Ernest Wilimowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ernest Wilimowski
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Ernest Otton Wilimowski
Data i miejsce urodzenia 23 czerwca 1916
Katowice, Niemcy
Data i miejsce śmierci 30 sierpnia 1997
Karlsruhe, Niemcy
Wzrost 174 cm
Pozycja lewy łącznik
Kariera juniorska
Lata Klub
1.FC Katowice
Kariera seniorska
Lata Klub Wyst. Gole
1929 1.FC Katowice 1 (0)
1934–1939 Ruch Hajduki Wielkie/Chorzów 86 (117)
1939 Bismarckhütter SV
1939–1940 1.FC Kattowitz
1940–1942 PSV Chemnitz
1942–1943 TSV 1860 Monachium
1943 Mölders Krakau
1944 1.FC Kattowitz
1944 Karlsruher FV
1946 SG Kassel
1946 SG Merseburg
1946–1948 SG Chemnitz-West
1947 SG Babelsberg
1947 Hameln 07
1948–1949 BC Augsburg 6 (3)
1949 RC Strasbourg 0 (0)
1949–1950 Offenburger FV
1950–1951 FC Singen 04 30 (16)
1951–1955 VfR Kaiserslautern 90 (70)
1956–1959 Kehler FV
Kariera reprezentacyjna
Lata Reprezentacja Wyst. Gole
1934–1939  Polska 22 (21)
1934–1939  Polski Śląsk 6 (7)
1941–1942 Flag of the German Reich (1935–1945).svg Niemcy 8 (13)
W sumie: 36 (41)
Kariera trenerska
Lata Klub
1949–1950 Offenburger FV
Wilimowski (z lewej) w barwach Ruchu

Ernest Otton Wilimowski (ur. 23 czerwca 1916 w Katowicach pod nazwiskiem Pradella, zm. 30 sierpnia 1997 w Karlsruhe w Niemczech) – polski i niemiecki piłkarz grający na pozycji napastnika, reprezentant Polski i Niemiec, trener. Nazwisko na Wilimowski zmienił w 1929.

Ernest Wilimowski przeszedł do historii mistrzostw świata jako strzelec czterech bramek w meczu Brazylia – Polska (6:5) podczas mistrzostw świata 1938 we Francji, dzięki czemu przez 56 lat był rekordzistą pod względem liczby strzelonych bramek w jednym meczu. Rekord Wilimowskiego pobił podczas mistrzostw świata 1994 w Stanach Zjednoczonych Rosjanin Oleg Salenko, który w swoim ostatnim meczu Grupy B z reprezentacją Kamerunu (6:1) strzelił 5 bramek dla reprezentacji Rosji.

Jako pierwszy w historii ekstraklasy zdobył w jednym meczu siedem, osiem, dziewięć i dziesięć goli. Czterokrotny mistrz Polski (1934, 1935, 1936, 1938).

Wilimowski dysponował również bardzo dobrym dryblingiem oraz znakomitą skutecznością strzelecką z uśmieszkiem na twarzy, co powodowało wściekłość wśród zawodników drużyn przeciwnych. Łącznie w karierze strzelił 1175 goli w oficjalnych i nieoficjalnych meczach[1], natomiast w oficjalnych meczach według statystyk RSSSF strzelił 554 gole, co daje obecnie 10. miejsce na liście strzelców wszech czasów[2][3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ernest Wilimowski urodził się w Katowicach na Górnym Śląsku, w pruskiej prowincji Cesarstwa Niemieckiego jako Ernst Otto Pradella. Pochodził z górnośląskiej rodziny, typowo górnośląskiego polsko-niemieckiego pogranicza. Jego ojciec nieznany z imienia (wg licznych podań Ernst-Roman) i nazwiska prawdopodobnie zginął na froncie wschodnim podczas I wojny światowej - chłopak go nie znał. Jego matka, Paulina Florentyna Pradella (ur. 29 września 1895, zm. 1981) urodziła chłopca jako panna, w akcie narodzin nie widnieją dane ojca. W 1922 roku wschodni Górny Śląsk stał się częścią Polski i Ernest tym samym został obywatelem II RP. W 1929 jego matka Paulina Pradella wyszła za mąż za urzędnika i powstańca śląskiego z polskiej rodziny osiadłej na śląsku, Romana Wilimowskiego (ur. 1895, zm. 1941), który usynowił 13-letniego Ernesta nadając mu jednocześnie swoje nazwisko Wilimowski. Rodzicami jego matki Pauliny byli Johann Pradella i Klara z domu Bekersch z katowickiej dzielnicy Załęże; natomiast rodzicami ojczyma byli Teodor Wilimowski oraz Paulina z domu Musiałek, rodowici Polacy osiedli przed 1890 rokiem w Chorzowie, w obecnej dzielnicy Batory (dawniej Hajduki Wielkie). W domu w przeważającej części mówił w gwarze śląskiej, w szkole i publicznie używał języka polskiego (ukończył prestiżowe gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Katowicach) a czasami niemieckiego, lecz tylko ze względu na niemieckie poczucie narodowe matki oraz jej rodziny. Jako obywatel polski mówił o sobie „Górnoślązak” (Oberschlesier)[4]. Od dziecka uprawiał nie tylko piłkę nożną, lecz próbował swych sił także w piłce ręcznej, hokeju i innych dyscyplinach sportowych. Był jedynakiem. Co do danych prawdziwego ojca ,,Eziego" bo takim wówczas pseudonimem przed wojną był określany, sądzi się iż był to nieznany z imienia i nazwiska kawaler, który w trakcie romansu z matką Ernesta w 1915 roku dostał powołanie do Armii Cesarstwa Niemieckiego na front I wojny i poległ zostawiając matkę przyszłego piłkarza jako pannę z dzieckiem bez ślubu. Inna hipoteza głosiła, że prawdziwym ojcem chłopca był właśnie jego ojczym Roman Wilimowski, który go usynowił po powrocie z frontu; jest ona jednak nieprawdziwa, gdyż ślub miał miejsce 11 lat po zakończeniu konfliktu wojennego, żołnierze Cesarstwa Niemieckiego mający w wielu przypadkach nieślubne dzieci urodzone w okresie ich służby na froncie wracali do domu w okresie od 1918 najwcześniej do 1920 roku najpóźniej i wtedy brali śluby oraz nadawali dzieciom własne nazwiska.

Ernest Wilimowski karierę piłkarską rozpoczął w niemieckim klubie 1.FC Katowice. Wg ustaleń Andrzeja Gowarzewskiego już w wieku 12 lat i 295 dni zadebiutował w pierwszej lidze. Klub w kwietniu 1929 miał duże problemy kadrowe i sprowadził z okolicznych klubów kilku zawodników, wśród nich gracza o nazwisku Pradelok (ówczesny pseudonim Ernesta), który rozegrał całe spotkanie ligowe 14 kwietnia 1929. Nigdy więcej zawodnik o takim nazwisku dla 1.FC nie zagrał. Na całym Śląsku był tylko jeden piłkarz o takiej godności – Wincenty Pradelok, wówczas gracz Orła Wełnowiec. Po latach spotkał się on z Gowarzewskim, a zapytany o tamten mecz odparł, że jako syn powstańca śląskiego nigdy nie zagrałby dla niemieckiego klubu[5]. Pradella zmienił nazwisko na Wilimowski miesiąc później.

W 1934 talent Wilimowskiego zauważyli działacze Ruchu Hajduki Wielkie, którego wkrótce został zawodnikiem. Debiut zaliczył dnia 2 stycznia 1934 roku w meczu sparingowym z KS Chorzów[6]. Natomiast w ekstraklasie zadebiutował dnia 8 kwietnia 1934 roku w wygranym 3:0 meczu wyjazdowym z Cracovią[7], pierwszą bramkę strzelił dnia 29 kwietnia 1934 roku w Chorzowie w 17. minucie meczu z Wisłą Kraków (4:1), podwyższając wynik na 2:0[8].

Z tym klubem Wilimowski czterokrotnie zdobywał mistrzostwo Polski (1934, 1935, 1936, 1938) oraz trzykrotnie był królem strzelców (1934 – 33 gole, 1936 – 18 goli, 1939 – 26 goli; rozgrywki niedokończone z powodu wybuchu II wojny światowej). Dnia 21 maja 1939 roku w Chorzowie podczas meczu ligowego z Union-Touring Łódź (12:1) Wilimowski strzelił 10 bramek, co do chwili obecnej pozostaje rekordem ekstraklasy[9][10][11].

Wilimowski ostatnią bramkę w ekstraklasie strzelił dnia 2 lipca 1939 roku w 62. minucie meczu u siebie z Polonią Warszawa, który zakończył się porażką Niebieskich 2:3[12], a ostatni mecz rozegrał dnia 20 sierpnia 1939 roku na wyjeździe z Wartą Poznań, który zakończył się zwycięstwem gospodarzy 5:2[13].

Łącznie dla Ruchu Hajduki Wielkie rozegrał w ekstraklasie 86 meczów, w których strzelił 117 bramek. Dwukrotnie znajdował się w Top 10 Plebiscytu Przeglądu Sportowego na najlepszego polskiego sportowca (1934 – 4. miejsce, 1937 – 7. miejsce).

Po wybuchu II wojny światowej został wpisany na niemiecką listę narodowościową. W 1940 roku wyjechał w głąb III Rzeszy do Saksonii, a prawie cała Polska uznała go za zdrajcę narodu, mimo że do wyjazdu namawiał go m.in. Józef Kałuża, trener reprezentacji Polski[14]. W celu uniknięcia służby wojskowej w Wehrmachcie został policjantem i kontynuował karierę sportową w barwach III Rzeszy. Grał w klubach: Bismarckhütter SV (1939), 1. FC Kattowitz (1939–1940), PSV Chemnitz (1940–1942 – Puchar Związku Rzeszy w 1941 roku), TSV 1860 Monachium (1942–1943), w którego barwach dnia 15 listopada 1942 roku na Stadionie Olimpijskim w Berlinie po zwycięstwie 2:0 z Schalke Gelsenkirchen (Wilimowski strzelił bramkę w 80. minucie na 1:0) w finale zdobył Puchar Niemiec 1942 (Tschammer-Pokal), a Wilimowski z 14 golami został królem strzelców tych rozgrywek oraz reprezentował barwy LSV Mölders Krakau (1943), 1. FC Kattowitz (1944), Karlsruher FV (1944).

W 1942 roku jego matka – Paulina Wilimowska, za romans z rosyjskim Żydem, trafiła do obozu koncentracyjnego Auschwitz i pracowała u jednego z obozowych oficerów SS. Z pomocą przyszedł as lotnictwa myśliwskiego Luftwaffe, pułkownik Hermann Graf, twórca drużyny piłkarskiej Rote Jäger (1943–1944), dzięki jego interwencji została zwolniona z obozu.

Po zakończeniu II wojny światowej Wilimowski za grę w reprezentacji III Rzeszy został wymazany w historii polskiej piłki. Grał w klubach: SG Kassel (1946), SG Merseburg (1946), SG Chemnitz-West (1946–1948), SG Babelsberg (1947 – 2 mecze), TSG Arolsen (1947 – 1 mecz), Hameln 07 (1947), TSV Detmold (1948), BC Augsburg (1948–49 – 6 meczów, 3 gole), francuski RC Strasbourg (1949 – 1 mecz), Offenburger FV (1949–1950 – był również grającym trenerem), FC Singen 04 (1950–1951 – 30 meczów, 16 goli), VfR Kaiserslautern (1951–1955 – 90 meczów, 70 goli) oraz Kehler FV, w którym w 1959 roku zakończył piłkarską karierę.

W 1951 roku ożenił się z Klarą Mehne – córką restauratora z Offenburga (druga żona; w 1939 roku ożenił się z Elżbietą Ławnik[15][16] – z którą miał czworo dzieci, córki Sylvia, Sigrid i Ulle oraz syn Rainer, oraz pięcioro wnucząt: Steven, Timo, Dapher, Janis, Nicole[17]).

Osiadł w Karlsruhe, gdzie pracował jako urzędnik, odmówił pracy w Niemieckim Związku Piłkarskim (DFB)[18]. Jednak wykonywanie zawodu na pełnym etacie nie stanowiło przeszkody w amatorskiej grze w piłkę nożną oraz w pracy trenerskiej w klubach niższych klas rozgrywkowych, gdyż był bardzo oddany swojej pasji (potrafił jednego dnia prowadzić treningi w dwóch klubach w różnych miejscowościach)[16].

Nigdy już nie wrócił na Górny Śląsk, choć w 1995 roku była nawet szansa, żeby po latach przyjechał tam na zaproszenie działaczy Ruchu Chorzów z okazji 75-lecia istnienia klubu, jednak ze względu na chorobę żony, a przede wszystkim niepochlebne opinie (na kilka dni przed przyjazdem dziennikarz sportowy Bohdan Tomaszewski publicznie nazwał go zdrajcą i stwierdził, że nie powinien on przyjeżdżać do Polski) spowodowały rezygnację Wilimowskiego z przyjazdu do Polski[19].

Ernest Wilimowski zmarł dnia 30 sierpnia 1997 roku w Karlsruhe w wieku 81 lat (choć polska prasa podawała informacje o jego śmierci już w latach 50[20].). Na pogrzebie była obecna rodzina, znajomi, sąsiedzi, a także delegacja z wieńcem Niemieckiego Związku Piłki Nożnej; nie było delegacji PZPN[15].

Kariera reprezentacyjna[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacja Polski[edytuj | edytuj kod]

Ernest Wilimowski zadebiutował w reprezentacji Polski 21 maja 1934 w przegranym 2:4 meczu towarzyskim z reprezentacją Danii w Kopenhadze, mając 17 lat i 332 dni (najmłodszy wówczas reprezentant Polski w historii). Dwa dni później, 23 maja 1934 w Sztokholmie podczas towarzyskiego meczu z reprezentacją Szwecji strzelił swoją pierwszą bramkę dla Polski.

W 1936 Wilimowski za alkohol został wyrzucony z olimpijskiej reprezentacji Polski, która przygotowywała się do igrzysk w Berlinie (choć jak podaje Andrzej Gowarzewski, prawdziwym powodem było jego rzekome zawodowstwo[potrzebny przypis]).

Wilimowski w reprezentacji Polski ponownie zagrał 4 października 1936 w Kopenhadze w przegranym 1:2 meczu towarzyskim z reprezentacją Danii i znów stanowił o sile drużyny. Grał również w meczach eliminacyjnych mistrzostw świata 1938, w których rywalem Polski była reprezentacja Jugosławii. W dwumeczu lepsza okazała się Polska (4:0 w Warszawie – 1 bramka Wilimowskiego, 0:1 w Belgradzie), która tym samym zakwalifikowała się do mistrzostw świata 1938 we Francji

Rywalem w pierwszej rundzie mistrzostw świata 1938 była reprezentacja Brazylii. Mecz, który odbył się 5 czerwca 1938 w Strasburgu i zakończył się zwycięstwem drużyny Canarinhos 5:6 po dogrywce, był jednym z najlepszych w karierze Wilimowskiego, gdyż zdobył w nim cztery bramki (53., 59., 89. i 118. minuta). Bramkę strzelił także Fryderyk Scherfke (23. minuta) z rzutu karnego podyktowanego po faulu na Wilimowskim). Reprezentacja Polski odpadła z turnieju, ale Wilimowski był wymieniany jako jeden z najlepszych piłkarzy turnieju.

Drugi najlepszy mecz w karierze Wilimowski zagrał w Warszawie 27 sierpnia 1939, gdy reprezentacja Polski towarzysko podejmowała ówczesnych wicemistrzów świata – reprezentację Węgier. Już po 30. minutach gry było 2:0 dla Węgier, jednak Wilimowski zdołał strzelić hat-tricka (33., 64. i 76. minuta) oraz wywalczył dla swojej drużyny rzut karny, który wykorzystał Ewald Dytko (w 75. minucie). Mecz zakończył się zwycięstwem Polski 4:2. Było to ostatnie spotkanie reprezentacji Polski przed wybuchem II wojny światowej, a dla Wilimowskiego ostatnie w reprezentacji Polski, w której łącznie w latach 1934–1939 rozegrał 22 mecze i strzelił 21 bramek.

Reprezentacja Śląska[edytuj | edytuj kod]

Ernest Wilimowski grał również w reprezentacji Śląska, w której w latach 1934–1939 rozegrał 6 meczów i strzelił 7 bramek[21]. Najczęstszym rywalem reprezentacji Śląska była reprezentacja Śląska Niemieckiego, których mecze nazywane były przez niemiecką prasę małymi meczami międzypaństwowymi (niem.kleine Länderspiele”). Wilimowski debiut w reprezentacji Śląska zaliczył 19 marca 1934 w Bytomiu w bezbramkowo zremisowanym meczu z odwiecznym rywalem ze Śląska Niemieckiego, a 24 marca 1935 w Zabrzu w zremisowanym 3:3 meczu z tym samym rywalem strzelił swoje trzy pierwsze bramki dla reprezentacji Śląska. Ostatni mecz w reprezentacji Śląska Ernest Wilimowski rozegrał 8 stycznia 1939 w Bytomiu, kiedy to reprezentacja Śląska przegrała 3:5 z reprezentacją Śląska Niemieckiego.

Reprezentacja Niemiec[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej Wilimowski grał w barwach reprezentacji III Rzeszy prowadzonej przez Seppa Herbergera, w której również imponował strzelecką skutecznością, gdyż w latach 1941–1942 w 8 meczach zdobył aż 13 bramek. Debiut w reprezentacji III Rzeszy zaliczył 1 czerwca 1941 w Bukareszcie w wygranym 4:1 meczu towarzyskim z reprezentacją Rumunii, w którym Wilimowski strzelił 2 bramki.

16 sierpnia 1942 doszło do najważniejszego piłkarskiego wydarzenia na Górnym Śląsku w czasie II wojny światowej. W Bytomiu na Stadionie im. marszałka Hindenburga, Niemcy z Wilimowskim w składzie rozgromili reprezentację Rumunii 7:0, a Wilimowski strzelił jedną z bramek. Mecz na stadionie oglądało 55 000 widzów, a jak głosiła legenda, wśród nich byli Gerard Cieślik i Ernest Pohl[22]. W rzeczywistości obaj po latach przyznali, że to wymysł dziennikarza; Cieślika nie było wtedy stać na bilet tramwajowy z Chorzowa do Bytomia, a Pohl Wilimowskiego nigdy nie widział na oczy (Ten redaktor chciał, abym tak był, to żech był)[23].

Ostatni mecz w reprezentacji III Rzeszy Wilimowski rozegrał 22 listopada 1942 w Bratysławie, gdzie Niemcy towarzysko wygrali 5:2 z reprezentacją Słowacji.

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Ruch Chorzów[edytuj | edytuj kod]

Sezon Rozgrywki Mecze Bramki
1934 Liga
21
34
1935 Liga
7
8
1936 Liga
15
18
1937 Liga
16
9
1938 Liga
14
21
1939 Liga
13
27
Łącznie 86 117

Reprezentacyjne[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacja Rok Mecze Bramki
 Polska
1934 5 3
1935 0 0
1936 1 0
1937 4 3
1938 8 10
1939 4 5
Łącznie 22 21
 Polski Śląsk
1934 1 0
1935 1 3
1936 0 0
1937 2 3
1938 1 1
1939 1 0
Łącznie 6 7
 III Rzesza
1941 4 6
1942 4 7
Łącznie 8 13

Sukcesy[edytuj | edytuj kod]

Ruch Hajduki Wielkie[edytuj | edytuj kod]

PSV Chemnitz[edytuj | edytuj kod]

TSV 1860 Monachium[edytuj | edytuj kod]

Indywidualne[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Order Złotego Orła Polskiego Związku Piłki Nożnej[16]

Inne dyscypliny[edytuj | edytuj kod]

Ernest Wilimowski oprócz piłki nożnej grał również w hokeja na lodzie na pozycji bramkarza w barwach Pogoni Katowice[24], świetnie jeździł na nartach oraz grał w szachy[15].

Informacja sportowa o meczu hokejowym pomiędzy K.S. Pogonią Katowice a SMP. Panewnik. Wyróżniającym graczem Pogoni w tym meczu był m.in. Ernest Wilimowski.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Wilimowski w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • W 1996 ukazała się biografia Ernesta Wilimowskiego pt. Fußball – Sport ohne Grenzen. Die Lebensgeschichte des Fußball-Altnationalspielers Ernst Willimowski, której autorem był zięć Wilimowskiego (Karl-Heinz Haarke – mąż Sylvii)[22].
  • Postać Wilimowskiego była ukazana w filmie pt. Do góry nogami z 1982 w reżyserii Stanisława Jędryki jako piłkarz „Wili” Wilamowski, którą kreował Jan Jurewicz[27][28].
  • W 2012 padł pomysł nakręcenia filmu fabularnego o życiu Ernesta Wilimowskiego. Film miał nosić tytuł Ezi, a reżyserem miał być Jarosław Marszewski[29][30][31].
  • W 2016 chorwacki pisarz Miljenko Jergovic opublikował powieść "Wilimowski", której akcja dzieje się wokół radiowej relacji z meczu z Brazylią, słuchanej przez bohaterów[32].

Varia[edytuj | edytuj kod]

Powiedzieli o Wilimowskim[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kicker Sportmagazin”. 100, s. 2, 15 grudnia 1969. 
  2. Best Goalscorers All-Time (Official Matches) (ang.)
  3. 8. miejsce – Ernest Wilimowski (554 gole) [data dostępu: 2016-04-22]
  4. Sławny Ernest Wilimowski bohaterem filmu fabularnego [data dostępu: 2012-05-02]
  5. Człowiek, który zawstydza Wikipedię. Rozmowa z pierwszym archiwistą polskiego futbolu [data dostępu: 2017-02-07]
  6. Ernest Wilimowski – Pokonany przez historię
  7. 1934-04-08 Cracovia - Ruch Hajduki Wielkie 0-3
  8. 1934-04-29 Ruch Hajduki Wielkie – Wisła Kraków 4-1
  9. Rocznica strzeleckiego rekordu „Eziego” [data dostępu: 2015-05-21]
  10. 1939-05-21 Ruch Chorzów – Union-Touring Łódź 12-1
  11. Ruch Chorzów – Historia (cz. 23)
  12. 1939-07-02 Ruch Chorzów – Polonia Warszawa 2-3
  13. 1939-08-20 Warta Poznań – Ruch Chorzów 5-2
  14. a b Legendy Futbolu: Ruch, volkslista, gra dla Niemiec, czyli Ernest Wilimowski (11) [data dostępu: 2013-01-09]
  15. a b c d Nasi na mundialu (V) Wilimowski i inni [data dostępu: 2014-07-05]
  16. a b c d e Niezapomniany ćwierćfinał i jego bohater – 5 czerwca 1938 Strasburg [data dostępu: 2010-07-02]
  17. a b Ernest Wilimowski tęsknił za Śląskiem [data dostępu: 2007-05-25]
  18. Futbol jest wielki: Ernest Wilimowski [data dostępu: 2010-01-12]
  19. Ernest Wilimowski – bohater czy zdrajca? [data dostępu: 2014-11-10]
  20. Ernest Wilimowski, najlepszy przedwojenny piłkarz reprezentacji Śląska [data dostępu: 2012-03-18]
  21. Wielka piłkarska rywalizacja: piłkarskie mecze Polski Śląsk – Niemiecki Śląsk. Część II: lata 30. [data dostępu: 2006-06-13]
  22. a b c Dariusz Matyja: Encyklopedia gwiazd polskiego sportu. Warszawa: Aha!, 2011, s. 143. ISBN 978-83-60334-95-9.
  23. Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017, str. 246
  24. Siedem Groszy, 1934, R. 3, nr 30, s. 7. www.dlibra.bs.katowice.pl. [dostęp 2017-05-21].
  25. Ernest Wilimowski patronem stadionu Ruchu? [data dostępu: 2007-09-07]
  26. Wkrótce turniej im. Ernesta Wilimowskiego [data dostępu: 2012-06-05]
  27. Poligon: „Momenty były”, czyli piłka w kadrze [data dostępu: 2009-03-27].
  28. TVP Kultura oraz inne kanały telewizyjne [data dostępu: 2009-03-06].
  29. Sławny Ernest Wilimowski bohaterem filmu fabularnego [data dostępu: 2012-05-02].
  30. Ezi – film i autorzy.
  31. Historia najlepszego polskiego piłkarza trafi na ekrany [data dostępu: 2012-06-01].
  32. [1] [data dostępu: 2016-06-24].
  33. „Człowieku, skąd Ty się wziąłeś?” - wyjątkowa historia Ernesta Wilimowskiego [data dostępu: 2015-06-23]
  34. Jak pijak grał w piłkę. Historia najlepszego polskiego piłkarza [data dostępu: 2014-06-27]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017
  • Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 123. ISBN 83-60353-11-5.
  • Karl-Heinz Haarke, Georg Kachel: Fußball – Sport ohne Grenzen. Die Lebensgeschichte des Fußball-Altnationalspielers Ernst Willimowski. Dülmen: Laumann-Verlag, 1996. ISBN 3-87466-259-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]