Rozdzielny bezokolicznik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rozdzielny bezokolicznik (ang. split infinitive) – konstrukcja gramatyczna w języku angielskim, w której słowo lub wyrażenie, zazwyczaj przysłówek lub wyrażenie przysłówkowe, występuje pomiędzy partykułą to a czasownikiem w bezokoliczniku[1]. Jeden z najbardziej znanych przykładów użycia tej konstrukcji można znaleźć w czołówce telewizyjnej serii Star Trek: „to boldly go where no man has gone before” – „śmiało podążać tam, gdzie żaden człowiek wcześniej nie dotarł”. W wyrażeniu tym przysłówek boldly rozdziela pełny bezokolicznik „to go”.

W XIX wieku, kiedy rozdzielny bezokolicznik był szeroko stosowany, niektóre gremia normatywistyczne uznawały jego użycie za niepoprawne. Krytyka ta wynikała z wzorowania się na prawidłach gramatycznych rządzących łaciną[2]. Konstrukcja ta pozostaje przedmiotem niezgody wśród rodzimych użytkowników angielszczyzny i przez niektórych nadal jest uznawana za niegramatyczną bądź niezręczną stylistycznie. Wśród współczesnych preskryptywistów dominuje jednak zdanie, że jej rugowanie jest nieuzasadnione i niezgodne z duchem języka angielskiego[3]. Fowler pisał w 1926: „Żadne inne zagadnienie gramatyczne tak nie podzieliło użytkowników języka angielskiego, od kiedy rozdzielny bezokolicznik został uznany za solecyzm w XIX wieku…”. Stosowanie rozdzielnego bezokolicznika do dziś budzi zastrzeżenia poprawnościowe w niektórych kręgach, toteż wiele osób unika tej konstrukcji, wstawiając przysłówek w inne miejsce: He began to slowly get up off the floorHe began slowly to get up off the floor[1].

Na liście dziesięciu najbardziej irytujących i najmniej akceptowanych zjawisk językowych, ułożonej przez słuchaczy BBC Radio 4 w roku 1986, rozdzielny bezokolicznik zajął drugie miejsce, ustępując tylko użyciu zaimka I w zwrocie between you and I[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Swan 2015 ↓, s. 256.
  2. Marilyn F. Moriarty: Writing Science Through Critical Thinking. Jones and Bartlett, 1997, s. 253. ISBN 0-86720-510-5. [dostęp 2007-01-27].
  3. Bill Walsh: Lapsing into a comma: a curmudgeon's guide to the many things that can go wrong in print—and how to avoid them. Lincolnwood, Illinois: Contemporary Books, 2000, s. 112–113. ISBN 0-8092-2535-2. (ang.)
  4. Crystal 1995 ↓, s. 194.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]