George Isaak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
George Richard Isaak
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1933
Pilica, Polska
Data i miejsce śmierci 5 czerwca 2005
Birmingham, Anglia
Zawód fizykastronom
Narodowość polsko-australijska
Tytuł naukowy profesor
Alma Mater University of Melbourne
University of Birmingham
Uczelnia University of Birmingham
University of Minnesota
Stanowisko profesor

George Richard Isaak (ur. 7 marca 1933 w Pilicy, Polska, zm. 5 czerwca 2005 w Birmingham, Anglia) – polsko-australijsko fizyk i astronom (spektroskopia astronomiczna), jeden z pionierów asterosejsmologii, heliosejsmologii, związany z University of Birmingham.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Pilicy przy ulicy Markowskiej, w ewangelickiej rodzinie od pokoleń mieszkającej w tym mieście[1][2] (zob. luteranie w Polsce). Jego ojciec był leśnikiem. Po II wojnie światowej rodzina, pokonując wiele trudności, przedostała się do Niemiec i zamieszkała w okolicach Kolonii, gdzie George Isaak uczęszczał do gimnazjum (1945–1950). W roku 1950 wyjechał, wraz z rodziną, do Australii. Ojciec został tam szefem farmy, a syn zaczął swoje amatorskie obserwacje nieba. W wieku kilkunastu lat otrzymał obywatelstwo australijskie. Został członkiem American Association of Variable Star Observers i studiował w University of Melbourne. W tym uniwersytecie uzyskał stopień Bachelor of Science fizyki (1955), a w roku 1958 tytuł Master of Science[2] (według innych źródeł MSc otrzymał w University of Birmingham[1]). W latach 1954–1956 był zatrudniony w Imperial Chemical Industries[1].

Po ukończeniu uniwersytetu pracował początkowo w ICI Research Labs (1959–1960), a następnie (od roku 1961)[2] prowadził badania naukowe pod kierownictwem P.B. Moona[3] w University of Birmingham, gdzie otrzymał doktorat fizyki w roku 1966[1][2]. W tej samej uczelni zajmował w latach 1966–1969 stanowisko wykładowcy i 1969–1984 – starszego wykładowcy (od 1982 jako Reader in Physics[2]), a w latach 1984–1996 – profesora fizyki[1][2].

Po przejściu w roku 1996 na emeryturę przeniósł się do University of Minnesota, dysponującego obserwatorium uniwersyteckim w pobliżu Tucson (Arizona)[a]. Pracował tam do roku 2005 jako Adjunct Professor w School of Physics and Astronomy[2].

Zakres badań[edytuj | edytuj kod]

W ICI Research Labs (Australia) G. Isaak zainicjował prace dotyczące rezonansowej spektroskopii Ramana[2] (zob. też Efekt Ramana, rozpraszanie Rayleigha). W tym czasie opatentował konstrukcję spektrofotometru optycznego wysokiej rozdzielczości, umożliwiającego badania rezonansu promieniowania rozproszonego przez atomy (rozpraszanie ramanowskie). Projektowane przez niego urządzenia, wykorzystujące efekt Dopplera, były w kolejnych latach – po udoskonaleniach – stosowane przez inne zespoły astrofizyków do badań „oscylacji słonecznych” – ruchów materii w otoczce Słońca, nazywanych wówczas „oscylacjami pola prędkości” plazmy. Zostały one zaobserwowane w roku 1960 przez Roberta B. Leightona[4][5], a po 10 latach zinterpretowane przez Roberta K. Ulricha[6] jako płynące z wnętrza Słońca fale akustyczne, związane z turbulentną konwekcją, zachodzącą w otoczce (mody typu p, wywołane fluktuacjami ciśnienia[7], spowodowanymi drganiami Słońca w jego częstotliwościach własnych). Stosując opracowaną przez siebie technikę spektroskopii astronomicznej, umożliwiającą obserwowanie przesunięć linii Fraunhofera, Isaak odkrył w roku 1979 5-minutowe oscylacje p w fotosferze Słońca (korzystał z urządzeń zainstalowanych latem 1973 roku na dachu Wydziału Fizyki Uniwersytetu w Birmingham). Wykazał również, że analogiczne techniki pozwalają określać wcześniej niewykrywalne zmiany orbit gwiazd i planet[1] – jest uważany za jednego z pionierów heliosejsmologii i asterosejsmologii oraz współtwórców Birmingham Solar Oscillation Network (BiSON) – sieci sześciu automatycznych obserwatoriów do monitoringu oscylacji słonecznych, obsługiwanej przez High Resolution Optical Spectroscopy group (HIROS) w School of Physics and Astronomy (Birmingham)[8][9].

Do znanych naukowych osiągnięć G. Isaaka należy również potwierdzenie, wspólnie z Johnem Broadhurstem[10], einsteinowskiej hipotezy o stałości prędkości światła[1][2].

Jest autorem ponad 150 artykułów naukowych na temat sejsmologii Słońca i gwiazd[2][11].

Wyróżnienia, odznaczenia, upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Był członkiem Royal Astronomical Society[1]. Otrzymał w latach:

Dla jego upamiętnienia w University of Birmingham jest przyznawana George Isaak Prize – nagroda za wyróżniający się studencki projekt badawczy[13]. Jest wspominany jako człowiek przyjazny i skromny, zarażający młodzież entuzjazmem do czystej nauki[11].

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Ożenił się w roku 1964 z fizyczką, Umit Isaak. Mieli dwie córki: Erykę i Katherinę („Kate”). Pierwsza z nich została artystką-plastyczką (szkło ozdobne), druga – astrofizyczką[1][11]. Przyczyną jego śmierci był nowotwór[2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Znane Obserwatorium Stewarda w Tucson (zob. np. program Catalina Sky Survey) należy do University of Arizona (Department of Astronomy and Steward Observatory (ang.). W: Strona internetowa University of Arizona [on-line]. www.as.arizona.edu. [dostęp 2014-04-23].).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k George Isaak (ang.). W: Notable Names Database (NNDB) [on-line]. [dostęp 2014-04-21].
  2. a b c d e f g h i j k prof.George Richard Isaak (pol.). W: O Pilicy > Żyli wśród nas > Ludzie nauki i techniki [on-line]. Jura Pilica.com. [dostęp 2014-04-22].
  3. Philip Burton Moon (ang.). W: NNDB [on-line]. [dostęp 2014-03-07].
  4. Robert B. Leighton (ang.). W: Notable Names Database (NNDB) [on-line]. [dostęp 2014-04-23].
  5. Charles Peck, Gerry Neugebauer, Rochus Vogt: Robert Benjamin Leighton (ang.). W: Physics Today [on-line]. American Institute of Physics, wrzesień 1997. [dostęp 2014-04-24].
  6. Roger K. Ulrich: Selected Publications: Solar Oscillations, the early years (ang.). W: Strona domowa na UCLA Astronomy Faculty Page [on-line]. astro.ucla.edu. [dostęp 2014-04-23].
  7. Michał Różyczka. Zajrzeć do Słońca. „Wiedza i Życie”, kwiecień 2001. Prószyński Media sp. z o.o. (pol.). 
  8. Background: An Overview (ang.). W: Strona internetowa BiSON [on-line]. High Resolution Optical Spectroscopy group of the School of Physics and Astronomy at the University of Birmingham. [dostęp 2014-04-23].
  9. W.J. Chaplin: A Key to Understanding the Sun and Stars: The Birmingham Solar Oscillation Network (BiSON) (ang.). W: Irish Astronomical Journal 24 (2) [on-line]. articles.adsabs.harvard.edu, 1997. [dostęp 2014-04-23]. s. 103–106.
  10. John Broadhurst (ang.). W: Strona internetowa University of Minnesota [on-line]. www.physics.umn.edu. [dostęp 2014-04-23].
  11. a b c d e f Professor George Isaak (ang.). W: The Telegraph > Obituaries [on-line]. www.telegraph.co.uk/. [dostęp 2014-04-22].
  12. Max-Born-Preis (niem.). W: Strona internetowa 'Deutsche Physikalische Gesellschaft' [on-line]. www.dpg-physik.de. [dostęp 2014-04-22].
  13. Bursaries, Scholarships and Awards (ang.). W: Strona internetowa University of Birmingham [on-line]. www.birmingham.ac.uk. [dostęp 2014-04-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]