Galaktyka Trójkąta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Galaktyka Trójkąta
Ilustracja
Messier 33 - Galaktyka w Trójkącie (ESO)
Odkrywca Giovanni Hodierna
Data odkrycia przed 1654
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Trójkąt
Typ SA(s)cd[1]
Rektascensja 01h 33m 50,9s[1]
Deklinacja +30° 39′ 37″[1]
Odległość od 2,38 do 3,07 mln ly (od 730 do 940 kpc[2][3])
Przesunięcie ku czerwieni –0,000597 ± 0,000010[1]
Jasność obserwowana +5,7m
Rozmiary kątowe 70,8' × 41,7'[1]
Charakterystyka fizyczna
Wymiary ~60 tys. ly[4]
Jasność absolutna −18,9m
Masa 2 × 1010 M
Satelity galaktyki Karzeł Ryb (prawdopodobnie),
And XXII (prawdopodobnie)
Alternatywne oznaczenia
M33, NGC 598, PGC 5818, UGC 1117
Triangulum constelation PP3 map PL.jpg
Usytuowanie M33 w Trójkącie

Galaktyka Trójkąta (znana również jako Messier 33, M33, NGC 598) – galaktyka w gwiazdozbiorze Trójkąta, druga pod względem jasności galaktyka spiralna na niebie, po Galaktyce Andromedy. Zaliczana do Lokalnej Grupy Galaktyk, do której należy również nasza Galaktyka. W sprzyjających warunkach uda nam się ją dostrzec gołym okiem; dla większości ludzi jest to najdalszy obiekt astronomiczny, jaki można zaobserwować gołym okiem[4][a].

Galaktykę prawdopodobnie odkrył Giovanni Hodierna przed 1654 rokiem. Niezależnie odkrył ją Charles Messier i umieścił w swoim katalogu 25 sierpnia 1764 roku[4]. Między innymi właśnie w tej „mgławicy spiralnej” (jak wtedy nazywano galaktyki), w roku 1924 amerykański astronom Edwin Powell Hubble odkrył bardzo słabe cefeidy niemal 18m i doszedł do przekonania, że wraz z mgławicami, w których się znajdują, muszą być bardzo odległe od naszej Galaktyki, i że są to właściwie inne galaktyki.

Opis[edytuj]

Galaktyka Trójkąta na amatorskim zdjęciu

Jasność obserwowana tej mglistej plamki o rozmiarach 60' × 40' wynosi 5,7m, natomiast jasność absolutna -19m. Masa jej szacowana jest na 2,0×1010 M. Rzeczywista średnica galaktyki to około 60 000 lat świetlnych. Jest to galaktyka typu Sc i leży w odległości 2,9 miliona lat świetlnych (według aktualnych oszacowań).

Galaktyka Trójkąta zawiera wyjątkowo dużo obszarów H II, rozrzuconych po luźnych ramionach spiralnych wokół centrum galaktyki. Niektóre z tych obszarów osiągają tak duże rozmiary, że należą do największych znanych miejsc formowania się nowych gwiazd. Najjaśniejsze z nich otrzymały własne oznaczenia w katalogu NGC i jego suplementach IC, np. NGC 588, NGC 592, NGC 595, NGC 604[5].

Galaktyka Trójkąta jest pierwszą galaktyką, poza Drogą Mleczną, w której odkryto wodę. Odkrycia dokonano w 1977 r. za pomocą radioteleskopu w Effelsbergu[6].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Osoby obdarzone bardzo dobrym wzrokiem są w stanie dostrzec galaktykę Messier 81 w wyjątkowo dobrych warunkach obserwacyjnych, lecz są to przypadki bardzo rzadkie.

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e Galaktyka Trójkąta w NASA/IPAC Extragalactic Database (ang.)
  2. Bonanos, A. Z., Stanek, K. Z., Kudritzki, Macri i inni. The First DIRECT Distance to a Detached Eclipsing Binary in M33. , s. 207–209, 2006. DOI: 10.1007/s10509-006-9112-1. Bibcode2006Ap&SS.304..207B. 
  3. Magrini, Laura, Stanghellini, Letizia, Villaver, Eva. The Planetary Nebula Population of M33 and its Metallicity Gradient: A Look Into the Galaxy's Distant Past. , s. 729–740, Maj 2009. DOI: 10.1088/0004-637X/696/1/729. arXiv:0901.2273 (ang.). Bibcode2009ApJ...696..729M. 
  4. a b c Hartmut Frommert, Christine Kronberg: Messier 33 (ang.). W: The Messier Catalog [on-line]. SEDS, 2007-08-25. [dostęp 2016-04-21].
  5. Courtney Seligman: Finding Chart for IC / NGC Objects in M33 (ang.). W: Celestial Atlas [on-line]. 2013-02-12. [dostęp 2014-08-19].
  6. Water in the early Universe (ang.). Max-Planck-Gesellschaft, 2008-12-18. [dostęp 2013-04-15].

Linki zewnętrzne[edytuj]

… • Poprzedni obiektGalaktyka TrójkątaNastępny obiekt • …

… • NGC 595NGC 596NGC 597Galaktyka TrójkątaNGC 599NGC 600NGC 601 • …