Cmentarz św. Jerzego w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz św. Jerzego w Toruniu
Obiekt zabytkowy nr rej. A/216 z 28 lutego 1991
Główna aleja cmentarza
Główna aleja cmentarza
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Adres ul. Konstantego Gałczyńskiego
87-100 Toruń
Typ cmentarza parafialny
Wyznanie wielowyznaniowy
Stan cmentarza oficjalnie nieczynny
Powierzchnia cmentarza 7,9 ha
Data otwarcia luty 1811
Zarządca Parafia Ewangelicko-Augsburska w Toruniu, Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Toruniu, Parafia św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu
Położenie na mapie Torunia
Mapa lokalizacyjna Torunia
Cmentarz św. Jerzego
Cmentarz św. Jerzego
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Cmentarz św. Jerzego
Cmentarz św. Jerzego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz św. Jerzego
Cmentarz św. Jerzego
Ziemia53°01′01,21″N 18°35′44,49″E/53,017003 18,595692
Nagrobki z XIX w.
Nagrobek Adama Jabłońskiego
Dawna kaplica cmentarna – obecnie kościół polskokatolicki
Część ewangelicka
Część prawosławna
Nagrobek Willego Doehna
Zabytkowe ogrodzenie cmentarza, które odrestaurowano w 2016 roku

Cmentarz św. Jerzego w Toruniucmentarz rzymskokatolicki oraz protestancki wyznania ewangelicko-unijnego, ewangelicko-augsburskiego, ewangelicko-reformowanego w Toruniu.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz znajduje się w centrum miasta tuż przy Zespole Staromiejskim - od zachodu ograniczony budynkami mieszkalnymi (ulica Morcinka), od południa ulicą Gałczyńskiego, zaś od wschodu ulicą Sportowa oraz terenami Targowiska Miejskiego. Główne wejście do cmentarza znajduje się przy ulicy Gałczyńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz jest najstarszą zachowaną nekropolią Torunia. Został założony w lutym 1811 (pierwsze pochówki od czerwca tegoż roku). Historia cmentarza sięga XIV w., kiedy to w pobliżu podmiejskiego kościoła św. Jerzego oraz leprozorium wyznaczono miejsce pochówków.

Stary cmentarz św. Jerzego zlikwidowano w 1813 tworząc nieopodal nowe miejsce grzebalne, kilkakrotnie powiększane (m.in.: w 1826, 1854, 1856, 1890), obecnie zajmuje ok. 8 ha, podzielony jest na 28 kwater. Obecnie poszczególne części są administrowane przez następujące parafie: ewangelicko-augsburską św. Szczepana, katedralną Świętych Janów i parafię Wniebowzięcia NMP. Korzystają z niego również prawosławni i osoby innych wyznań.

Mimo znacznego wieku cmentarza zachowało się tu raczej mało przykładów dawnej rzeźby nagrobnej, najstarszy – jednocześnie najciekawszy jest nagrobek o formach neoklasycystycznych wystawiony w 1826 zmarłemu 9 lat wcześniej Johannowi Ephraimowi Wesselowi. Również z pierwszej połowy XIX w. pochodzą jeszcze dwa nagrobki: Amalii Hirsch z 1844 i kapitana Żernickiego z 1839. Stosunkowo nieliczne są nagrobki z końca XIX w., zdecydowana większość pochodzi z XX stulecia. Nie brak wśród nich pomników o ciekawej formie. Niektóre z nich wymagają pilnej renowacji, jak np. modernistyczny nagrobek rodziny przemysłowców Raapke. Urodę najdawniejszych części nekropolii podkreśla bujna stara zieleń oraz ozdobne metalowe ogrodzenia grobów.

Na wzór najcenniejszych polskich nekropolii, także na cmentarzu św. Jerzego – przy okazji uroczystości związanych ze świętem Wszystkich Świętych – prowadzona jest coroczna kwesta przeznaczona na renowację najcenniejszych pomników nagrobnych.

Drewniana kaplica cmentarna z 1885 obecnie służy jako kościół parafii polskokatolickiej. Dom grabarza został zbudowany w 1913.

Wzdłuż ul. Morcinka ustawiono w formie lapidarium szereg – przeważnie uszkodzonych – nagrobków ze zlikwidowanego w latach 90. cmentarza staroluterskiego położonego przy ul. Matejki (obecnie teren Osiedla Młodych).

Pochowani[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.

Cmentarz jest nekropolią wybitnych torunian, w tym wielu profesorów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Spoczywają tu m.in.:

Znajdują się tu ponadto liczne groby duchowieństwa, w tym księży jezuitów i sióstr elżbietanek.

Kolumbaria[edytuj | edytuj kod]

W Toruniu oprócz tradycyjnych grobów na dwóch cmentarzach (Centralny Cmentarz Komunalny i św. Jerzego) założono kolumbaria, w których składa się urny z prochami zmarłych.

Od czasu wybudowania w mieście spopielarni zwłok (2013 rok) ta forma pochówku staje się coraz bardziej popularna[1].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kremacja możliwa w Toruniu (pol.). torun.pl. [dostęp 2013-02-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Toruńscy twórcy nauki i kultury (1945-1985), pod red. Mariana Biskupa i Mariana Arszyńskiego, Warszawa; Poznań; Toruń, PWN, 1989, ​ISBN 83-01-09157-6
  • Magdalena Niedzielska, Toruńskie cmentarze, Toruń, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 1992, ​ISBN 83-85196-66-8
  • Toruński słownik biograficzny, pod red. Krzysztofa Mikulskiego, ISSN 1505-9316, t. 1-4, Toruń, Towarzystwo Miłośników Torunia; Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 1998-2004
  • Jerzy Domasłowski, Kościół św. Szczepana w Toruniu 1904-2004, Toruń, Wydawnictwo Via, 2004, ​ISBN 83-88273-32-9
  • Janusz Umiński, Toruń w 3 dni, Warszawa, Sport i Turystyka – Muza, 2005, ​ISBN 83-7079-772-5
  • Cmentarz św. Jerzego, pod red. Bogusława Dybasia, teksty Magdalena Niedzielska, Sylwia Grochowina, Toruń, Towarzystwo Miłośników Torunia, 2006, ​ISBN 83-900852-5-9​, ​ISBN 978-83-900852-5-8

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]