Dopełniacz saksoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dopełniacz saksoński, znany również jako dopełniacz fleksyjny[1] lub possessive -s[2] – sposób tworzenia dopełniacza w języku angielskim. W języku angielskim system przypadków zanikł, z wyjątkiem dopełniacza fleksyjnego, który używany jest w niektórych przypadkach. Istnieje również forma opisowa dopełniacza z użyciem przyimka of i jest ona jednoznaczna z dopełniaczem saksońskim, choć używana w innych okolicznościach.

Pisownia[edytuj]

Dopełniacz saksoński zapisuje się następująco[2]:

liczba pojedyncza rzeczownik + `s my father`s car
liczba mnoga ` my parents` house
nieregularna liczba mnoga rzeczownik + `s the children`s room

Jeśli wyraz kończy się na spółgłoskę, możliwe są następujące warianty:

  • dorzucenie `s na końcu wyrazu, spotykane głownie w nazwiskach literatów, postaci ze świata antycznego itp.[2]: Socrates` ideas, Dickens` novels.
  • dodanie `s, co jest o wiele częstsze[2]: Mr Lewis`s dog.

`s może być dodane do całej frazy, np. the man next door`s wife. Istnieją jednak przypadki, kiedy końcówka dopełniacza może odnosić się do jednego albo wielu części frazy:

  • Joe and Ann`s children → dzieci Joe i Ann, w znaczeniu ich wspólne
  • Joe`s and Ann`s children→ dzieci Joe i dzieci Ann, dwa odrębne zbiory dzieci.

Wymowa[edytuj]

Obowiązują zasady stosowane przy wymowie liczby mnogiej. Apostrof nie zmienia w żadnym stopniu wymowy, pod względem artykulacyjnym parent`s = parents (/pærənts/). W przypadku gdy ` s nie jest zapisane, np. Dickens` novels, końcówkę dopełniacza saksońskiego najczęściej wymawia się: /'dɪkənsɪz'bʊks/.

`s i inne określniki[edytuj]

Rzeczownik nie może zwykle mieć jednocześnie przedimka lub innej formy określającej (np. zaimka). Z tego powodu jeśli użyty jest dopełniacz saksoński, występuje przedimek zerowy[2]: the car that is John`sJohn`s car. Jeśli mówiący chce użyć przedimka i dopełniacza saksońskiego w jednej frazie, ma do dyspozycji strukturę a/the... of mine[2]: She`s a cousin of John`s, I saw that stupid boyfriend of Sheila`s yesterday. Forma that Sheila`s stupid boyfriend jest niepoprawna.

Dopełniacz saksoński bez wyrazu określającego[edytuj]

Możliwe jest użycie wyłącznie wyrazu w dopełniaczu[2]: Whose is it? Peter`s. Często w taki sposób mówi się o sklepach, firmach, kościołach itp. W nazwach firm i sklepów apostrof często wypada[2]: He bought it at Harrods. She got married at St. John`s.

Użycie dopełniacza saksońskiego[edytuj]

Generalna zasada[3]:

X`s Y = the Y of X
  • Dopełniacz saksoński używany jest najczęściej do mówienia o relacji własności i charakterystyce fizycznej, w szczególności, jeśli pierwszy wyraz oznacza osobę, zwierzę, firmę. kraj lub grupę osób[2]:
    • That`s my father`s houseTo dom mojego ojca.
    • Mary`s brother is a lawyerBrat Mary jest adwokatem.
    • Poland`s climate is getting warmer Klimat Polski się ociepla.
  • Struktura informuje również o produktach desygnatu będącego podmiotem[2]: What are Sweden`s main exports? → Co jest głównym produktem eksportowym Szwecji? The government`s decision was unwiseDecyzja rządu byłą niemądra.
  • Z niektórymi rzeczownikami możliwa jest zarówno zarówno konstrukcja z of jak i dopełniacz saksoński[2]: The Queen`s arrival = The arrival of the Queen.

Przypisy

  1. A. Prejbisz, R. Gozdawa Gołębiowski, B. Jasińska, S. Kryński: Nowa gramatyka angielska w ćwiczeniach. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 1997, s. 36. ISBN 83-7195-192-2.
  2. a b c d e f g h i j k Michael Swan: Practical English Usage. Oxford: Oxford University Press, 2015, s. 414-415. ISBN 978-0-19-442098-3.
  3. Geoffrey Leech: An A – Z of English Grammar and Usage. Harlow: Longman, 2001, s. 406. ISBN 0-582-40574-2.