Gramatyka porównawcza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gramatyka porównawczagramatyka zajmująca się porównywaniem form językowych w różnych językach naturalnych. Celem takiego porównywania jest ustalenie podobieństw i różnic między językami. Widzimy na przykład, że w językach słowiańskich słowo ‘woda’ ma taką samą postać. Podobne do niej są niemieckie ‘Wasser’ czy angielskie ‘water’. Taka obserwacja pozwala wyciągnąć wnioski o bliskości tych języków i wyznaczyć stosunki pokrewieństwa między nimi, tj. zrekonstruować rodziny językowe, np. rodzinę indoeuropejską (z językiem przodkiem – językiem praindoeuropejskim). Porównywanie języków ma także na celu odkrywanie ogólnych praw językowych, procesów rozwojowych języka.

Gramatyka porównawcza pośrednio służy również odkryciom o charakterze niejęzykoznawczym. Rozumiemy na przykład, że na terenie dzisiejszych Węgier musieli dawniej mieszkać Słowianie, skoro w nazwach miejscowych tamtego terenu widzimy rdzenie, które gramatyka porównawcza nauczyła nas rozpoznawać jako słowiańskie. Balaton to ´jezioro błotne´ tak, jak Bałtyk jest ´błotnym morzem´, bo wiemy, że prasłowiańskie ‘balto’ musiało zgodnie z tzw. prawem metatezy dać w większości zachodnich języków słowiańskich postać ‘bloto’, w językach południowych ‘blato’, a we wschodnich ‘boloto’. Podobnie w nazwie stolicy Węgier – 'Budapeszt' potrafimy rozpoznać słowiański rdzeń ‘-peszt’, gdyż w wyniku badań porównawczych zauważyliśmy, że południowosłowiańskie języki w wyniku palatalizacji grup ‘kt’, ‘gt’ uzyskiwały zbitkę ‘szt’, a znając wynik tej palatalizacji w języku polskim, czyli ‘c’, potrafimy zrozumieć, że ‘peszt’ to ‘piec’. Gramatyka porównawcza (zwana też kontrastywną) ma także zastosowanie bardziej współczesne – w studiach nad dwujęzycznością oraz przyswajaniem języków obcych.

Wybitni badacze tego kierunku:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]