Ernest Wilimowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ernest Wilimowski
Ernest Wilimowski 1936.jpg
Imię i nazwisko Ernest Otto Wilimowski
Data i miejsce
urodzenia
23 czerwca 1916
Katowice,  Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce
śmierci
30 sierpnia 1997
Karlsruhe,  Niemcy
Pseudonim Ezi
Pozycja napastnik
Wzrost 172 cm
Masa ciała 68 kg
Informacje klubowe
Numer 10
Kariera juniorska
1. FC Kattowitz
Kariera seniorska
Lata Klub M (G)
1927–1934
1934–1939
1939
1939–1940
1940–1942
1942–1943
1943
1944
1944
1946
1946
1946–1948
1947
1947
1947
1948
1948–1949
1949
1949–1950
1950–1951
1951–1955
1956–1959
1. FC Kattowitz
Ruch Wielkie Hajduki
Bismarckhütter SV
1. FC Kattowitz
PSV Chemnitz
TSV 1860 Monachium
LSV Mölders Krakau
1. FC Kattowitz
Karlsruher FV
SG Kassel
SG Merseburg
SG Chemnitz-West
SG Babelsberg
TSG Arolsen
Hameln 07
TSV Detmold
BC Augsburg
RC Strasbourg
Offenburger FV
FC Singen 04
VfR Kaiserslautern
Kehler FV

86 (112)










2 (0)
1 (0)


6 (3)
1 (0)

30 (16)
90 (70)
Reprezentacja narodowa
Lata Reprezentacja
1934–1939
1934–1939
1941–1942
 Polska
 Śląsk
Flag of German Reich (1935–1945).svg Niemcy
22 (21)
6 (7)
8 (13)
Kariera trenerska
Lata Klub/reprezentacja
1949–50 Offenburger FV
Wilimowski (z lewej) w barwach Ruchu

Ernest Otto Wilimowski, Ernst Willimowski, przydomek Ezi (ur. 23 czerwca 1916 w Katowicach, zm. 30 sierpnia 1997 w Karlsruhe w Niemczech) – polski i niemiecki piłkarz grający na pozycji napastnika, reprezentant Polski i III Rzeszy, trener.

Ernest Wilimowski przeszedł do historii mistrzostw świata jako strzelec czterech bramek w meczu Brazylia – Polska (6:5) podczas mistrzostw świata 1938 we Francji, dzięki czemu przez 56 lat był rekordzistą pod względem liczby strzelonych bramek w jednym meczu. Rekord Wilimowskiego pobił podczas mistrzostw świata 1994 w Stanach Zjednoczonych Rosjanin Oleg Salenko, który w swoim ostatnim meczu Grupy B z reprezentacji Kamerunu (6:1) strzelił 5 bramek dla reprezentacji Rosji. Wilimowski dysponował również bardzo dobrym dryblingiem oraz znakomitą skutecznością strzelecką z uśmieszkiem na twarzy, co powodowało wściekłość wśród zawodników drużyn przeciwnych. Łącznie w karierze strzelił 1175 goli w oficjalnych i nieoficjalnych meczach[1], natomiast w oficjalnych meczach według statystyk RSSSF strzelił 554 gole, co daje obecnie 10. miejsce na liście strzelców wszech czasów[2][3].

Życiorys[edytuj]

Ernest Wilimowski urodził się w Katowicach na Górnym Śląsku, w pruskiej prowincji Cesarstwa Niemieckiego jako Ernst Otto Prandella. Pochodził z górnośląskiej rodziny, typowo górnośląskiego polsko-niemieckiego pogranicza. Jego ojciec Ernst-Roman, żołnierz Cesarstwa Niemieckiego zginął na froncie wschodnim podczas I wojny światowej, a jego matka, Paulina Florentyna (ur. 29 września 1899, zm. 1981) ponownie wyszła za mąż za katowickiego urzędnika – Romana Wilimowskiego[4], przez którego w wieku 13 lat został adoptowany i po którym przyjął nazwisko. W 1922 roku wschodni Górny Śląsk stał się częścią Polski i Ernest tym samym został obywatelem II RP. W domu w przeważającej części mówił po niemiecku, w szkole i publicznie czasami używał dialektu górnośląskiego (ślůnsko godka). Jako obywatel polski mówił o sobie „Górnoślązak” (Oberschlesier)[5].

Ernest Wilimowski karierę piłkarską rozpoczął w 1927 roku w niemieckim klubie 1. FC Kattowitz, gdzie w 1934 roku talent Wilimowskiego zauważyli działacze Ruchu Hajduki Wielkie, którego wkrótce został zawodnikiem. Debiut zaliczył dnia 2 stycznia 1934 roku w meczu sparingowym z KS Chorzów[4]. Natomiast na ekstraklasie zadebiutował dnia 8 kwietnia 1934 roku wygranego 0:3 meczu wyjazdowego z Cracovią[6], natomiast pierwszą bramkę strzelił dnia 29 kwietnia 1934 roku w Chorzowie w 17. minucie meczu z Wisłą Kraków (4:1), podwyższając wynik na 2:0[7].

Z tym klubem Wilimowski czterokrotnie zdobywał mistrzostwo Polski (1934, 1935, 1936, 1938) oraz trzykrotnie był królem strzelców (1934 – 33 gole, 1936 – 18 goli, 1939 – 26 goli; rozgrywki niedokończone z powodu wybuchu II wojny światowej). Dnia 21 maja 1939 roku w Chorzowie podczas meczu ligowego z Union-Touring Łódź (12:1) Wilimowski strzelił 10 bramek, co do chwili obecnej pozostaje rekordem ekstraklasy[8][9][10].

Wilimowski ostatnią bramkę w ekstraklasie strzelił dnia 2 lipca 1939 roku w 62. minucie meczu u siebie z Polonią Warszawa, który zakończył się porażką Niebieskich 2:3[11], a ostatni mecz rozegrał dnia 20 sierpnia 1939 roku na wyjeździe z Wartą Poznań, który zakończył się zwycięstwem gospodarzy 5:2[12].

Łącznie dla Ruchu Hajduki Wielkie rozegrał w ekstraklasie 86 meczów, w których strzelił 112 bramek. Dwukrotnie znajdował się w Top 10 Plebiscytu Przeglądu Sportowego na najlepszego polskiego sportowca (1934 – 4.miejsce, 1937 – 7.miejsce).

Po wybuchu II wojny światowej Wilimowski podpisał volkslistę, podobnie jak Eryk Tatuś, Teodor Peterek, Gerard Wodarz[13]. W 1940 roku wyjechał w głąb III Rzeszy do Saksonii, zaś prawie cała Polska uznała go za zdrajcę narodu, mimo że do wyjazdu namawiał go m.in. Józef Kałuża, trener reprezentacji Polski[14]. W celu uniknięcia służby wojskowej w Wehrmachcie został policjantem i kontynuował karierę sportową w barwach III Rzeszy. Grał w klubach: Bismarckhütter SV (1939), 1. FC Kattowitz (1939–1940), PSV Chemnitz (1940–1942 – Puchar Związku Rzeszy w 1941 roku), TSV 1860 München (1942–1943), w barwach którego dnia 15 listopada 1942 roku na Stadionie Olimpijskim w Berlinie po zwycięstwie 2:0 z Schalke Gelsenkirchen (Wilimowski strzelił bramkę w 80. minucie na 1:0) w finale zdobył Puchar Niemiec 1942 (Tschammer-Pokal), a Wilimowski z 14 golami został królem strzelców tych rozgrywek oraz reprezentował barwy LSV Mölders Krakau (1943), 1. FC Kattowitz (1944), Karlsruher FV (1944).

W 1942 roku jego matka – Paulina Wilimowska, za romans z rosyjskim Żydem, trafiła do pracy do obozu koncentracyjnego w Auschwitz u jednego z obozowych oficerów SS. Z pomocą przyszedł as lotnictwa myśliwskiego Luftwaffe, pułkownik Hermann Graf, twórca drużyny piłkarskiej Rote Jäger (1943–1944), dzięki którego interwencji została zwolniona z obozu.

Po zakończeniu II wojny światowej Wilimowski za grę w reprezentacji III Rzeszy został wymazany w historii polskiej piłki. Grał w klubach: SG Kassel (1946), SG Merseburg (1946), SG Chemnitz-West (1946–1948), SG Babelsberg (1947 – 2 mecze), TSG Arolsen (1947 – 1 mecz), Hameln 07 (1947), TSV Detmold (1948), BC Augsburg (1948–49 – 6 meczów, 3 gole), francuski RC Strasbourg (1949 – 1 mecz), Offenburger FV (1949–1950 – był również grającym trenerem), FC Singen 04 (1950–1951 – 30 meczów, 16 goli), VfR Kaiserslautern (1951–1955 – 90 meczów, 70 goli) oraz Kehler FV, w którym w 1959 roku zakończył piłkarską karierę.

W 1951 roku ożenił się z Klarą Mehne – córką restauratora z Offenburga (druga żona; w 1939 roku ożenił się z Elżbietą Ławnik[15][16], z którą miał czworo dzieci: córki Sylvia, Sigrid i Ulle oraz syn Rainer oraz pięcioro wnucząt: Steven, Timo, Dapher, Janis, Nicole[17]).

Osiadł w Karlsruhe, gdzie pracował jako urzędnik, odmówił pracy w Niemieckim Związku Piłkarskim (DFB)[18]. Jednak wykonywanie zawodu na pełnym etacie nie stanowiło przeszkody w amatorskiej grze w piłkę nożną oraz w pracy trenerskiej w klubach niższych klas rozgrywkowych, gdyż był bardzo oddany swojej pasji (potrafił jednego dnia prowadzić treningi w dwóch klubach w różnych miejscowościach)[16].

Nigdy już nie wrócił na Górny Śląsk, choć w 1995 roku była nawet szansa, żeby po latach przyjechał do Górnego Śląska na zaproszenie działaczy Ruchu Chorzów z okazji 75-lecia istnienia klubu, jednak ze względu na chorobę żony, a przede wszystkim niepochlebne opinie (na kilka dni przed przyjazdem dziennikarz sportowy Bohdan Tomaszewski publicznie nazwał go zdrajcą i stwierdził, że nie powinien on przyjeżdżać do Polski) spowodowały rezygnację Wilimowskiego z przyjazdu na Górny Śląsk[19].

Ernest Wilimowski zmarł dnia 30 sierpnia 1997 roku w Karlsruhe w wieku 81 lat (choć polska prasa podawała informacje o jego śmierci już w latach 50.[20]). Na pogrzebie była obecna rodzina, znajomi, sąsiedzi, a także delegacja z wieńcem Niemieckiego Związku Piłki Nożnej; nie było delegacji PZPN[15].

Kariera reprezentacyjna[edytuj]

Reprezentacja Polski[edytuj]

Ernest Wilimowski zadebiutował w reprezentacji Polski 21 maja 1934 w przegranym 2:4 meczu towarzyskim z reprezentacją Danii w Kopenhadze, mając 17 lat i 332 dni (najmłodszy wówczas reprezentant Polski w historii). Dwa dni później, 23 maja 1934 w Sztokholmie podczas towarzyskiego meczu z reprezentacją Szwecji strzelił swoją pierwszą bramkę dla Polski.

W 1936 Wilimowski za alkohol został wyrzucony z olimpijskiej reprezentacji Polski, która przygotowywała się do igrzysk w Berlinie (choć jak podaje Andrzej Gowarzewski, prawdziwym powodem było jego rzekome zawodowstwo[potrzebny przypis]).

Wilimowski w reprezentacji Polski ponownie zagrał 4 października 1936 w Kopenhadze w przegranym 1:2 meczu towarzyskim z reprezentacją Danii i znów stanowił o sile drużyny. Grał również w meczach eliminacyjnych mistrzostw świata 1938, w których rywalem Polski była reprezentacja Jugosławii. W dwumeczu lepsza okazała się Polska (4:0 w Warszawie – 1 bramka Wilimowskiego, 0:1 w Belgradzie), która tym samym zakwalifikowała się do mistrzostw świata 1938 we Francji

Rywalem w pierwszej rundzie mistrzostw świata 1938 była reprezentacja Brazylii. Mecz, który odbył się 5 czerwca 1938 w Strasburgu i zakończył się zwycięstwem drużyny Canarinhos 5:6 po dogrywce, był jednym z najlepszych w karierze Wilimowskiego, gdyż zdobył w nim cztery bramki (53., 59., 89. i 118. minuta). Bramkę strzelił także Fryderyk Scherfke (23. minuta) z rzutu karnego podyktowanego po faulu na Wilimowskim). Reprezentacja Polski odpadła z turnieju, ale Wilimowski był wymieniany jako jeden z najlepszych piłkarzy turnieju.

Drugi najlepszy mecz w karierze Wilimowski zagrał w Warszawie 27 sierpnia 1939, gdy reprezentacja Polski towarzysko podejmowała ówczesnych wicemistrzów świata – reprezentację Węgier. Już po 30. minutach gry było 2:0 dla Węgier, jednak Wilimowski zdołał strzelić hat-tricka (33., 64. i 76. minuta) oraz wywalczył dla swojej drużyny rzut karny, który wykorzystał Ewald Dytko (w 75. minucie). Mecz zakończył się zwycięstwem Polski 4:2. Byoł to ostatnie spotkanie reprezentacji Polski przed wybuchem II wojny światowej, a dla Wilimowskiego ostatnie w reprezentacji Polski, w której łącznie w latach 1934–1939 rozegrał 22 mecze i strzelił 21 bramek.

Reprezentacja Śląska[edytuj]

Ernest Wilimowski grał również w reprezentacji Śląska, w której w latach 1934–1939 rozegrał 6 meczów i strzelił 7 bramek[21]. Najczęstszym rywalem reprezentacji Śląska była reprezentacja Śląska Niemieckiego, których mecze nazywane były przez niemiecką prasę małymi meczami międzypaństwowymi (niem.kleine Länderspiele”). Wilimowski debiut w reprezentacji Śląska zaliczył 19 marca 1934 w Bytomiu w bezbramkowo zremisowanym meczu z odwiecznym rywalem ze Śląska Niemieckiego, a 24 marca 1935 w Zabrzu w zremisowanym 3:3 meczu z tym samym rywalem strzelił swoje trzy pierwsze bramki dla reprezentacji Śląska. Ostatni mecz w reprezentacji Śląska Ernest Wilimowski rozegrał 8 stycznia 1939 w Bytomiu, kiedy to reprezentacja Śląska przegrała 3:5 z reprezentacją Śląska Niemieckiego.

Reprezentacja III Rzeszy[edytuj]

Po wybuchu II wojny światowej Wilimowski grał w barwach reprezentacji III Rzeszy prowadzonej przez Seppa Herbergera, w której również imponował strzelecką skutecznością, gdyż w latach 1941–1942 w 8 meczach zdobył aż 13 bramek. Debiut w reprezentacji III Rzeszy zaliczył 1 czerwca 1941 w Bukareszcie w wygranym 4:1 meczu towarzyskim z reprezentacji Rumunii, w którym Wilimowski strzelił 2 bramki.

16 sierpnia 1942 doszło do najważniejszego piłkarskiego wydarzenia na Górnym Śląsku w czasie II wojny światowej. W Bytomiu na Stadionie im. marszałka Hindenburga, Niemcy z Wilimowskim w składzie rozgromili reprezentację Rumunii 7:0, a Wilimowski strzelił jedną z bramek. Mecz na stadionie oglądało 55 000 widzów, wśród nich Gerard Cieślik i Ernest Pohl[22].

Ostatni mecz w reprezentacji III Rzeszy Wilimowski rozegrał 22 listopada 1942 w Bratysławie, gdzie Niemcy towarzysko wygrali 5:2 z reprezentacją Słowacji.

Statystyki[edytuj]

Ruch Chorzów[edytuj]

Sezon Rozgrywki Mecze Bramki
1934 Liga
22
33
1935 Liga
7
8
1936 Liga
15
18
1937 Liga
16
8
1938 Liga
14
19
1939 Liga
12
26
Łącznie 86 112

Reprezentacyjne[edytuj]

Reprezentacja Rok Mecze Bramki
 Polska
1934 5 3
1935 0 0
1936 1 0
1937 4 3
1938 8 10
1939 4 5
Łącznie 22 21
 Śląsk
1934 1 0
1935 1 3
1936 0 0
1937 2 3
1938 1 1
1939 1 0
Łącznie 6 7
Flag of German Reich (1935–1945).svg Niemcy
1941 4 6
1942 4 7
Łącznie 8 13

Sukcesy[edytuj]

Ruch Hajduki Wielkie[edytuj]

PSV Chemnitz[edytuj]

TSV 1860 Monachium[edytuj]

Indywidualne[edytuj]

Odznaczenia[edytuj]

  • Order Złotego Orła Polskiego Związku Piłki Nożnej[16]

Inne dyscypliny[edytuj]

Ernest Wilimowski oprócz piłki nożnej grał również w hokeja na lodzie na pozycji bramkarza w barwach Pogoni Katowice, świetnie jeździł na nartach oraz grał w szachy[15].

Upamiętnienie[edytuj]

Wilimowski w kulturze[edytuj]

  • W 1996 ukazała się biografia Ernesta Wilimowskiego pt. Fußball – Sport ohne Grenzen. Die Lebensgeschichte des Fußball-Altnationalspielers Ernst Willimowski, której autorem był zięć Wilimowskiego (Karl-Heinz Haarke – mąż Sylvii)[22].
  • Postać Wilimowskiego była ukazana w filmie pt. Do góry nogami z 1982 w reżyserii Stanisława Jędryki jako piłkarz „Wili” Wilamowski, którą kreował Jan Jurewicz[25][26].
  • W 2012 padł pomysł nakręcenia filmu fabularnego o życiu Ernesta Wilimowskiego. Film miał nosić tytuł Ezi, a reżyserem miał być Jarosław Marszewski[27][28][29].
  • W 2016 chorwacki pisarz Miljenko Jergovic opublikował powieść "Wilimowski", której akcja dzieje się wokół radiowej relacji z meczu z Brazylią, słuchanej przez bohaterów[30].

Varia[edytuj]

Powiedzieli o Wilimowskim[edytuj]

Przypisy

  1. Kicker Sportmagazin”. 100, s. 2, 15 grudnia 1969. 
  2. Best Goalscorers All-Time (Official Matches) (ang.)
  3. 8. miejsce – Ernest Wilimowski (554 gole) [data dostępu: 2016-04-22]
  4. a b Ernest Wilimowski – Pokonany przez historię
  5. Sławny Ernest Wilimowski bohaterem filmu fabularnego [data dostępu: 2012-05-02]
  6. 1934-04-08 Cracovia - Ruch Hajduki Wielkie 0-3
  7. 1934-04-29 Ruch Hajduki Wielkie – Wisła Kraków 4-1
  8. Rocznica strzeleckiego rekordu „Eziego” [data dostępu: 2015-05-21]
  9. 1939-05-21 Ruch Chorzów – Union-Touring Łódź 12-1
  10. Ruch Chorzów – Historia (cz. 23)
  11. 1939-07-02 Ruch Chorzów – Polonia Warszawa 2-3
  12. 1939-08-20 Warta Poznań – Ruch Chorzów 5-2
  13. „Kattowitzer Zeitung”, 20. November 1939, S. 4.
  14. a b Legendy Futbolu: Ruch, volkslista, gra dla Niemiec, czyli Ernest Wilimowski (11) [data dostępu: 2013-01-09]
  15. a b c d Nasi na mundialu (V) Wilimowski i inni [data dostępu: 2014-07-05]
  16. a b c d e Niezapomniany ćwierćfinał i jego bohater – 5 czerwca 1938 Strasburg [data dostępu: 2010-07-02]
  17. a b Ernest Wilimowski tęsknił za Śląskiem [data dostępu: 2007-05-25]
  18. Futbol jest wielki: Ernest Wilimowski [data dostępu: 2010-01-12]
  19. Ernest Wilimowski – bohater czy zdrajca? [data dostępu: 2014-11-10]
  20. Ernest Wilimowski, najlepszy przedwojenny piłkarz reprezentacji Śląska [data dostępu: 2012-03-18]
  21. Wielka piłkarska rywalizacja: piłkarskie mecze Polski Śląsk – Niemiecki Śląsk. Część II: lata 30. [data dostępu: 2006-06-13]
  22. a b c Dariusz Matyja: Encyklopedia gwiazd polskiego sportu. Warszawa: Aha!, 2011, s. 143. ISBN 978-83-60334-95-9.
  23. Ernest Wilimowski patronem stadionu Ruchu? [data dostępu: 2007-09-07]
  24. Wkrótce turniej im. Ernesta Wilimowskiego [data dostępu: 2012-06-05]
  25. Poligon: „Momenty były”, czyli piłka w kadrze [data dostępu: 2009-03-27].
  26. TVP Kultura oraz inne kanały telewizyjne [data dostępu: 2009-03-06].
  27. Sławny Ernest Wilimowski bohaterem filmu fabularnego [data dostępu: 2012-05-02].
  28. Ezi – film i autorzy.
  29. Historia najlepszego polskiego piłkarza trafi na ekrany [data dostępu: 2012-06-01].
  30. [1] [data dostępu: 2016-06-24].
  31. „Człowieku, skąd Ty się wziąłeś?” - wyjątkowa historia Ernesta Wilimowskiego [data dostępu: 2015-06-23]
  32. Jak pijak grał w piłkę. Historia najlepszego polskiego piłkarza [data dostępu: 2014-06-27]

Bibliografia[edytuj]

  • Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 123. ISBN 83-60353-11-5.
  • Karl-Heinz Haarke, Georg Kachel: Fußball – Sport ohne Grenzen. Die Lebensgeschichte des Fußball-Altnationalspielers Ernst Willimowski. Dülmen: Laumann-Verlag, 1996. ISBN 3-87466-259-4.

Linki zewnętrzne[edytuj]