Galaktyka Południowy Wiatraczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Galaktyka Południowy Wiatraczek
Ilustracja
Zdjęcie M83 wykonane przez ESO
Odkrywca Nicolas de Lacaille
Data odkrycia 1751 lub 1752
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Hydra
Typ spiralna z poprzeczką (SAB(s)c)[1][2]
Rektascensja 13h 37m 00,9s[2]
Deklinacja –29° 51′ 57″[2]
Odległość 14,7 mln ly (4,5 Mpc[5])
Przesunięcie ku czerwieni 0,001733[1]
Jasność obserwowana 7,54[3][4]m
Rozmiary kątowe 12,9' × 11,5'[2]
Charakterystyka fizyczna
Wymiary ∅ 40 000 ly
Alternatywne oznaczenia
Messier 83, NGC 5236, UGCA 366, PGC 48082, ESO 444-81, MCG -5-32-50, IRAS13342-2933

Hydra constelation PP3 map PL.jpg

Położenie M83 w gwiazdozbiorze Hydry

Galaktyka Południowy Wiatraczek (zwana inaczej Messier 83, M83 lub NGC 5236) – duża galaktyka spiralna z poprzeczką[5] (SAB(s)c), zwrócona płaszczyzną dysku w naszą stronę[6]. Jej poprzeczka jest utworzona z gwiazd i gazu[7]. Znajduje się w konstelacji Hydry w odległości około 14,7 milionów lat świetlnych. Została odkryta w 1751[8] lub 1752[9] roku przez Nicolasa de Lacaille. Średnica galaktyki wynosi około 40 000 lat świetlnych[10]. Galaktyka ta należy do grupy galaktyk M83 i jest jedną z jej głównych galaktyk.

Szczegóły M83 (HST)

W Polsce widoczna wiosną i latem. Odnajdziemy ją w końcowym odcinku ogona Hydry, około 5° pod linią łączącą gwiazdy trzeciej wielkości γ i π Hydrae[9] (na granicy z Centaurem)[7].

Jest to galaktyka gwiazdotwórcza[5]. Jej nazwa pochodzi od ramion uformowanych z obłoków gazowych, które kształtem przypominają wiatrak. Jest to jedna z najbliżej położonych i najjaśniejszych galaktyk spiralnych spoza Grupy Lokalnej Galaktyk[6]. Jest na tyle jasna, że można ją zaobserwować przez lornetkę. Ma niewielkie jasne jądro i ślady poprzeczki, podobnie jak nasza Galaktyka. Galaktyka Południowy Wiatraczek została zaobserwowana już w połowie XVIII wieku, lecz dopiero znacznie później zorientowano się, że jest to obiekt bliźniaczo podobny do naszej Drogi Mlecznej (a więc do niej nie należący).

Jak dotąd w M83 zaobserwowano sześć wybuchów supernowych: SN 1923A, SN 1945B, SN 1950B, SN 1957D, SN 1968L i SN 1983N[11]. W galaktykach z katalogu Messiera więcej supernowych (7) odnotowano tylko w M61[12]. W M83 odkryto ponadto prawie 300 pozostałości po supernowych oraz około 3000 gromad gwiazd[13]. Niektóre z tych gromad są bardzo młode i liczą poniżej 5 milionów lat[13].

W centrum M83 odkryto intrygujący podwójny pierścień wokół jądra[14]. Jądro galaktyki również jest podwójne – oprócz supermasywnej czarnej dziury znajduje się tu okrążający ją asymetryczny dysk złożony z gwiazd, sprawiający wrażenie drugiego jądra[13].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Galaktyka Południowy Wiatraczek w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d NASA/IPAC Extragalactic Database. W: Results for NGC 5236 [on-line]. [dostęp 2006-12-08].
  3. SIMBAD-M83. SIMBAD Astronomical Database. [dostęp 2009-11-29].
  4. Gil de Paz Armando, Boissier, Madore, Seibert i inni. The GALEX Ultraviolet Atlas of Nearby Galaxies. , s. 185–255, 2007. DOI: 10.1086/516636. arXiv:astro-ph/0606440 (ang.). Bibcode2007ApJS..173..185G. 
  5. a b c K. Foyle et al.. The dust and gas properties of M83. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 421 (4), s. 2917-2929, 2012-04-21. DOI: 10.1111/j.1365-2966.2012.20520.x (ang.). 
  6. a b Ian Ridpath: Gwiazdy i planety. Przewodnik Collinsa. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2010, s. 162. ISBN 978-83-7073-928-7.
  7. a b Praca zbiorowa: Encyklopedia Wszechświat. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 378-379. ISBN 978-83-01-14848-5.
  8. Courtney Seligman: NGC 5236 (ang.). W: Celestial Atlas [on-line]. [dostęp 2014-12-14].
  9. a b Ciekawostki wiosennego nieba: Wiatraki monsieur Messiera. „Urania - Postępy Astronomii”. 2, s. 68, 2015. 
  10. Zdjęcie klasycznej galaktyki spiralnej w podczerwieni. W: Astronomia.pl [on-line]. 2010-05-31. [dostęp 2015-05-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-16)].
  11. List of Supernovae (ang.). W: IAU Central Bureau for Astronomical Telegrams [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna. [dostęp 2014-12-14].
  12. Hartmut Frommert, Christine Kronberg: Messier 61 (ang.). W: SEDS [on-line]. 2014-12-09. [dostęp 2015-05-14].
  13. a b c A galaxy with two hearts (ang.). W: Hubble [on-line]. ESA, 2014-01-09. [dostęp 2016-05-25].
  14. Galaktyka spiralna M83: Wiatraczek Południowy w serwisie APOD: Astronomiczne zdjęcie dnia

Linki zewnętrzne[edytuj]

… • Poprzedni obiektGalaktyka Południowy WiatraczekNastępny obiekt • …

… • NGC 5233NGC 5234NGC 5235Galaktyka Południowy WiatraczekNGC 5237NGC 5238NGC 5239 • …