, za co Rościszewscy zostali uhonorowani po wojnie tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W murach dworu funkcjonował przez pewien czas Uniwersytet Ludowy. Szaniec spłonął w 1990 r. Rościszewscy spoczywają na cmentarzu parafialnym w Będkowicach. Zabudowania dworskie przetrwały w Będkowicach do początku XX w., później były sukcesywnie rozbierane. Na ich parceli wybudowany został m.in. kościół parafialny. We wsi istniał też kiedyś browar.

W latach 70. XX w. natrafiono w Dolinie Będkowskiej na ślady cmentarzyska z czasów kultury łużyckiej.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej w części zwanej Wyżyną Olkuską, w sąsiedztwie Ojcowskiego Parku Narodowego. Cały jej teren wchodzi w skład Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie obejmującego doliny i wąwozy z licznymi skałami wapiennymi, jaskiniami, źródłami krasowymi i zabytkami kultury materialnej. Położenie miejscowości między Doliną Będkowską a Kobylańską sprawia, że jest ona doskonałym punktem wypadowym do ich zwiedzania. Szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiają zwiedzenie również innych dolin. Jest też dobrym punktem wypadowym dla wspinaczy skałkowych, którzy mają łatwe i bliskie podejścia na liczne udostępnione do wspinaczki skały wschodniej strony Doliny Będkowskiej, w tym najwyższą w jurze Sokolicę. W sąsiedztwie wsi znajdują się dwie udostępnione do zwiedzania jaskinie: Nietoperzowa i Wierzchowska Górna.

Szlaki turystyczne

szlak turystyczny żółty żółty – z Kobylan przez Dolinę Kobylańską, Będkowice, fragment Doliny Będkowskiej, Dolinę Szklarki, rezerwat przyrody Dolina Racławki do Paczółtowic.

szlak turystyczny niebieski niebieski – z Rudawy przez Radwanowice, Łączki i całą długość Doliny Będkowskiej do Ojcowskiego Parku Narodowego.

szlak rowerowy zielony zielony – z Bolechowic obok Bramy Bolechowickiej, przez Las Krzemionka, przysiółek Kawiory, górną część Doliny Będkowskiej i Doliny Szklarki do Jerzmanowic.

szlak rowerowy niebieski rowerowy szlak brzozowy – z Kobylan przez Dolinę Kobylańską, Krzemionki, Zelków, przysiółek Gacki do Bolechowic i Zabierzowa.


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]