Dalmatyka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dalmatyka rzymska

Dalmatyka – właściwa szata liturgiczna diakona w Kościele rzymskokatolickim.

Wkłada się ją na albę i stułę przewieszoną przez lewe ramię i spiętą po prawej stronie.

Pierwotnie dalmatyka była strojem świeckim mieszkańców Dalmacji, od której wzięła nazwę. Od II wieku była popularna w tym samym charakterze także w innych prowincjach Cesarstwa Rzymskiego. Od I poł. IV w. stała się elementem stroju liturgicznego Patriarchy Konstantynopolai papieża. Decyzją Sylwestra I dalmatyka stała się szatą właściwą dla diakonów rzymskich[1]. Strojem liturgicznym charakterystycznym dla diakona w całym Kościele łacińskim dalmatyka stała się w IX wieku[potrzebny przypis].

Była to szata długa i szeroka, nieprzepasana, o krótkich i szerokich rękawach. Z czasem uległa skróceniu, a dla łatwiejszego jej nakładania przecięto ją z obydwu boków, łącznie z rękawami. W starożytności była koloru białego z czerwonymi, pionowymi pasami, biegnącymi od ramion do dołu, tak z przodu, jak i z tyłu. Od XVIII w. jej kolor zaczęto dostosowywać do koloru ornatu.

Modlitwa kościelna przedstawia dalmatykę jako szatę symbolizującą radość (z tego też powodu nie nosi się jej np. w okresach przewidzianych w kalendarzu liturgicznym jako czas pokuty) i nadprzyrodzoną sprawiedliwość[2].

W formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego dalmatyka przysługuje diakonowi. Przywdziewa ją także kapłan posługujący do Mszy jako minister superior – pełni wtedy bowiem rolę diakona. Dalmatykę nosi także biskup, który wkłada ją pod ornat (może ona być albo w kolorze ornatu albo biała). Obowiązkowo zakłada ją biskup elekt na mszę, w czasie której przyjmuje sakrę biskupią, a zaleca się jej zastosowanie także biskupowi wyświęcającemu elekta (głównemu konsekratorowi). Dalmatyka jest także szatą wierzchnią kardynałów diakonów, asystujących papieżowi (wraz ze zwykłymi diakonami) podczas mszy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzejewska s. 20
  2. Andrzejewska s. 21

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzejewska Ewa, 2018: Skarby z dawnej zakrystii. Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, strony 20-22. ISBN 9788388042447.