Bestwina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°54′6.25″N 19°3′38.97″E
- błąd 0 m
WD 49°53'47"N, 19°3'34"E, 49°53'49.63"N, 19°3'27.94"E
- błąd 39 m
Odległość 637 m
Bestwina
wieś
Ilustracja
Pałac Habsburgów w Bestwinie (1826)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat bielski
Gmina Bestwina
Wysokość 267 m n.p.m.
Liczba ludności (2012) 4618
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 43-512[1]
Tablice rejestracyjne SBI
SIMC 0212110
Położenie na mapie gminy Bestwina
Mapa konturowa gminy Bestwina, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Bestwina”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bestwina”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Bestwina”
Położenie na mapie powiatu bielskiego
Mapa konturowa powiatu bielskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Bestwina”
Ziemia49°54′06,25″N 19°03′38,97″E/49,901736 19,060825

Bestwinawieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, siedziba gminy Bestwina. Powierzchnia sołectwa wynosi 1353,6 ha, a liczba ludności 4618[2], co daje gęstość zaludnienia równą 341,2 os./km².

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Graniczy od północy z Bestwinką i Kaniowem, od wschodu ze Starą Wsią. Od południowego wschodu z Janowicami i od południa z miastem Bielsko-Biała, a na zachodzie z miastem Czechowice-Dziedzice.

Przez miejscowość przepływa rzeka Łękawka, która uchodzi do Wisły w Kaniowie. Najwyższym punktem wysokościowym jest wzniesienie Magówka (314 m n.p.m.), z którego rozpościera się widok na okoliczne Beskidy i Kotlinę Oświęcimską. W zachodniej części Bestwiny znajduje się kompleks stawów rybnych o powierzchni około 100 ha, miejsce gniazdowania ptaków wodnych[3].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Bestwina[4][5]
części wsi Granice, Kąty, Kolankowice, Magówka, Nowy Świat, Pasieki, Podkępie, Podlesie, Rzeczne, Strona Chuda, Strona Tłusta, Wielodroga, Wydrzyniec, Za Lasem

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bestwina na starej mapie z 1603 roku autorstwa Abrahama Orteliusa
Pieczęć wsi Bestwina na dokumencie z 1875

Jest to jedna z najstarszych osad w dorzeczu rzeki Białej. W badaniach archeologicznych przeprowadzony w 1971 odkryto m.in. majdan grodziska nad rzeką Łękawką. Osada mogła funkcjonować tu na długo przed pierwszą wzmianką[6]. Osada znajdowała się najprawdopodobniej w granicach kasztelanii oświęcimskiej dzieląc jej losy. Parafia miała tu już powstać w 1100 roku, a kościół miał być zburzony w przez Tatarów w 1241[6].

Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie z 1273 roku[7]. Następnie wymieniona jest w spisie świętopietrza parafii dekanatu Oświęcim diecezji krakowskiej z 1326 pod nazwą Bestwina[8]. Pod taką samą nazwą występuje również w dokumencie sprzedaży księstwa oświęcimskiego Koronie Polskiej wystawionym przez Jana IV oświęcimskiego 21 lutego 1457[9]. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Besthwina wymienia w latach 1470-1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[10]. W 1523 wieś wzmiankowano w niemieckiej formie Beztwin[6].

W 1564 roku miejscowość wraz z całym księstwem oświęcimskim i zatorskim leżała w granicach Korony Królestwa Polskiego, znajdowała się w województwie krakowskim w powiecie śląskim. Po unii lubelskiej w 1569 księstwo Oświęcimia i Zatora stało się częścią Rzeczypospolitej Obojga Narodów w granicach, której pozostawało do I rozbioru Polski w 1772[11]. Pod koniec XVI wieku miejscowy kościół był zborem kalwińskim.

Po rozbiorach Bestwina znalazła się w zaborze austriackim i leżała w granicach Austrii, wchodząc w skład Królestwa Galicji i Lodomerii.

W 1826 roku z polecenia Karola Ludwika Habsburga powstał pałac, który pozostawał w rękach Habsburgów do 1944 roku[12].

Od 1867 w granicach powiatu bialskiego. Według austriackiego spisu ludności z 1900 r. w Bestwinie w 231 budynkach na obszarze 1356 hektarów mieszkało 1785 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 131,6 os./km², z tego 1755 (98,3%) mieszkańców było katolikami, 29 (1,6%) wyznawcami judaizmu a 1 osoba innej religii, 1770 (99,2%) było polsko- a 8 (0,4%) niemieckojęzycznymi[13].

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Bestwina”[14].

Podczas II wojny światowej włączony do powiatu Bielitz w III Rzeszy. Po wojnie przywrócony Polsce.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego. W okresie 1977-1982 wieś, podobnie jak cała gmina Bestwina była częścią gminy Czechowice-Dziedzice.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia Wniebowzięcia NMP). Obecny wizerunek kościoła pochodzi z 1577. Część Bestwiny należy do parafii św. Jana Chrzciciela w Komorowicach (w Bielsku-Białej).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Dojazd: linie bielskiego PKS, linia 56 MZK Bielsko-Biała (Bestwina Centrum – Dworzec-Podwale). Oraz do granicy z Bestwiną, linia 29 (Komorowice Sosna – Warszawska Dworzec) i linia 3 (Komorowice Sosna – Osiedle Karpackie).

Sport[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się klub piłkarski LKS Bestwina, który występuje w bielskiej okręgówce od sezonu 2009/2010.

Osoby związane z Bestwiną[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 18 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Gmina Bestwina: Podstawowe informacje. W: bestwina.pl [on-line]. 2013. [dostęp 2013-01-02].
  3. Szyra D., Szyra R. 2005. Ptaki wodno-błotne Stawów Bestwińskich i Komorowickich w latach 1995–1999 Chrońmy Przyrodę Ojczystą 61, 3: 45-59.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. a b c Kalendarium dziejów terenu gminy Bestwina
  7. Zaplecze osadnicze Bielska. W: Bielsko-Biała. Monografia miasta. Idzi Panic (redakcja). Wyd. drugie. T. I: Bielsko od zarania do wybuchu wojen śląskich. Bielsko-Biała: Wydział Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej, 2011, s. 217. ISBN 978-83-60136-31-7.
  8. Monumenta Poloniae Vaticana T.1 Acta Camerae Apostolicae. Vol. 1, 1207-1344. Jan Ptaśnik (redakcja). Cracoviae: Sumpt. Academiae Litterarum Cracoviensis, 1913, s. 147-150.
  9. Krzysztof Rafał Prokop: Księstwa oświęcimskie i zatorskie wobec Korony Polskiej w latach 1438-1513. Dzieje polityczne. Kraków: PAU, 2002, s. 151. ISBN 978-8388857-31-7.
  10. Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, „Liber Beneficiorum”, Aleksander Przezdziecki, Tom II, Kraków 1864, s. 292.
  11. Jan Nepomucen Gątkowski: Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego. Lwów: nakład autora, 1867.
  12. Teresa Lewczak: Zamek w Bestwinie. Bestwina: Gminna Biblioteka Publiczna w Bestwinie, 2017. ISBN 978-83-938751-8-4.
  13. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XII. Galizien. Wien: 1907.
  14. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 26. ISBN 83-87424-77-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]