I Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
I Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych
Nazwa angielska The 1st International Chopin Competition on Period Instruments
Lokalizacja Warszawa,
 Polska,
(Filharmonia Narodowa)
Data 2–14 września 2018
Organizator Narodowy Instytut Fryderyka Chopina
Gatunek muzyczny muzyka poważna
Strona internetowa

I Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych – inauguracyjna edycja Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego, która odbyła się w dniach 2–14 września 2018 w Warszawie na instrumentach historycznych, którego organizatorem był Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Do udziału w konkursie zakwalifikowano 30 pianistów z 9 krajów[1]. Przesłuchania konkursowe zostały podzielone na dwa etapy, które odbyły się w dniach: 4–6 września oraz 8–10 września, a koncerty finałowe trwały od 12 do 13 września[2]. Konkurs wygrał Polak Tomasz Ritter[3][4]. Konkurs zakończył 14 września koncert laureatów.

Konkurs[edytuj | edytuj kod]

Konkurs na instrumentach historycznych zrodził się z inspiracji pomysłodawcy Stanisława Leszczyńskiego, dyrektora artystycznego festiwalu Chopin i jego Europa oraz zastępcy dyrektora Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina[5], a który został zorganizowany w roku obchodów setnej rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości[5]. Gra na instrumentach historycznych przywraca oryginalne brzmienie muzyce Fryderyka Chopina, poprzez barwę dźwięku, artykulację i harmonikę, które inną konstrukcją fortepianów w porównaniu z instrumentami współczesnymi, pozwala w większym stopniu poczuć aurę jego twórczości oraz minionej epoki[6]. Zamierzeniem organizatora konkursu jest tradycja organizacji kolejnych jego edycji co pięć lat[7].

Na podstawie regulaminu ogłoszonego przez organizatora konkursu mogła w nim wziąć udział osoba w przedziale wieku 18–35 lat[8]. Po nadesłanym zgłoszeniu do 1 maja 2018 komisja konkursowa wyłoniła (w nieprzekraczalnym terminie do 30 czerwca tegoż roku) listę 30 pianistów, którzy zostali zakwalifikowani i zaproszeni do udziału w konkursie[8]. Konkurs składał się z dwóch etapów i finału[8].

Wstępny budżet konkursu wyniósł około 4,5 mln zł, a głównymi jego sponsorami oprócz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego byli Totalizator Sportowy i PKN Orlen[5]. Funkcję dyrektora konkursu powierzono dr. Arturowi Szklenerowi, który pełnił również funkcję przewodniczącego jury, natomiast dyrektorem artystycznym został Stanisław Leszczyński[9].

Warto dodać, że w dniach 28–29 lipca oraz 5–9 września 2018 uczestnicy zaprezentowali się w sali polskiej orkiestry symfonicznej Sinfonia Varsovia w Warszawie przy ul. Grochowskiej 272, w specjalnych recitalach kameralnych[10]. Ponadto Narodowy Instytut Fryderyka Chopina zorganizował od lutego do lipca, cykl recitali na instrumentach historycznych w cyklu „Młode Talenty” w ramach czwartkowych koncertów w Sali Koncertowej Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie, z myślą o popularyzacji tej formy interpretacji muzyki Chopina oraz prezentacji kandydatów przygotowujących się do występu w konkursie[11].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Simpleicons Business calendar-with-a-clock-time-tools.svg Kalendarz konkursu[2]
Faza konkursu Data
2.09 3.09 4.09 5.09 6.09 7.09 8.09 9.09 10.09 11.09 12.09 13.09 14.09
Koncerty inauguracyjne 19:00 19:00
I etap 10:00
17:00
10:00
17:00
10:00
17:00
II etap 10:00
17:00
10:00
17:00
10:00
17:00
Finał 18:00 18:00
Koncert laureatów 19:00

Uczestnicy[edytuj | edytuj kod]

Jury po przejrzeniu nadesłanych zgłoszeń, 25 czerwca 2018 ogłosiło listę 30 pianistów z 9 krajów, którzy zakwalifikowali się do konkursu[1].

Uczestnicy I etapu
L.p. Uczestnik Fortepiany[a] Kraj
1. Matthias Nauwelaerts É, P[b] Belgia
2. Ma Sijia É, P Chińska Republika Ludowa
3. Qin Siying Br, É, P Chińska Republika Ludowa
4. Benjamin d’Anfray Bu, P Francja
5. Antoine de Grolée É, P Francja
6. Yoshiko Furukawa Br, Bu, P Japonia
7. Naruhiko Kawaguchi Bu, É, P Japonia
8. Shintarō Kawahara Br, G, P Japonia
9. Yui Nakamura É, P Japonia
10. Aleksandra Bobrowska Br, Bu, P Polska
L.p. Uczestnik Fortepiany Kraj
11. Łukasz Byrdy É Polska
12. Łukasz Chrzęszczyk É, P Polska
13. Aleksandra Hortensja Dąbek Br, Bu, É Polska
14. Katarzyna Hajduk-Konieczna Br, Bu, É Polska
15. Anna Hajduk-Rynkowicz É, G, P Polska
16. Agnieszka Korpyta P Polska
17. Justyna Kreft É, P Polska
18. Krzysztof Książek Bu, É Polska
19. Kamil Pacholec É Polska
20. Agnieszka Porzuczek É, G, P Polska
L.p. Uczestnik Fortepiany Kraj
21. Tomasz Ritter Bu, P Polska
22. Joanna Różewska-Kulasińska Bu, É Polska
23. Aleksandra Świgut Br, É Polska
24. Ewa Tytman Csiba Bu, É Polska
25. Maciej Wota Br, Bu Polska
26. Dmitrij Abłogin Bu, P Rosja
27. Jelizawieta Małyszewa Br, É Rosja
28. Aurelia Vișovan Br, Bu Rumunia
29. Eric Clark É, P Stany Zjednoczone
30. Dinara Klinton É, P Ukraina

Repertuar[edytuj | edytuj kod]

Regulamin przewidywał do wykonania z pamięci przez pianistów następujące utwory[8]:

Faza konkursu A flat.svg Wykaz utworów
Etap I Jedno z Preludium i fuga z
Das Wohltemperierte Klavier

Johanna Sebastiana Bacha
Jeden z polonezów Fryderyka Chopina:
Polonez As-dur op. posth;
Polonez gis-moll op. posth;
Polonez b-moll op. posth;
Polonez d-moll op. 71 nr 1;
Polonez B-dur op. 71 nr 2;
Polonez f-moll op. 71 nr 3.
Jeden z następujących utworów:
Karol Kurpiński: Polonez d-moll;
Karol Kurpiński: Polonez g-moll;
Józef Elsner: Polonez B-dur;
Józef Elsner: Polonez Es-dur;
Michał Kleofas Ogiński: Polonez a-moll „Pożegnanie Ojczyzny”;
Michał Kleofas Ogiński: Polonez d-moll;
Maria Szymanowska: Polonez f-moll.
Jedna z następujących etiud Fryderyka Chopina:
Etiuda C-dur op. 10 nr 1;
Etiuda a-moll op. 10 nr 2;
Etiuda cis-moll op. 10 nr 4;
Etiuda Ges-dur op. 10 nr 5;
Etiuda C-dur op. 10 nr 7;
Etiuda F-dur op. 10 nr 8;
Etiuda f-moll op. 10 nr 9;
Etiuda As-dur op. 10 nr 10;
Etiuda Es-dur op. 10 nr 11;
Etiuda c-moll op. 10 nr 12;
Etiuda As-Dur op. 25 nr 1;
Etiuda f-moll op. 25 nr 2;
Etiuda F-Dur op. 25 nr 3;
Etiuda a-moll op. 25 nr 4;
Etiuda e-moll op. 25 nr 5;
Etiuda gis-moll op. 25 nr 6;
Etiuda Des-Dur op. 25 nr 8;
Etiuda Ges-Dur op. 25 nr 9;
Etiuda h-moll op. 25 nr 10;
Etiuda a-moll op. 25 nr 11;
Etiuda c-moll op. 25 nr 12.
Jeden z następujących utworów Fryderyka Chopina:
Ballada g-moll op. 23;
Ballada F-dur op. 38;
Ballada As-dur op. 47;
Ballada f-moll op. 52;
Barkarola Fis-dur op. 60.
Etap II Pełny cykl mazurków Fryderyka Chopina spośród następujących opusów:
17;
24;
30;
33;
41;
50;
56;
59.
Jeden z polonezów Fryderyka Chopina:
Andante spianato i Polonez Es-dur op. 22;
Polonez fis-moll op. 44;
Polonez As-dur op. 53;
albo
oba polonezy z op. 26.
Jedna z następujących sonat Fryderyka Chopina:
Sonata c-moll op. 4;
Sonata b-moll op. 35;
Sonata h-moll op. 58.
Finał Jeden z następujących koncertów fortepianowych Fryderyka Chopina:
Koncert fortepianowy e-moll op. 11;
Koncert fortepianowy f-moll op. 21;
lub dwa spośród następujących utworów:
Wariacje B-dur op. 2 na temat „La ci darem la mano” z opery „Don Giovanni” Mozarta;
Fantazja A-dur na tematy polskie op. 13;
Rondo F-dur à la Krakowiak op. 14.

Fortepiany konkursowe[edytuj | edytuj kod]

Pianiści mogli wybrać fortepian, na którym grali podczas konkursu, spośród pięciu instrumentów, wybranych przez jury[12]. Największym uznaniem w etapie I cieszył się fortepian marki Érard, który wybrało 21 pianistów, następnie Pleyel – 19 pianistów, Buchholtz – 13 pianistów, John Broadwood & Sons – 10 pianistów i Graf – 3 pianistów[c]. Warto dodać, że pianista – w przeciwieństwie do Konkursu Chopinowskiego na instrumentach współczesnych – mógł wykonać poszczególne utwory w danym etapie na różnych instrumentach (maksymalnie na trzech).

Steinway & Sons concert grand piano, model D-274, manufactured at Steinway's factory in Hamburg, Germany.png Fortepiany
L.p. Marka Rok produkcji Miejscowość
Kraj
Nr seryjny Ilość pedałów Zakres klawiatury Kolekcja
1. (Buchholtz)[13][d] 2017 (1825–1826) Divišov
 Czechy
4 C1 – f4 – 6½ oktawy Narodowy Instytut Fryderyka Chopina
2. Érard[14] 1837 Paryż
 Francja
13871 2 C1 – a4 – 6⅔ oktawy Edwin Beunk
3. (Graf)[15][d] 2007 (1819) Divišov
 Czechy
(318) 4 C1 – f4 – 6½ oktawy Narodowy Instytut Fryderyka Chopina
4. John Broadwood & Sons[16] 1847–1848 Londyn
 Wielka Brytania
16910 2 C1 – g4 – 6⅔ oktawy Chris Maene
5. Pleyel[17] 1842 Paryż
 Francja
9648 2 C1 – g4 – 6⅔ oktawy Edwin Beunk

Jury[edytuj | edytuj kod]

Narodowy Instytut Fryderyka Chopina do konkursowego przebiegu przesłuchań oraz podziału nagród powołał międzynarodowe jury, w następującym składzie[18]:

JuryPanel.png Skład jury
L.p. Juror Kraj Funkcja
1. Claire Chevallier  Belgia członek jury
2. Nikołaj Demidenko  Rosja członek jury
3. Nelson Goerner  Argentyna członek jury
4. Tobias Koch  Niemcy członek jury
5. Aleksiej Lubimow  Rosja członek jury
6. Janusz Olejniczak  Polska członek jury
7. Ewa Pobłocka  Polska członek jury
8. Andreas Staier  Niemcy członek jury
9. Wojciech Świtała  Polska członek jury
10. Đặng Thái Sơn  Wietnam członek jury

Przebieg konkursu[edytuj | edytuj kod]

Koncerty inauguracyjne[edytuj | edytuj kod]

Konkurs rozpoczęły dwa koncerty inauguracyjne (2 i 3 września) w Studio Koncertowym Polskiego Radia im. Witolda Lutosławskiego, z udziałem pianistów: Kevina Kennera, Szymona Nehringa, Janusza Olejniczaka i Nikołaja Demidenki, którzy grali na instrumentach historycznych oraz Orkiestry XVIII Wieku pod batutą Grzegorza Nowaka[2].

I etap[edytuj | edytuj kod]

4 września 2018 rozpoczął się I etap konkursu. Pianiści występowali w kolejności ustalonej na podstawie losowania liter alfabetu (1 września o godz. 18:00 wylosowano literę „T”). Jako pierwsza w I etapie wystąpiła Polka Ewa Tytman Csiba[19]. Uczestnicy przez trzy kolejne dni występowali kolejno w dwóch sesjach: przedpołudniowej (rozpoczynającej się o godzinie 10:00) i popołudniowej (rozpoczynającej się o godzinie 17:00)[19]. Każdy z pianistów wykonał pięć wybranych utworów z dostępnych wyszczególnionych w regulaminie. 6 września tuż po godzinie 20:00, Polka Aleksandra Świgut zakończyła przesłuchania I etapu.

II etap[edytuj | edytuj kod]

Decyzją jury, ogłoszoną wieczorem 6 września do II etapu dopuszczono 15 pianistów (w tym ośmiu Polaków)[20]. 8 września rozpoczęły się przesłuchania II etapu. Jako pierwsza w II etapie wystąpiła Rumunka Aurelia Vișovan[21]. Uczestnicy przez trzy kolejne dni występowali kolejno, podobnie jak w poprzednim etapie w dwóch sesjach, o godz. 10:00 i 17:00[21]. Każdy z pianistów wykonał wybrane utwory Fryderyka Chopina: cykl mazurków, poloneza i sonatę. 10 września około godziny 19:00, podobnie jak w I etapie, Polka Aleksandra Świgut zakończyła przesłuchania tego etapu.

Uczestnicy II etapu
Lp. Uczestnik Kraj
1. Antoine de Grolée  Francja
2. Naruhiko Kawaguchi  Japonia
3. Yui Nakamura  Japonia
4. Łukasz Byrdy  Polska
5. Agnieszka Korpyta  Polska
6. Justyna Kreft  Polska
7. Krzysztof Książek  Polska
8. Kamil Pacholec  Polska
9. Tomasz Ritter  Polska
10. Joanna Różewska-Kulasińska  Polska
11. Aleksandra Świgut  Polska
12. Dmitrij Abłogin  Rosja
13. Aurelia Vișovan  Rumunia
14. Eric Clark  Stany Zjednoczone
15. Dinara Klinton  Ukraina

Finał[edytuj | edytuj kod]

10 września, tuż przed godziną 21:00, po zakończeniu przesłuchań II etapu jury podjęło decyzję o dopuszczeniu sześciu pianistów (w tym trzech Polaków) do finału[22]. Przesłuchania finałowe z towarzyszeniem Orkiestry XVIII Wieku pod batutą Grzegorza Nowaka, rozpoczął 12 września o godz. 18:00 Rosjanin Dmitrij Abłogin[23]. Wszyscy Polacy, którzy zakwalifikowali się do finału wystąpili w drugim dniu przesłuchań (13 września)[23]. Pięciu finalistów zdecydowało się na wykonanie Koncertu fortepianowego f-moll op. 21, natomiast szósty z nich Polak Krzysztof Książek wybrał Koncert e-moll op. 11. Po zakończeniu przesłuchań jury podjęło decyzję o przyznaniu nagród i wyróżnień, którą ogłoszono tuż po godz. 22:00[3].

Finaliści
Lp. Finalista Fortepian Kraj
1. Antoine de Grolée É  Francja
2. Naruhiko Kawaguchi P  Japonia
3. Krzysztof Książek É[e]  Polska
4. Tomasz Ritter P  Polska
5. Aleksandra Świgut É  Polska
6. Dmitrij Abłogin P  Rosja

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody regulaminowe[edytuj | edytuj kod]

Wszyscy finaliści otrzymali stosownie do zajętego miejsca bądź wyróżnienia odpowiednią nagrodę finansową[8]. Zgodnie z regulaminem nagrodzeni zobowiązani byli do udziału w kończącym konkurs koncercie laureatów[8]. Poza tym wszyscy uczestnicy II etapu, którzy nie zostali finalistami otrzymali okolicznościowe dyplomy[8].

2008 bps award one.jpg Nagrody główne[24]
Nagroda Laureat Kraj Wysokość nagrody Fundator nagrody
1. Tomasz Ritter  Polska 15 000 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
2. Naruhiko Kawaguchi  Japonia 10 000 €
Aleksandra Świgut  Polska 10 000 €
3. Krzysztof Książek  Polska 5 000 €
Wyróżnienia
Wyróżniony Kraj Wysokość nagrody Fundator nagrody
Dmitrij Abłogin  Rosja 1 000 € Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Antoine de Grolée  Francja 1 000 €
Nagrody specjalne
Nagroda Nagrodzony Kraj Wysokość nagrody Fundator nagrody
Najlepsze wykonanie mazurków Krzysztof Książek  Polska 3 000 € Polskie Radio

Zwycięzca Tomasz Ritter[4] wykonał podczas konkursu następujące utwory:

Nagrody pozaregulaminowe[edytuj | edytuj kod]

Przewidziano również pozaregulaminowe nagrody, m.in. propozycje prestiżowych koncertów z Orkiestrą XVIII Wieku[25] oraz sesje nagrań fonograficznych, jak również nagrody przyznane przez różnych fundatorów[24][6].

  • Nagroda 10 000 zł ufundowana przez firmę „Siemaszko” ze Szczecina dla laureata pierwszej nagrody regulaminowej konkursu: Tomasz Ritter,
  • Nagroda 5 000 € ufundowana przez PKN Orlen dla pianisty reprezentującego Polskę, najwyżej ocenionego przez jury konkursu: Tomasz Ritter.

Media[edytuj | edytuj kod]

Konkurs był przekazywany i transmitowany przez telewizję, radio oraz internet[26][7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Wybór fortepianów dotyczy I etapu. W II etapie niektórzy pianiści zmienili dobór fortepianów.
  2. Fortepian marki: Br – John Broadwood & Sons, Bu – Buchholtz, É – Érard, G – Graf i P – Pleyel.
  3. W II etapie fortepian marki Érard i Pleyel wybrało 12 pianistów, John Broadwood & Sons – 1 pianista, natomiast nikt nie zdecydował się na wybór fortepianów marki Buchholtz i Graf (→ Harmonogram II Etapu przesłuchań. iccpi.pl).
  4. a b Instrument jest współczesną kopią instrumentu historycznego wykonaną w wytwórni Paula McNulty'ego w Divišovie, w Czechach.
  5. W finale Krzysztof Książek grał wyjątkowo na niewybranym przez jurorów fortepianie marki Érard z 1849 roku, będącym w kolekcji Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina (→ Harmonogram koncertów finałowych. iccpi.pl, Fortepian skrzydłowy Érard (1849). fortepian.instrumenty.edu.pl).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Uczestnicy (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-06-25].
  2. a b c Kalendarium (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2017-10-14].
  3. a b Tomasz Ritter zwycięzcą I Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-09-13].
  4. a b Tomasz Ritter – życiorys artystyczny. W: Międzynarodowe Interdyscyplinarne Seminarium Naukowe „Idee - Człowiek - Filozofia” [on-line]. seminarium.stary.sacz.pl. [dostęp 2018-09-14].
  5. a b c Anna S. Dębowska: Gliński ogłasza nowy Konkurs Chopinowski: na instrumentach z epoki Fryderyka. TVP: "To dla nas najważniejsze wydarzenie roku". wyborcza.pl, 2017-07-12. [dostęp 2017-10-15].
  6. a b Aleksandra Bliźniuk: I Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych. W: Czasopismo internetowe MEAKULTURA [on-line]. meakultura.pl. [dostęp 2018-03-08].
  7. a b O Konkursie (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-02-16].
  8. a b c d e f g Regulamin (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2017-10-14].
  9. Biuro konkursowe (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-02-16].
  10. Recitale kandydatów do I Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego na Instrumentach Historycznych. W: Sinfonia Varsovia [on-line]. [dostęp 2018-07-28].
  11. Młode Talenty w Muzeum Fryderyka Chopina (pol. • ang.). W: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina [on-line]. pl.chopin.nifc.pl. [dostęp 2018-06-27].
  12. Fortepiany z epoki na I Konkursie Chopinowskim na Instrumentach Historycznych (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-09-03].
  13. Buchholtz. W: Portal Polskiego Radia SA [on-line]. polskieradio.pl. [dostęp 2018-09-03].
  14. Erard. W: Portal Polskiego Radia SA [on-line]. polskieradio.pl. [dostęp 2018-09-03].
  15. Fortepian skrzydłowy (Pianoforte Graf 2007, kopia 1819). fortepian.instrumenty.edu.pl. [dostęp 2018-05-02].
  16. Broadwood. W: Portal Polskiego Radia SA [on-line]. polskieradio.pl. [dostęp 2018-09-03].
  17. Pleyel. W: Portal Polskiego Radia SA [on-line]. polskieradio.pl. [dostęp 2018-09-03].
  18. Jury (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2017-10-14].
  19. a b Znamy harmonogram przesłuchań I Etapu (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-09-05].
  20. Znamy nazwiska uczestników zakwalifikowanych do II etapu (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-09-07].
  21. a b Harmonogram II Etapu przesłuchań (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-09-08].
  22. Znamy nazwiska finalistów Konkursu (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-09-10].
  23. a b Harmonogram koncertów finałowych (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2018-09-13].
  24. a b Nagrody (pol. • ang.). W: Międzynarodowy Konkurs Chopinowski na Instrumentach Historycznych [on-line]. iccpi.pl. [dostęp 2017-10-14].
  25. INSTYTUCJE ZWIĄZANE Z CHOPINEM (Orkiestra XVIII wieku). W: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina [on-line]. pl.chopin.nifc.pl. [dostęp 2018-03-08].
  26. TVP pokaże pierwszą edycję nowego Konkursu Chopinowskiego. press.pl, 2017-07-13. [dostęp 2018-02-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]