To jest dobry artykuł

Czas przeszły w języku angielskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Czas przeszły w języku angielskim – opis sposobów wyrażania przeszłości i konstrukcji oddających przeszłość w języku angielskim. W tym języku istnieje kilka sposobów opisywania przeszłości. Do opisu wydarzeń, które rzutują na obecną rzeczywistość, używa się czasu teraźniejszego Present Perfect, a do zdarzeń, które zaczęły się w przeszłości, a trwają obecnie – Present Perfect Progressive. Najczęściej używanym czasem jest Past Simple. Opisuje on czynności przeszłe niemające związku z teraźniejszością. Do opisu wydarzeń trwających w danym momencie bądź też rozgrywających się przez dłuższy okres używa się Past Progressive. Wreszcie w języku angielskim istnieje czas zaprzeszły opisujący uprzedniość jednego zdarzenia wobec innego.

Sposoby opisywania przeszłości[edytuj]

Przeszłość można w języku angielskim wyrazić w następujący sposób:

  • Jednym z czasów formalnie przeszłych: Past simple, Past progressive, Past perfect, Past perfect progressive
  • Jeśli opisywane zdarzenie bądź stan koreluje z teraźniejszością, czasem Present Perfect lub Present perfect progressive. Używa się go dla opisu zdarzeń, które, choć wydarzyły się w przeszłości, mają wpływ na teraźniejszość[1]: She has spilled her coffeeOna rozlała kawę (zatem musi wytrzeć plamę).
  • Czynność, która rozpoczęła się w przeszłości, a toczy się w chwili obecnej, wyraża czas Present Perfect Progressive[2]: I've been waiting for you since 3 o`clockCzekam na ciebie od trzeciej.
  • Jeśli jest opisywana przeszłość z punktu widzenia w przyszłości, używa się czasu Future perfect.
  • Pewność odnośnie wydarzeń przeszłych może wyrażać jeden z czasów przeszłych, najczęściej czas zaprzyszły[3]: As you will have noticed, we have a new managerJak zapewne zauważyliście, mamy nowego dyrektora.

Past simple (Czas przeszły prosty)[edytuj]

Czas tworzy się dodając końcówkę -d lub -ed do formy bezokolicznika. Pytania tworzy się przy pomocy operatora did[4]: He went there early. Did he go there early? W przypadku czasowników nieregularnych używa się odpowiedniej formy.

Wymawia się następująco[4]:

  • /d/ po głoskach dźwięcznych i samogłoskach: played /ˈpleɪd/
  • /t/ po spółgłoskach bezdźwięcznych: helped /helpt/
  • /ɪd/ po d i t: visited /ˈvɪzɪtɪd/.
Osoba forma twierdząca forma twierdząca
emfatyczna
forma pytająca forma przecząca skrócona odpowiedź
twierdząca
skrócona odpowiedź
przecząca
1 sg I watched I did watch did I watch I did not watch Yes, I did No, I did not
2 sg + pl You watched You did watch did you watch you did not watch Yes, you did No, you did not
3 sg he/she/it watched he/she/it did watch did he/she/it watch he/she/it does not watch Yes, he/she/it did No, he/she/it did not
1 pl we watched we did watch did we watch we did not watch Yes, we did No, we did not
3 pl they watched they did watch did they watch they did not watch Yes, they did No, they did not

Czas Past Simple używany jest:

Czas przeszły prosty służy do opisu wydarzeń historycznych: The nuclear bomb destroyed Hiroshima.
  • Do wyrażenia czynności przeszłej wykonanej w ściśle określonym czasie[5]: I came back at ten o’clock yesterday. = Wróciłem wczoraj o dziesiątej.
  • Do wyrażenia czynności przeszłej zakończonej, bez skutków w teraźniejszości.
  • W opisach sekwencji wydarzeń przeszłych. Jest często używany do narracji o wydarzeniach przeszłych, używany w opowiadaniach itp.[6]: I woke up, got up and left. And suddenly, I spotted him in the crowd.Obudziłem się, wstałem i wyszedłem. I nagle dostrzegłem go w tłumie. Również: When he came, I gave him some money.Kiedy przyszedł, dałem mu trochę pieniędzy.
  • Do opisu czynności przeszłej krótkotrwałej i jednorazowej, przerywającej inną czynność w przeszłości[7]: The telephone rang, when I was watching TV = Telefon zadzwonił, kiedy oglądałem telewizję.
  • Do opisywanych stanów w przeszłości[8]: Once there was a fisherman, who lived in a little house by the seaBył raz rybak, który mieszkał w domku nad morzem.
  • Do sygnalizowania czynności zwyczajowych lub powtarzalnych[5]: Every morning he got up and ate breakfast before he went to work.
  • Do opisu zdarzenia uprzedniego, jeśli jest oczywiste, że dane zdarzenie zaszło przed innym, zamiast czasu zaprzeszłego[9]: ''When the play finished, the audience left quicklyKiedy sztuka się skończyła, publiczność szybko wyszła.
  • W mowie zależnej w miejsce Present Simple[10]: She thought I needed helpMyślała, że potrzebuję pomocy.
  • Do opisania zdarzenia nierzeczywistego lub mało prawdopodobnego w teraźniejszości (tryb warunkowy II)[5]: If you bought the car, you couldn’t afford much moreGdybyś kupił ten samochód, na wiele więcej nie byłoby cię stać.

Past perfect (Czas zaprzeszły)[edytuj]

Czas zaprzeszły tworzy się za pomocą czasownika posiłkowego have w czasie przeszłym prostym oraz imiesłowu biernego czasownika głównego[1], np. I had listenedSłuchałem (był).

Osoba forma twierdząca forma pytająca forma przecząca skrócona odpowiedź
twierdząca
skrócona odpowiedź
przecząca
1 sg I had watched had I watched? I had not watched Yes, I had No, I had not
2 sg + pl You had watched had you watched? you had not watched Yes, you had No, you had not
3 sg he/she/it had watched had he/she/it watched? he/she/it had not watched Yes, he/she/it had No, he/she/it had not
1 pl we had watched had we watched? we had not watched Yes, we had No, we had not
3 pl they had watched had they watched? they had not watched Yes, they had No, they had not

Czas zaprzeszły używany jest do wyrażenia:

  • Czynności wykonanej w przeszłości przed inną czynnością przeszłą[9]: When they came to see me, I had' already left.Kiedy przyszli się ze mną zobaczyć, ja już wyszedłem (już mnie nie było). The army had won the battle, before they crossed the riverArmia wygrała bitwę zanim przeszła rzekę.
  • Z przyimkami after, when, as soon as[11]: He went to Paris as soon as he had passed his examsWyjechał do Paryża, skoro tylko zdał egzaminy.
  • Po zwrocie it was the first time[12]: It was the first time I had heard her singTo był pierwszy raz, kiedy usłyszałem, jak śpiewa.
  • Do opisu życzeń i nadziei, które się nie spełniły[12]: I had hoped we would leave tomorrowMiałem nadzieję, że wyjedziemy jutor. I had intended to see the film, but then you cameZamierzałem obejrzeć film, ale wtedy ty przyszedłeś.
  • Do opisu zdarzenia nierzeczywistego w przeszłości, będącego warunkiem do zaistnienia zdarzenia, które nie zaszło (III okres warunkowy)[9]: If you had bought a car, you couldnt’t have afforded a holiday abroadGdybyś kupił auto, nie stać by cię było na wakacje za granicą.
  • W mowie zależnej w miejsce czasów Past Simple i Present Perfect[12]: She announced that the rain had stoppedObwieściła, że przestało padać.

Past progressive (Czas przeszły postępujący)[edytuj]

Czas przeszły postępujący jest tworzony za pomocą operatora to be w czasie Past Simple (was, were) i czasownika głównego w formie gerund, np. I was listeningSłuchałem.

Osoba forma twierdząca forma pytająca forma przecząca skrócona odpowiedź
twierdząca
skrócona odpowiedź
przecząca
1 sg I was reading was I reading? I was not reading Yes, I was No, I was not
2 sg + pl You were reading were you reading you were not reading Yes, you were No, you were not
3 sg he/she/it was reading was he/she/it reading he/she/it was not reading Yes, he/she/it was No, he/she/it was not
1 pl we were reading were we reading? we were not reading Yes, we were No, we were not
3 pl they were reading were they reading? they were not reading Yes, they were No, they were not

Czas Past progressive jest używany w następujących sytuacjach:

  • Dla podkreślenia, że w danym momencie czynność byłą w trakcie trwania[13]: At 9 p.m. we were having dinnerO dziewiątej wieczorem byliśmy w trakcie kolacji.
  • Do wyrażenia czynności przeszłej będącej tłem dla innej czynności przeszłej, której czas istnienia był krótszy[14] The war was raging around us, when we saw each other last time.Wojna szalała wokół, kiedy widzieliśmy się po raz ostatni.
  • Do wyrażenia czynności przeszłej, długotrwałej, przerwanej przez inną[14]: The telephone rang when I was having a bathTelefon zadzwonił, jak się kąpałem.
  • Do wyrażenia zdarzenia, które trwało przez pewien okres, dla podkreślenia jego długotrwałości. Często oznacza to, że opisywana czynność nie zakończyła się[14]: They were talking in a loud voice all over the night and I couldn’t sleep.Rozmawiali głośno przez całą noc i nie mogłem spać.
  • Do wyrażenia czynności wykonywanych równolegle przez pewien czas w przeszłości[14]: John was playing football while she was doing her homework.John grał w piłkę, podczas gdy ona odrabiała pracę domową.
  • Do opisu krótkich, czasowych zdarzeń[13]: When I got home, water was running down the kitchen wallsKiedy wróciłem do domu, woda w kuchni ciekła po ścianach.
  • Jeśli mówiący chce zaznaczyć, że coś było tłem, a nie zdarzeniem, na którym chce się skupić[13]: I was having lunch with the President yesterday and he said...Byłem na lunchu z prezydentem i on powiedział...
  • Do wyrażenia faktu, że czynność zdarzała się często, choć nagle i niespodziewanie[13]: Ann was always coming unanouncedAnn zawsze przychodziła niezapowiedziana.
  • Dla opisania nierealnego warunku w teraźniejszości, zwłaszcza jeśli miałby on trwać jakiś czas[14]: I’d be happier if I were loosing weightByłbym szczęśliwszy, gdybym chudł.
  • Dla opisu relacjonowanej czynności w mowie zależnej w miejsce czasu Present Progressive, zwłaszcza jeśli miałaby się wydarzyć w najbliższym czasie bądź byłąby długotrwała[14]: She told me she was getting mariedPowiedziała, że wychodzi za mąż. He said he was reading DostoyevskiPowiedział, że czyta Dostojewskiego.

Past perfect progressive (Czas zaprzeszły postępujący)[edytuj]

Czas zaprzeszły ciągły tworzy się za pomocą operatora have w formie had, imiesłowu biernego czasownika be (been) oraz formy gerund czasownika głównego: I had been listening.

Osoba forma twierdząca forma pytająca forma przecząca skrócona odpowiedź
twierdząca
skrócona odpowiedź
przecząca
1 sg I had been reading had I been reading? I had not been reading Yes, I had No, I had not
2 sg + pl You had been reading had you been reading? you had not been reading Yes, you had No, you had not
3 sg he/she/it had been reading had he/she/it been reading? he/she/it had not been reading Yes, he/she/it had No, he/she/it had not
1 pl we had been reading had we been reading? we had not been reading Yes, we had No, we had not
3 pl they had been reading had they been reading? they had not been reading Yes, they had No, they had not

Czas zaprzeszły ciągły jest używany:

  • Do wyrażenia czynności przeszłej wykonywanej od jakiegoś czasu przed inną czynnością przeszłą[15]: They had been reading a book (for some time), when John entered the room.Od jakiegoś czasu czytali książkę, kiedy John wszedł do pokoju.
  • Dla powiedzenia, jak długo trwało zdarzenie do pewnego momentu[16]: We had been walking since the sunrise and we were hungrySpacerowaliśmy od wschodu słońca, a byliśmy głodni.
  • Do podkreślenia raczej ciągłości niż zakończenia zdarzenia[16]: I had been reading science fiction and my mind was full of strange imagesCzytałem science fiction i mój umysł wypełniały dziwne obrazy. Ale: I had read all the magazines and got boredPrzeczytałem wszystkie czasopisma i znudziłem się.
  • Czas zaprzeszły ciągły mówi raczej o bardziej krótkotrwałych sytuacjach[16]: My legs were stiffed, because I had been standing still for a long timeZesztywniały mi nogi, bo stałem nieruchomo przez długi czas. Ale: The tree that blew down had stood there for 500 yearsDrzewo, które zdmuchnął wiatr, stało tam 500 lat.
  • W mowie zależnej w miejsce czasów Past Progressive i Present Perfect Progressive[12]: Mary’s mother said she’d been having a wonderful time in ItalyMatka Mary powiedziała, że świetnie się bawiła we Włoszech.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Prejbisz 1997 ↓, s. 105.
  2. Prejbisz 1997 ↓, s. 114.
  3. Swan 2015 ↓, s. 194.
  4. a b Prejbisz 1997 ↓, s. 92.
  5. a b c Leech 2001 ↓, s. 374-378.
  6. Swan 2015 ↓, s. 394-395.
  7. Leech 2001 ↓, s. 375.
  8. Leech 2001 ↓, s. 374.
  9. a b c Leech 2001 ↓, s. 369-371.
  10. Swan 2015 ↓, s. 248-250.
  11. Swan 2015 ↓, s. 398-399.
  12. a b c d Leech 2001 ↓, s. 222.
  13. a b c d Swan 2015 ↓, s. 395-396.
  14. a b c d e f Leech 2001 ↓, s. 372-373.
  15. Leech 2001 ↓, s. 371.
  16. a b c Swan 2015 ↓, s. 400.

Bibliografia[edytuj]