Chemnitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Chemnitz
Ilustracja
Stary i Nowy Ratusz
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Saksonia
Powierzchnia 220,85 km²
Wysokość 267-523 m n.p.m.
Populacja (31.12.2013)
• liczba ludności
• gęstość

242 022
1096 os./km²
Nr kierunkowy 0371, 037200, 037209, 03722, 03726
Kod pocztowy 09001-09247, 09224, 09228, 09247
Tablice rejestracyjne C
Podział miasta 39 dzielnic
Plan Chemnitz
Plan Chemnitz
Położenie na mapie Saksonii
Mapa lokalizacyjna Saksonii
Chemnitz
Chemnitz
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Chemnitz
Chemnitz
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Chemnitz
Chemnitz
Ziemia 50°50′N 12°55′E/50,833333 12,916667
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Chemnitz (hist. 1953-1990 Karl-Marx-Stadt; górnołuż. Kamjenica; czes. Saská Kamenice; pol. hist. Kamienica Saska[1]) – miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Saksonii, nad rzeką Chemnitz; u podnóża Rudaw; po Lipsku i Dreźnie trzecie co do wielkości miasto Saksonii.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości wywodzi się od słowiańskiej nazwy kamień – „kamien”. Pochodzi bezpośrednio od nazwy miejscowości „Kamienica” założonej w tym miejscu przez Słowian PołabskichŁużyczan[2][3].

Dzielnice[edytuj]

Miasto Chemnitz dzieli się na 39 dzielnic (Stadtteil):

Historia[edytuj]

W roku 1136 cesarz Lotar III lokował na terenie obecnego miasta klasztor benedyktynów, który w roku 1143 otrzymał przywilej targowy. W pobliżu na rzece Chemnitz, Fryderyk I Barbarossa lokował osadę o charakterze miejskim. Ze względu na rosnącą stale liczbę ludności osadę już wkrótce przeniesiono na podmokłe tereny w głąb doliny, które w ciągu kolejnych dziesięcioleci stopniowo osuszano. W pierwszej połowie XIII wieku powstały mury miejskie z czterema bramami i furtą. Do 1308 Chemnitz było wolnym miastem, następnie przeszło pod panowanie Wettynów. Nadany przez nich monopol na wybielanie płócien z całego terytorium Marchii Miśnieńskiej zapewnił miastu rozkwit i dobrobyt przez kolejne stulecia. Ważną rolę w życiu gospodarczym grodu odgrywało ponadto hutnictwo.

Chemnitz w XVII wieku

W roku 1539 w mieście wprowadzono reformację. Pod rządami Georgiusa Agricoli, niemieckiego humanisty, lekarza i mineraloga, który w latach 1546-1555 sprawował urząd burmistrza, Chemnitz było ważnym ośrodkiem humanizmu. Bujny rozwój miasta wyhamowały liczne klęski w XVII wieku: zaraza w latach 1612 i 1613, wielki pożar w 1631 oraz wojna trzydziestoletnia. 14 kwietnia 1639 miała tu miejsce bitwa, w której Szwedzi odniesli zwycięstwo nad Saksonią. W ich wyniku liczba ludności spadła z 5 500 do 3 000. Część zabudowy została zniszczona, a miasto popadło w długi.

Zamek Klaffenbach

W latach 1697-1763 znajdowało się pod panowaniem królów Polski Augusta II i Augusta III. W początkach XVIII wieku Chemnitz osiągnęło ponownie stan zaludnienia sprzed wieku, miasto ucierpiało jednak ponownie w wyniku III wojny północnej oraz wojny siedmioletniej, podczas których było wielokrotnie plądrowane przez obce wojska i obciążane kontrybucjami.

Po 1800 roku Chemnitz stało się ważnym ośrodkiem przemysłowym, przede wszystkim włókienniczym. Za ojca włókiennictwa w tym regionie uważa się Johanna Esche, który rozpoczął produkcje rajstop i skarpet na szeroką skalę, stosując najnowsze techniki i francuskie maszyny. Region wokół Chemnitz zaczęto nazywać „Saksońskim Manchesterem”. W 1871 Chemnitz znalazło się w granicach Niemiec. W 1893 w mieście zaczęły kursować tramwaje elektryczne. W latach 1906-1909 wzniesiono gmach opery, a w 1907-1911 Nowy Ratusz.

W czasie II wojny światowej miasto zostało silnie zniszczone wskutek nalotów. W maju 1945 zostało zajęte przez Sowietów, po czym znalazło się w obrębie radzieckiej strefy okupacyjnej Niemiec, z której w 1949 utworzono NRD. Od 1952 stolica okręgu. W latach 1953–1990 miasto nosiło nazwę Karl-Marx-Stadt (Miasto Karola Marksa). Miasto było czwartym najludniejszym w NRD po Berlinie Wschodnim, Lipsku i Dreźnie.

Przed zjednoczeniem Niemiec z roku 1990 miasto liczyło 313,8 tys. mieszkańców (w roku 1987). Od 1990 Chemnitz stanowi część odtworzonego Wolnego Kraju Saksonia.

Zabytki[edytuj]

Willa Eschego, widok od strony ogrodu
Słupy poczty polsko-saskiej
Słup w Röhrsdorf
Słup w Röhrsdorf
Słup w Klaffenbach
  • Stary Ratusz z 1486 roku, renesansowy
  • Nowy Ratusz z 1907 roku, secesyjny
  • Wieża Czerwona (Roter Turm) z XIII w.
  • Zamek Klaffenbach z lat 1543-1548, renesansowy. Zamek otoczony wodą
  • Pocztowe słupy dystansowe z 1723 r. z inicjałami króla Polski Augusta II Mocnego (AR - Augustus Rex - Król August): dwa w Röhrsdorf‎ i po jednym w Schloßchemnitz i Klaffenbach
  • Willa Eschego secesyjna z lat 1902-1903, architekt Henry van de Velde
  • kościół św. Jakuba (St. Jakobi) z lat 1350-1360, gotycki, halowy
  • Gmach opery z 1919 r.
  • Hala targowa z 1891 r.
  • Kościół św. Piotra z 1888 r., neogotycki, luterański
  • Kościół św. Marka z 1895 r., neogotycki, luterański
  • Kościół św. Jana Nepomucena z 1955 r., rzymskokatolicki
  • Pałac Kultury z 1950 r., socrealistyczny

Demografia[edytuj]

Zmiany populacji miasta od 1450 do 2014 roku:
Population development of Chemnitz 1466-2014.svg

Najwyższą populację miasto osiągnęło w 1930 roku – 361 200 mieszkańców. Po 1990 miasto się stopniowo wyludnia. Według oficjalnych danych niemieckich liczba mieszkańców w 2014 roku (243 521) jest porównywalna z liczbą z 1905 roku (244 927).

Według danych z 2012 roku najliczniejsze grupy obcokrajowców pochodzą z Ukrainy, Rosji, Wietnamu, Węgier, Chin i Czech (od 300 do 1100 osób).

Transport[edytuj]

Dworzec kolejowy Chemnitz Hauptbahnhof

Sport[edytuj]

Współpraca[edytuj]

Kamienice przy rynku

Miejscowości partnerskie:

Osoby[edytuj]

urodzone w Chemnitz[edytuj]

związane z miastem[edytuj]

Przypisy

  1. Kamienica Saska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
  2. „Slawische Ortsnamen in Deutschland” strona niemieckiego magazynu językowego”: Onomastik”.
  3. Ernst Eichler, „Namenforschung: Ein Internationales Handbuch Zur Onomastik, Tom 1", Walter de Gruyter, 1995, ISBN 3-11-020342-1, s. 712.

Bibliografia[edytuj]

  • Praca zbiorowa, Piękno saksońskich miast, TMGS, Drezno

Linki zewnętrzne[edytuj]