Elwro 800 Junior

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiego komputera. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Elwro 800 Junior
Mikrokomputer Elwro 800-2 Junior.

Typ mikrokomputer szkolny
Premiera 1986
Procesor 80A-CPU MME[1] (klon Z-80A z NRD firmy VEB Mikroelektronik "Karl Marx" z Erfurt)[2][3]
Pamięć operacyjna 64 kB RAM, 24 kB ROM
Nośnik danych stacja dyskietek 5,25", współdzielona w sieci
System operacyjny CP/J
poprzednik:
Brak
następca:
Elwro 804
Monitor Neptun 156, Drukarka mozaikowa D100-M Mera Błonie, jednostka centralna i stacja dyskietek F-800 (2 × 5,25")
Jednostka centralna Elwro 804 Junior PC

Elwro 800 Junior – 8-bitowy mikrokomputer domowy z procesorem Zilog Z-80 (zasadniczo z jego klonem: 80A-CPU MME)[4], zaprezentowany na Międzynarodowych Targach Poznańskich w roku 1986 i od tego też roku produkowany przez zakłady Elwro z przeznaczeniem dla szkół.

Historia[edytuj]

Komputer został zaprojektowany przez zespół naukowców z Instytutu Automatyki Politechniki Poznańskiej[5][6][7], wygrywając z konkurencyjnymi modelami komputerów szkolnych. Produkowany był w Zakładach Elektronicznych ELWRO we Wrocławiu na zlecenie Ministerstwa Oświaty i Wychowania, które zakładało, że komputer ma być w pełni kompatybilny z ZX Spectrum. Wykorzystywano w jego produkcji podzespoły krajowe lub z pierwszego obszaru dewizowego. Junior dysponował m.in. możliwością pracy w sieci, co stanowiło o przekroczeniu przez niego założeń ministerialnych. Produkcję komputera podjęto w rok po jego prezentacji; zamówienie Ministerstwa na rok 1987 ustalało produkcję na 3,5 tysiąca komputerów. Dystrybucją i instalacją Juniorów w szkołach, jak też szkoleniem w zakresie obsługi komputerów zajmowała się Centrala Zaopatrzenia Szkolnictwa. Szacowano, że do roku 1989 Elwro będzie w stanie produkować 30 tysięcy Juniorów rocznie. W roku 1986 do szkół przekazano 4,5 tysiąca komputerów, wyposażonych w przetłumaczone wersje pakietów LOGO i Turbo Pascal[8]. Finalnie produkcja nie przekroczyła 10 000 sztuk.

Działał pod kontrolą systemu operacyjnego CP/J – wersji sieciowej CP/M. Wbudowany interpreter języka BASIC. W jednym z trybów pracy był programowo zgodny z Sinclair ZX Spectrum. Komputer ma obudowę zaadaptowaną z organków elektronicznych Elwirka.

Wyprodukowano więcej niż 10 tysięcy sztuk Juniorów, ale nie więcej niż 20 tysięcy[9]. Natomiast Elwro 804 Junior PC wyprodukowano prawdopodobnie (początkowo nie miały tabliczki znamionowej) nie więcej niż 148 lub 150 sztuk[10][11][12].

Autorzy[edytuj]

Autorami komputera są m.in. Wojciech Cellary[13][14], Jan Węglarz[15], Paweł Krysztofiak[16], Jarogniew Rykowski, Jerzy Brzeziński, Tadeusz Morzy, Jerzy Kręglewski, Piotr Krzyżagórski, Waldemar Wieczerzycki, Michał Kabsch, Marek Lamęcki, Bronisław Bilewski – konstruktorzy z Zakładu Badań Politechniki Poznańskiej. Oprócz tego przy konstrukcji współpracowali pracownicy pionu technicznego ZE ELWRO we Wrocławiu[17].

JUNET[edytuj]

Komputery Elwro Junior mogły pracować w sieci lokalnej polskiego projektu – „JUNET” (akronim od słów Junior Network), gdzie najczęściej połączone były w pierścień (istniała także wersja magistralowa). Sieć opierała się na połączeniu wszystkich komputerów przez zainstalowany w tym celu sprzęg szeregowy. Połączenie sieci realizowane było na 3 liniach: danych, zegara i zajętości, podłączanych przy pomocy złącz DIN[18]. Całość składała się z:

  • zaopatrzonego w stacje dysków komputera centralnego (nauczycielskiego) na którym z poziomu systemu CP/J uruchomiono program zarządzający pracą siecią – JUNET[19]; możliwe było także podłączenie innych urządzeń jak na przykład drukarki
  • do 15 komputerów klienckich (uczniowskich) działający pod kontrolą sieciowej wersji systemu uruchamianej z pamięci ROM.

Takie współdzielenie urządzeń peryferyjnych miało na celu obniżenie kosztów – ich ceny nierzadko przekraczały ceny samych komputerów.

Sieć nie przyjęła się zbytnio ze względu na małą popularność komputerów Junior (miały je tylko niektóre szkoły) oraz wyjątkowo dużą awaryjność. Dodatkowo pracę utrudniały nieodporne na zakłócenia kable sieciowe.

Prototyp Elwro 800 junior

Specyfikacja[edytuj]

  • procesor: Z80A 3,5 MHz
  • pamięć:
  • grafika: 256 × 192 pikseli
  • tekst: 32 (64) × 24 znaków
  • kolory: 16 (8 – każdy po dwa tryby jasności)
  • dźwięk: 1 kanał, 10 oktaw
  • porty: RGB monitor, mono monitor, joystick (mysz, pióro świetlne), port drukarki, 2 × sieć JUNET (złącze DIN), FDD
  • stacja dyskietek:
    • 2 × 5 1/4" 720 kB
    • 3,5" – wbudowana, dla prototypu 804 JUNIOR PC
  • oprogramowanie:
    • system operacyjny: CP/J, ZX BASIC
    • wbudowany język programowania: Basic
  • sieć: do 15 komputerów uczniowskich + komputer nauczyciela ze stacją dyskietek
  • data:
    • opracowania: 1985
    • wprowadzenia na rynek: 1986
  • opracował: Zakład Badań Operacyjnych i Systemów Komputerowych Instytutu Automatyki Politechniki Poznańskiej
Elwro 800 Junior (wersja 800-2)

Port manipulatora (joysticka)[edytuj]

Port manipulatora (joysticka) jest w Elwro 800 junior zgodny z typowym portem komputerów 8 i 16-bitowych, czyli joystickami od Atari[20] (inaczej zwane w terminologii Kempston[21])[22]. Nazwa port manipulatora wywodzi się z ówcześnie propagowanej w Polsce terminologii informatycznej. Zgodnie z tą terminologią joystick to manipulator wychyłkowy. Port obsługuje różne manipulatory – np. pióro świetlne czy myszkę[23][24].

Obsługa stacji dyskietek i formatów[edytuj]

Jedną z podstawowych różnic między Elwro jest obsługa innych pojemności dyskietek.

Elwro 800-3 i większość 800-2 obsługuje(po założeniu kontrolera) dyskietki w formacie 720 KB, przy czym przy zastosowaniu odpowiednich stacji i przelotek, nie ma znaczenia czy jest to stacja 5,25 i dyskietka DD w tym rozmiarze czy dyskietka 3,5 DD 720 KB(ewentualnie 3,5 HD sformatowana w stacji 720 lub z zaklejonym otworem gęstości).

Elwro 800 i niektóre wczesne Elwro 800-2 (z racji posiadania ROM-u od 800) obsługują dyskietki w formacie 150 KB(aczkolwiek da się nagrać taką nawet na stacji 3,5 stosując pewne sztuczki)[25].

Wersje[edytuj]

Mikrokomputer produkowano w trzech wersjach Elwro 800, Elwro 800-2 oraz Elwro 800-3. Oprócz wersji istniało rozróżnienie tak zwanego wykonania

  • Wyk. 01 – wersja z kontrolerem – tak zwana wersja nauczycielska
  • Wyk. 02 – wersja bez kontrolera – tak zwana wersja uczniowska

Wersja Elwro 800-2 Junior różniła się m.in. tym, że nie posiadała gniazda spectrum

  • 804 Junior PC – prototyp z wbudowaną stacją dyskietek 3,5"

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. http://8bit.yarek.pl/computer/zx.junior/elwro02.jpg.
  2. http://muzeumprocesorow.pl/pl/content/mme-80a-cpu.
  3. cpu-collection.de >> Eastern Bloc >> Z80.
  4. http://8bit.yarek.pl/computer/zx.junior/elwro02.jpg.
  5. Dziennik miłośnika polskich komputerów (pol.). [dostęp 2012-03-27].
  6. Kolekcja starych komputerów (pol.). [dostęp 2012-03-27].
  7. ELWRO 800 Junior homepage (pol.). [dostęp 2012-03-27].
  8. Marcin Kosman: Nie tylko Wiedźmin. Historia polskich gier komputerowych. Warszawa: Open Beta, 2015, s. 28–29. ISBN 978-83-941625-0-4.
  9. http://www.kti.ue.poznan.pl/sites/default/files/W_Cellary_P_Krysztofiak_Junior_Computerworld_1_2016.pdf.
  10. Elwro 804 Junior #000007 – Elwro 800 Junior.
  11. Elwro 804 Junior PC.
  12. 8-bit – Kolekcja starych komputerów – Vintage computers collection.
  13. Czekając na Juniora – iQ Poland.
  14. prof. dr hab. inż. Wojciech Cellary | Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu.
  15. Pionier magazine – Artykuły – e-Ojciec.
  16. „Reflections on the History of Computers in Education: Early Use of Computers and Teaching about Computing in Schools” pod redakcją Arthur Tatnall, Bill Davey, 5 maja 2014.
  17. Wojciech Cellary, Jarogniew Rykowski: System operacyjny CP/J dla mikrokomputera Elwro 800 Junior. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Wyd I, Nakład 19700+300, Szczecińskie Zakłady Graficzne, 1988. ISBN 83-204-1042-8.
  18. Free Web Hosting – Your Website need to be migrated.
  19. Zaleski Tadeusz A.. Elwro 800 Junior. „Młody Technik – Informik”, s. 21–23, I 1989. Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia” (pol.). 
  20. Atari joystick port – Wikipedia.
  21. Kempston Interface – Wikipedia.
  22. http://8bit.yarek.pl/computer/zx.junior/elwro.html.
  23. https://www.i-slownik.pl/2490,manipulator-wychylkowy/}
  24. Wojciech Cellary, Jarogniew Rykowski: System operacyjny CP/J dla mikrokomputera Elwro 800 Junior. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Wyd I, Nakład 19700+300, Szczecińskie Zakłady Graficzne, 1988. ISBN 83-204-1042-8.
  25. Ogólnodostępne informacje od sprzedawcy stacji i przelotek, wypróbowane w praktyce.

Bibliografia[edytuj]

  • Roman Poznański. Junior idzie do szkoły. „Bajtek”, s. 4–5, sierpień 1987. RSW „Prasa-Książka-Ruch Młodzieżowa Agencja Wydawnicza. ISSN 0860-1674. 

Linki zewnętrzne[edytuj]