To jest dobry artykuł

Przedimek w języku angielskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Przedimek w języku angielskim – nieodmienna część mowy w języku angielskim determinująca rzeczownik. Przedimek obrazuje stopień znajomości desygnatu odbiorcom komunikatu językowego, a także bliżej określa desygnat. Są trzy rodzaje przedimków: nieokreślony, określony i zerowy. Przedimek nieokreślony występuje, gdy dana rzecz pojawia się w tekście po raz pierwszy, oznacza również dowolny obiekt z pewnego wyodrębnionego zbioru. Przedimek określony pojawia się, gdy dana rzecz jest znana rozmówcy lub jest na swój sposób wyjątkowa lub dystynktywna. Przedimek zerowy występuje głównie tam, gdzie zasady gramatyczne nie przewidują użycia jednego z dwóch rodzajów przedimka. Wszystkie trzy przedimki mają szeroki zakres użycia idiomatycznego.

Przedimka zwykle nie tłumaczy się na język polski. Czasami można go oddać jako zaimek ten, ta, to (przedimek określony), jakiś, jakaś, jakieś (przedimek nieokreślony)[1].

Natura przedimka[edytuj]

Przedimkiem jest wyraz występujący przed rzeczownikiem albo frazą rzeczownikową (np. przymiotnik + rzeczownik).

W języku angielskim rozróżnia się dwa rodzaje przedimków:

  • a/an – nieokreślone;
  • the – określony;
  • Niektóre gramatyki wyróżniają również „przedimek zerowy”[2][3], inne[4] piszą o braku przedimka.

Przedimek (zwany article lub determiner) określa, czy desygnaty są znane mówiącemu i rozmówcy. Jeśli są znane, używa się przedimka określonego, jeśli nie – nieokreślonego[4]. Pominięcie przedimka jest błędem językowym, choć w zdecydowanej większości przypadków nie utrudni znacznie odbioru komunikatu językowego[4].

a/an – przedimki nieokreślone[edytuj]

W języku angielskim przedimek nieokreślony występuje w dwóch formach:

a an

Wymowa a i an[edytuj]

  • a /ɘ/ /eɪ/ – gdy dany wyraz wymawia się rozpoczynając go spółgłoską[3], np.: a cat (jakiś, dowolny kot); a room (pokój) itp. Używa się go również, gdy wyraz zaczyna się od spółgłoski lub półsamogłoski, chociaż jest zapisywany graficznym reprezentantem samogłoski, np.: a university /'jʊnɪ'vɜ:sɪtɪ/. W pozycji akcentowanej występuje, gdy mówiący chce podkreślić nieokreśloność rzeczownika, przez kontrast z określonym. Jest szóstym co do częstotliwości występowania słowem w języku angielskim[5].
  • an /ɘn/, /æn/ – stosuje się, gdy dany wyraz jest inicjowany samogłoską, np.: an article, an orange, an hour /aʊɘ/. Jest 32. co do częstotliwości występowania słowem w języku angielskim[5].

Zastosowanie[edytuj]

Algorytm wyboru przedimka[6]

Przedimków a/an używa się wyłącznie przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, Oznacza on dowolny element z danego zbioru, innymi słowy pojedynczy, choć nie wyjątkowy element[3]: My father is a teacherMój ojciec jest nauczycielem. Jest jednym ze zbioru nauczycieli.

  • Używany jest, gdy dana osoba lub rzecz pojawia się w tekście, rozmowie itp. po raz pierwszy[3] – pozostaje ona dla rozmówcy bliżej nieokreślona. Jeśli zostanie wymieniona po raz kolejny, otrzymuje przedimek the: Once we had a dog and a cat. But the dog was always eating the cat`s dinner. In the end, we gave the dog to a friend.
  • Przedimki nieokreślone używane są zamiennie ze słowem one, zwłaszcza dla kontrastu z innym liczebnikiem[3]: Give me a glass of milk and two cups of tea, please: Proszę szklankę mleka i dwie filiżanki kawy.
  • a może oznaczać "każdy", jeśli następujący po nim rzeczownik jest miarą, np. czasu[3]: once a dayraz dziennie, twice a week → dwa razy w tygodniu. An apple a day keeps the doctor away (powiedzenie). He was fined for speeding, he drove 130 miles an hourZostał ukarany za przekroczenie szybkości, jechał 130 mil na godzinę.
  • Przedimek nieokreślony ma również zastosowanie ogólne, do określenia wszystkich obiektów jednego rodzaju lub dowolnego obiektu z danego zbioru[3]" A teacher earns much less than a lawyerNauczyciel zarabia dużo mniej niż adwokat. A cat sleeps sixteen hours a dayKot śpi 16 godzin na dobę.
  • Jest używany do opisu[4]: She's a nice personOna jest miłą osobą.
  • Przedimka nieokreślonego używa się w porównaniach[7]: He's a little HitlerOn jest takim małym Hitlerem.
  • W zdaniach typu there is, there are nazwę przedmiotu występuje zawsze z przedimkiem nieokreślonym lub zaimkiem some konstrukcja wskazuje na to, co się w danym miejscu znajduje[8]: There is an apple on the window sillNa parapecie jest jabłko.
  • Jeśli występuje przed imieniem lub nazwiskiem, oznacza to, że mówiący nie zna tej osoby[7]: A Mrs Conway-Crapp wants to talk to youJakaś pani Conway-Crapp chce z tobą rozmawiać.

Zastosowania specjalne[edytuj]

Miejsce przedimka nieokreślonego w strukturze zdania. N to rzeczownik, NPfraza rzeczownikowa, V – czasownik, VP to fraza czasownikowa, skrótem Det określa się przedimek (lub np. liczebnik), Adj to przymiotnik
  • Przedimka nieokreślonego używa się przed przysłówkami oznaczającymi ilość, takimi jak: a bit, a few, a (great) deal of, a little, a lot of itp[3]: A few parents attended the school meetingKilku rodziców przyszło na wywiadówkę. The storm damaged a large number of buildingsBurza uszkodziła dużą liczbę budynków.
  • Przedimek nieokreślony może oznaczać „jednostki”: type, kind, piece[3] a piece of cake, a cup of tea. A hatchback is a type of car → Hatchback to typ samochodu.
  • Z określnikami such, what używa się przedimka nieokreślonego, jeśli przedmiot jest niepoliczalny i pojedynczy[3]: What a hectic day! → Jaki ciężki dzień!
  • W konstrukcji a... of mine używa się przedimka nieokreślonego, pod warunkiem, że przedmiot jest niepoliczalny i pojedynczy[4]: He's a friend of mineOn jest jednym z moich przyjaciół.

the – przedimek określony[edytuj]

Przedimek określony the jest najpopularniejszym słowem angielskim[5]. Kontrastuje z przedimkiem nieokreślonym a i z przedimkiem zerowym. The ma zawsze tę samą formę[9].

Wymowa the[edytuj]

Przed wyrazami rozpoczynającymi się na spółgłoskę wymawia się go /ðə/, jeśli wyraz inicjuje samogłoska – /ðɪ/, w pozycji emfatycznej – /ði:/: the cat /ðə'kæt/, the eggs /ðɪ'egz/. Wybór wymowy zależy, tak jak w przypadku przedimka a(n), od wymowy, a nie od pisowni. Wymowa /ði:/ obowiązuje, jeśli wyraz w piśmie zaczyna się od znaku oznaczającego spółgłoskę, a jako pierwszą wymawia się samogłoskę[10]

the hour /ði:'aʊə(r)/, the MP /ði:em'pi:/. Jeśli wyraz zaczyna spółgłoska, obowiązuje wymowa /ðə/, nawet jeśli wyraz zapisuje się z inicjalną samogłoską[10]: the University /ðə'juːnɪˈvɜːsəti/.

Wymowa akcentowana /ði:/ występuje przed zawahaniem lub gdy mówiący chce podkreślić następny wyraz; wtedy forma /ði:/ występuje nawet przed spółgłoską[10]: He`s the /ði:/ – just a moment – deputy assistant. I found the /ði:/ present for my ex-wife!

Pozycja przedimka the[edytuj]

The zajmuje pozycję przed określającymi rzeczownik liczbą lub przymiotnikiem[9]:

the + rzeczownik the + przymiotnik + rzeczownik The + liczebnik + rzeczownik
the horses the young horses the five horses

Jeśli rzeczownik jest określony wyrazami all, both, half, przedimek zajmuje miejsce bezpośrednio przed rzeczownikiem: all the food, half the lesson[9].

Zastosowanie[edytuj]

Miejsce przedimka określonego w strukturze zdania
A kitten
The kitten you've just seen – kot jest zdefiniowany
The kitten; dzieci rozmawiające o kociaku będą używać tej formy, gdyż desygnat jest im znany
Kittens

Przedimek określony stosuje się do opisu określonego przedmiotu, osoby bądź stanu. Zarówno mówiący jak i jego rozmówca wiedzą, o czym dokładnie jest mowa[9]: We left the car in the garageZostawiliśmy auto w garażu. Mówiący wie, jakie to auto, i zna (przynajmniej ze słyszenia) dom, w którym samochód zaparkowano. Have you visited the castle? → Czy zwiedziłeś zamek? Zarówno mówiący jak i odbiorca komunikatu wiedzą, o jaki zamek chodzi. Znajomość obiektu może wynikać z wiedzy ogólnej[9]: The Earth moves around the SunZiemia obraca się wokół Słońca → oba desygnaty są znane, mimo że wcześniej mogło nie być o nich mowy.

Przedimka określonego używa się w następujących sytuacjach:

  • Jeśli rzecz, o której mowa, jest jedyna w swoim rodzaju[9]: the Great Wall of ChinaWielki mur chiński, the future → przyszłość, the European UnionUnia Europejska.
  • The używa się, jeśli dalsza część zdania określa desygnat[9]: The girls over there, sitting on the bench are my daughtersDziewczynki siedzące tam na ławce to moje córki. He's studying the history of PolandOn studiuje historię Polski. Piotr Duda is the president of the Trade Union "Solidarność"Piotr Duda jest przewodniczącym NSZZ "Solidarność", The elephant is the largest animal in the worldSłoń to największe zwierzę na świecie.
  • The używa się, jeśli dalsza część zdania określa desygnat[9]: He has a son and a daughter. The son plays drums in a punk band, the daughter attends the conservatoireOn ma syna i córkę. Syn gra na perkusji w punkowej kapeli, córka uczęszcza do konserwatorium muzycznego.
  • The używa się przed słowami, które świadczą o wyjątkowości desygnatu. Możliwe jest to np. w stopniu najwyższym[9]: When is the first train to Penzance tomorrow? → O której odchodzi jutro pierwszy pociąg do Penzance?, This is the oldest copy we haveTo najstarszy egzemplarz, który mamy.
  • Przedimek określony używany jest do ogólnego mówienia o ludziach i innych zwierzętach[9]: The Finns spend evenings in their saunasFinowie spędzają wieczory w swoich saunach.
  • W konstrukcji z dwoma stopniami wyższymi: The more you read, the less you understandIm więcej czytasz, tym mniej rozumiesz.

The w nazwach geograficznych[edytuj]

Przedimek określony występuje przed nazwami[8]:

  • mórz i oceanów (the Atlantic, the Pacific, the Meditteranean Sea)
  • cieków wodnych: the Severn, the English Channel, The Bridgwater – Taunton Canal)
  • pustyń (the Sahara, the Atacama)
  • grup wysp (the Falklands) i pasm górskich (the Alps)[11]
  • regionów geograficznych (the Middle East).

Przedimek zerowy[edytuj]

Większość rzeczowników występuje z poprzedzającymi je przedimkami określonymi bądź nieokreślonymi. Brak przedimka określa się jako przedimek zerowy[12].

Występowanie[edytuj]

Rozbiór gramatyczny zdania z przedimkami zerowymi

Istnieją trzy podstawowe sytuacje, kiedy pojawia się przedimek zerowy[12]:

  • Przed rzeczownikami nieokreślonymi w liczbie mnogiej
a/an + liczba pojedyncza zero + liczba mnoga
We're expecting a visitor We`re expecting visitors
  • przed rzeczownikami niepoliczalnymi:
a/an + rzeczownik policzalny zero + rzeczownik niepoliczalny
He picked up a stone The wall`s made of stone
  • przed imionami
a/an + rzeczownik pospolity zero + imię
He gave her a rose My wife`s name is Rose

Przedimek zerowy ma następujące zastosowanie:

  • Przedimek zerowy może zastępować the przy opisie roli lub funkcji, jeśli jest ona wyjątkowa[12]: Donald Trump was elected (the) President of the USA in 2016Donald Trump został wybrany prezydentem USA w 2016.
  • Przedimek zerowy występuje przed określeniami czasu i pory roku[12]: at night, before sunrise/sunset, at noon/midday/midnight, Morning came in winter. Inne frazy mają przedimek określony: in the morning, the next day, during the night.
  • Przed nazwami posiłków z reguły występuje przedimek zerowy[12]: What did you have for breakfast? → Co jadłeś na śniadanie? I invited her for dinnerZaprosiłem ją na kolację. Kiedy mowa jest o określonym posiłku, przedimka używa się odpowiednio: We had a very good lunchMieliśmy bardzo dobry lunch. (The) breakfast was late this morningDziś śniadanie było późno.
  • Przedimek zerowy występuje przy niektórych nazwach miejsc[12]: He went to bedPoszedł do łóżka. Have you sent the children to school? → Wysłałeś dzieci do szkoły? She went to universityPoszła na uniwersytet. Są to miejsca, do których podmiot udaje się w specjalnym celu (na mszę, na leczenie, na edukację itp.) Jeśli mowa o określonym kościele, szpitalu itp., przedimka (określonego bądź nieokreślonego) używa się: She works in a hospital in KuopioOna pracuje w szpitalu w Kuopio.
  • Przedimek zerowy przy nazwach pojazdów z towarzyszeniem przyimka by oznacza środki transportu i komunikacji[12]: She went there by busPojechała tam autobusem. We keep in touch by phonePorozumiewamy się telefonicznie.
  • Przedimek zerowy występuje w niektórych idiomatycznych frazach[12]: at speed, in front of, in turn, off colour, on foot: I'm feeling a bit off colourNiezbyt dobrze się czuję. He came here on footOn przyszedł tu pieszo.
  • Występuje również w idiomach o konstrukcji rzeczownik + przyimek + rzeczownik[12]: arm in arm, day by day, eye to eye, face to face, hand in hand, side by side: They had a face to face meetingMieli spotkanie w cztery oczy. The quality of the FM reception in Taunton is crime and shameJakość odbioru UKF w Taunton woła o pomstę do nieba.
  • Jeśli występuje stałe połączenie dwóch rzeczowników, których desygnaty postrzegane są jako jedna jednostka, to pierwszy otrzymuje zwykle przedimek nieokreślony, drugi – przedimek zerowy[7]: a knife and fork

Some a przedimek zerowy[edytuj]

W przypadku liczby mnogiej i rzeczowników niepoliczalnych może być użyty nieakcentowany zaimek some wymawiany /səm/[12]: We're expecting some guests for dinnerSpodziewamy się kilku gości na kolację. We're expecting visitorsOczekujemy gości. Would you like some coffee? → Chcesz kawy? Would you like black coffee? → Chcesz kawę bez mleka?

Różnica jest następująca:

  • Przedimek zerowy oznacza, że rzeczownik reprezentuje ogólny typ rzeczy, osób, substancji czy pojęcia abstrakcyjnego[12]: black coffee – kawa bez mleka, w odróżnieniu od „białej”
  • Some oznacza pewną ilość, nieokreśloną bądź jeśli dokładna ilość nie jest znana lub ważna[12]: some coffeetrochę kawy: Would you like some beeṛ? → Chciałbyś trochę piwa?

Przedimek zerowy w nazwach geograficznych[edytuj]

Przedimek zerowy występuje przed nazwami[8]:

  • kontynentów (Asia, Europe)
  • prawie wszystkich państw z w liczbie pojedynczej (Finland, Zambia); wyjątki to the Congo, the Ukraine, the Argentine (wym. /ˈɑːdʒəntaɪn/[13]). Istnieje również nazwa Argentina, wymawiana /ˌɑːdʒənˈtiːnə/[14]
  • miast (Honiara, Bridgwater)
  • ulic i placów: (Trafalgar Square, London Street), wyjątki: the Strand, the High Street.
  • jezior: Superior, Loch Ness
  • wysp: Guernsey.

Przypisy

  1. Sprytny słownik angielsko-polski, polsko-angielski. Kraków: Lingea, 2010, s. 690. ISBN 9788362169023.
  2. Zero Article. W: The English Club [on-line]. [dostęp 2017-05-25].
  3. a b c d e f g h i j Geoffrey Leech: An A – Z of English Grammar and Usage. Harlow: Longman, 2001, s. 61. ISBN 0-582-40574-2.
  4. a b c d e Michael Swan: Practical English Usage. Oxford: Oxford University Press, 2015, s. 51-66. ISBN 978-0-19-442098-3.
  5. a b c What can the Oxford English Corpus tell us about the English language?. W: The Oxford Dictionary [on-line]. [dostęp 2017-05-25].
  6. Michael Swan: Practical English Usage. Oxford: Oxford University Press, 2015, s. 52. ISBN 978-0-19-442098-3.
  7. a b c a 1 - indefinite article. W: Oxford Advanced Learner's Emglish Dictionary [on-line]. [dostęp 2017-05-26].
  8. a b c A. Prejbisz, R. Gozdawa Gołębiowski, B. Jasińska, S. Kryński: Nowa gramatyka angielska w ćwiczeniach. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne PWN, 1997, s. 36. ISBN 83-7195-192-2.
  9. a b c d e f g h i j Geoffrey Leech: An A – Z of English Grammar and Usage. Harlow: Longman, 2001, s. 510-511. ISBN 0-582-40574-2.
  10. a b c Michael Swan: Practical English Usage. Oxford: Oxford University Press, 2015, s. 81. ISBN 978-0-19-442098-3.
  11. A/an and the. W: Cambridge Dictionary [on-line]. [dostęp 2017-06-02].
  12. a b c d e f g h i j k l Geoffrey Leech: An A – Z of English Grammar and Usage. Harlow: Longman, 2001, s. 613-614. ISBN 0-582-40574-2.
  13. Argentine noun – pronunciation. W: Oxford Advanced Learner's Dictionary online [on-line]. [dostęp 2017-05-26].
  14. Argentina noun. W: Oxford Advanced Learner's Dictionary online [on-line]. [dostęp 2017-05-26].