George Crawford

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
George Marter Crawford
Buck
Ilustracja
kapitan pilot kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia 1896
Bristol
Przebieg służby
Siły zbrojne Mark of the United States Army.svg Amerykański Korpus Ekspedycyjny
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Formacja US Army Air Roundel.svg United States Army Air Service
Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki 7 eskadra myśliwska
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie)

George Marter Crawford (ur. 13 czerwca 1894 w Bristolu(ang.), zm. 8 grudnia 1974 w Nowym Jorku[1][2][3]) – kapitan pilot Wojska Polskiego, amerykański ochotnik, uczestnik I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył studia na Uniwersytecie Lehigh w Bethlehem w Pensylwanii i uzyskał tytuł inżyniera górnictwa[4]. Po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do wojny, w maju 1917 roku został powołany do służby w Armii Stanów Zjednoczonych i otrzymał przydział do wojsk lotniczych. Przeszedł wstępne przeszkolenie lotnicze w Massachusetts Institute of Technology, a następnie został skierowany na naukę pilotażu do Minneola Field na Long Island. Po przeniesieniu do Francji został przeszkolony w centrum treningowym w Issoudun. Po jego ukończeniu został w listopadzie 1917 roku przydzielony do jednostek bojowych. 12 września 1918 roku został zestrzelony podczas lotu rozpoznawczego i dostał się do niemieckiej niewoli. 1 grudnia 1918 roku został z niej uwolniony i do września 1919 roku, z ramienia Amerykańskiego Urzędu Pomocy, pracował w Wojskowej Misji Amerykańskiej w państwach bałtyckich[5].

Pierwsi ochotnicy amerykańscy: Fauntleroy, Cooper, Corsi, Crawford, Shrewsbury, Clark, Rorison, Noble

Był pierwszym Amerykaninem, który zgłosił się do ochotniczej służby w polskim lotnictwie wojskowym. 26 sierpnia 1919 roku podpisał umowę wstępną na służbę w Wojsku Polskim i wyruszył z grupą innych amerykańskich ochotników pociągiem do Polski. Podróż odbywali udając konwojentów zaopatrzenia Czerwonego Krzyża[6]. 14 września podpisał z Ministerstwem Spraw Wojskowych kontrakt na sześciomiesięczną służbę w Wojsku Polskim. Miesiąc później, 14 października, znalazł się grupie amerykańskich żołnierzy przyjętych na specjalnej audiencji u Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego[7]. 17 października dotarł do Lwowa i został przydzielony do 7. eskadry myśliwskiej[8][9]. Pod koniec grudnia 1919 roku został wysłany do Kamieńca Podolskiego z zadaniem oceny sprzętu pozostawionego przez armię austro-węgierską[10]. 10 kwietnia 1920 roku brał udział w pierwszym grupowym locie bojowym amerykańskich lotników. Samoloty 7. em zaatakowały stanowisko dowodzenia i rejony koncentracji wojsk Armii Czerwonej w Cudnowie. Z powodu zacięcia karabinów maszynowych w jego Albatrosie D.III nie mógł wziąć udziału w powtórnym ataku[11]. 11 kwietnia został skierowany do Warszawy celem przeszkolenia na samolotach Ansaldo A.1 Balilla[12].

10 maja zaatakował siedem nieprzyjacielskich statków transportowych na Dnieprze. Udało mu się celnie ostrzelać i zatopić największy z nich[13][14]. 25 maja w rejonie Humania wykrył oddziały Armii Konnej przygotowujące się do ofensywy. Pozwoliło to polskiemu dowództwu wcześnie podjąć działania obronne[14][15]. W trakcie ataków na oddziały bolszewickiej konnicy, jego samolot został poważnie uszkodzony. Crawford musiał go porzucić na lotnisku i pieszo ewakuować się z Berdyczowa do Szepetówki[16][17]. Pozostał w Wojsku Polskim nawet po wygaśnięciu jego półrocznego kontraktu i wziął udział w obronie Lwowa[18]. 18 lipca w jego Balilli został uszkodzony główny zbiornik paliwa. Pilot zdołał wylądować, naprawić uszkodzenie i uciec przed ścigającą go kozacką jazdą[19][20].

3 sierpnia oficjalnie objął dowództwo 7. eskadry myśliwskiej[21][22]. 14 sierpnia brał udział w atakach z niskiej wysokości na sowiecką kawalerię. Podczas jednego z nich został zaatakowany przez dwa nieprzyjacielskie myśliwce. Zacięcie karabinów maszynowych uniemożliwiło mu nawiązanie walki z nimi, wycofał się wykorzystując szybkość swego samolotu[23]. Następnego dnia się rozchorował, co wyłączyło go na pewien czas z latania bojowego[24][25].

2 października, wraz z innymi lotnikami 7. em, na lotnisku Lewandówka został odznaczony przez generała Stanisława Hallera Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[26]. 10 maja 1921 roku, wraz z innymi amerykańskimi pilotami latającymi w 7. em, został przyjęty w Belwederze przez marszałka Józefa Piłsudskiego i odznaczony (po raz trzeci) Krzyżem Walecznych[27].

Po zakończeniu działań wojennych powrócił do Stanów Zjednoczonych. Został maklerem giełdowym w Nowym Jorku[3]. Ożenił się z Dorothy Sherman (1896–1974). Zmarł w wieku 80 lat i został pochowany na brooklyńskim cmentarzu Green-Wood(ang.)[1].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Za swą służbę został odznaczony[28][5]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b George Marter Crawford. Green-Wood Cemetery (ang.). Green-Wood Cemetery. [dostęp 2020-04-17].
  2. Hugh Gibson, Vivian Hux Reed: Amerykanin w Warszawie: 1919–1924. Niepodległa Rzeczpospolita oczami pierwszego ambasadora Stanów Zjednoczonych. wybór tekstów i opracowanie: Vivian Hux Reed, M.B.B. Biskupski, Jochen Böhler, Jan-Roman Potocki; przekład: Andrzej Ehrlich. Kraków: Znak Horyzont, 2018, s. Przypis 423. ISBN 978-83-240-4297-5.
  3. a b George M. Crawford. „The New York Times”. 1974, 1974-12-10. The New York Times Company. ISSN 0362-4331 (ang.). 
  4. Karolevitz 2005 ↓, s. 36.
  5. a b Nowosad 2018 ↓.
  6. Karolevitz 2005 ↓, s. 36, 43–44.
  7. Mordawski 2009 ↓, s. 99.
  8. Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 155.
  9. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 99 z 29 grudnia 1919 roku. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1919, s. poz. 4352.
  10. Karolevitz 2005 ↓, s. 75.
  11. Karolevitz 2005 ↓, s. 91–92.
  12. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 112.
  13. Zieliński, Wójcik 2005 ↓, s. 233.
  14. a b Romeyko 1933 ↓, s. 164.
  15. Mordawski 2009 ↓, s. 229.
  16. Romeyko 1933 ↓, s. 166.
  17. Karolevitz 2005 ↓, s. 154.
  18. Karolevitz 2005 ↓, s. 169.
  19. Niestrawski t. II 2017 ↓, s. 160–161.
  20. Tarkowski 1991 ↓, s. 78.
  21. Pawlak 1989 ↓, s. 57.
  22. Mordawski 2009 ↓, s. 310.
  23. Mordawski 2009 ↓, s. 314–315.
  24. Karolevitz 2005 ↓, s. 189.
  25. Tomasz Ginter, Gwiaździsta Eskadra, Instytut Pamięci Narodowej, 2015.
  26. Karolevitz 2005 ↓, s. 199.
  27. Karolevitz 2005 ↓, s. 211.
  28. Niestrawski t. I 2017 ↓, s. 243,247,254.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 9 kwietnia 1921 roku, s. 654.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 436.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]