Józef Elsner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Elsner
Józef Elsner.PNG
Grafika Maksymiliana Fajansa z 1853
Imiona i nazwisko Józef Antoni Franciszek Elsner
Data i miejsce urodzenia 1 czerwca 1769
Grodków
Data i miejsce śmierci 18 kwietnia 1854
Elsnerów
Narodowość niemiecka
Dziedzina sztuki muzyka poważna
Styl klasycyzm
Ważne dzieła opery Leszek Biały i Król Łokietek, msze B-dur i F-dur, oratorium Męka Pana Naszego Jezusa Chrystusa i Nieszpory do NMP
Odznaczenia
Orderu Świętego Stanisława (Królestwo Kongresowe)
Tablica pamiątkowa ku czci Elsnera we Wrocławiu
Tablica upamiętniająca Józefa Elsnera na budynku Zajazdu Dziekanka na warszawskim Krakowskim Przedmieściu, gdzie mieszkał i pracował
Pomnik w Grodkowie

Józef Antoni Franciszek Elsner lub Józef Ksawery Elsner (niem. Joseph Anton Franz Elsner, Joseph Anton Xaver Elsner, ur. 1 czerwca 1769 w Grodkowie, zm. 18 kwietnia 1854 w Elsnerowie) – polski kompozytor pochodzenia niemieckiego, pedagog, działacz kultury muzycznej i teoretyk muzyki; nauczyciel Fryderyka Chopina.

Życie[edytuj]

Wczesne lata[edytuj]

Urodził się 1 czerwca 1769[1][2] w Grodkowie. Już w dzieciństwie ujawniał zamiłowanie do muzyki. Uczęszczając w Grodkowie 1775–1781 do szkoły powszechnej, śpiewał w chórze kościelnym. Od 1781 uczył się i śpiewał w szkole przy klasztorze dominikanów oraz w jezuickim Gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu. Śpiewał tam i grał początkowo w chórze i kapeli klasztornej, następnie w chórze operowym i w orkiestrze teatralnej. W tym czasie uczył się gry na skrzypcach oraz basu cyfrowanego. Wcześnie też zaczął komponować. W 1782 w kościele św. Wojciecha we Wrocławiu został wykonany jego motet Ave Maria gratiae plena na dwa głosy solowe z towarzyszeniem instrumentów.

Dysponując pięknym głosem, Elsner odnosił sukcesy jako solista; 25 marca 1785 wykonał w kościele św. Elżbiety solową partię sopranową w oratorium pasyjnym Der Tod Jesu C.H. Grauna; występ ten zwrócił nań uwagę muzycznego środowiska Wrocławia. Muzykował też jako skrzypek kameralista.

Na uniwersytecie we Wrocławiu rozpoczął studia teologiczne, wkrótce potem przeniósł się na lekarskie; zamierzał je kontynuować w Wiedniu, dokąd wyjechał jako stypendysta Grodkowa jesienią 1789. Tam po długotrwałej chorobie postanowił jednak poświęcić się całkowicie muzyce i jesienią 1791 przeniósł się do Brna (Morawy) na posadę skrzypka w orkiestrze teatralnej.

Okres polski[edytuj]

Wiosną 1792 udał się do Lwowa, gdzie objął stanowisko kapelmistrza tamtejszego teatru. Wkrótce wystawił w nim swoje dwie opery do tekstów niemieckich (Die seltenen Brüder, Der verkleidete Sultan). Gdy Wojciech Bogusławski objął 1795 prowadzenie niemieckiego teatru lwowskiego, Elsner został jego współpracownikiem. Odtąd zaczął komponować opery polskie do tekstów Bogusławskiego; zachowała się z nich tylko jedna: Amazonki czyli Herminia. W tym czasie Elsner zaczął się interesować polską muzyką ludową i wplatać wątki ludowe do swoich utworów instrumentalnych (Sonata fortepianowa D-dur). W 1796 napisał trzy tria fortepianowe oparte na tematach z opery Krakowiacy i Górale Jana Stefaniego[3]. Motywy z tej opery pojawiają się również w późniejszej o niemal dekadę symfonii C-dur[4].

W latach 1795–1797 organizował we Lwowie cotygodniowe koncerty w ramach założonego przez siebie towarzystwa p.n. Akademia Muzyczna. Na program koncertów składały się symfonie J. Haydna, W.A. Mozarta, Vranickiego, koncerty na instrumenty solowe oraz muzyka wokalna; wykonano również 3 symfonie Elsnera, które zaginęły.

Od 1798 Elsner nawiązał stosunki z wydawcami za granicą; wydał w Wiedniu u Johanna Traega 3 kwartety smyczkowe du meilleur goüt polonais[5]. W tym samym roku stworzył również Trio B-dur na fortepian, skrzypce i wiolonczelę, opublikowane w Wiedniu pod tytułem Grande Sonate pour le Clavecin avec l'accompagnement d'un Violon et Violoncelle obligé[6].

W roku 1799 Elsner przeniósł się na stałe ze Lwowa do Warszawy. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego[7].

Do roku 1824 prowadził operę w Teatrze Narodowym, wzbogacając jej repertuar własnymi dziełami (30 oper i 2 balety), a z repertuaru obcego preferując operę francuską. Równocześnie prowadził własną sztycharnię nut, gdzie wydawał dzieła kompozytorów polskich. Zapoczątkowała ona powstawanie tego rodzaju przedsiębiorstw w Warszawie.

W latach 1803–1805 wydawał pierwszy w Polsce miesięcznik nutowy pt. „Wybór Pięknych Dzieł Muzycznych i Pieśni Polskich” (ukazały się 24 zeszyty). W 1805 został członkiem Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1805-1806 brał czynny udział w Resursie Muzycznej, głównie przy organizowaniu koncertów, na których wykonywano m.in. wczesne symfonie L. van Beethovena. W latach 1802–1825 pisywał recenzje i artykuły do czasopism polskich, a w latach 1811–1819 był korespondentem lipskiej „Allgemeine Musikalische Zeitung”. W okresie 1814–1825 działał w Towarzystwie Muzyki Religijnej i Narodowej, którego był współzałożycielem. Przez wszystkie te lata rozwijał działalność pedagogiczną, ucząc śpiewu na terenie opery oraz „muzyki i śpiewania” w Szkole Dramatycznej Bogusławskiego. Potem wykładał teorię i kompozycję w prowadzonych przez siebie szkołach muzycznych: 1817–1821 w Szkole Elementarnej Muzyki i Sztuki Dramatycznej, 1821-26 w Instytucie Muzyki i Deklamacji, czyli konserwatorium, a 1826–1831 w Szkole Głównej Muzyki, związanej wykładami z Uniwersytetem Warszawskim. W tej uczelni wykształcił wielu polskich kompozytorów, wśród nich Fryderyka Chopina, którego uczył już od 1822. Jako nauczyciel trafnie ocenił talent Chopina, pisząc na świadectwie szkolnym: „szczególna zdatność, geniusz muzyczny”. Z Chopinem łączyły Elsnera uczucia prawdziwej przyjaźni; świadczy o tym m.in. zachowana korespondencja: 6 listów Elsnera do Chopina i 5 listów Chopina do Elsnera. Do jego pozostałych uczniów należy również Feliks Jaroński.

W latach 1835–1839 Elsner prowadził „wyższe kształcenie głosu” w Szkole Śpiewu przy Teatrze Wielkim, którego dyrektorem był K. Kurpiński, potem uczył jeszcze śpiewu w Instytucie Guwernantek. Uniwersalizm zainteresowań Elsnera wyraził się także w jego żywym stosunku do zagadnień polskiego folkloru; zbierał materiały dotyczące muzykowania ludowego; starał się uchwycić cechy melodyczne i metrorytmiczne polskiej muzyki ludowej, szczególnie jej najstarszych przekazów, a ponadto muzyki ludów słowiańskich w ogóle. Jako kompozytor poszukiwał ideału melodii wypływającej z ducha języka polski z uwzględnieniem jego właściwości metrycznych i intonacyjnych. Świadczą o tym dwie rozprawy: Rozprawa o metryczności i rytmiczności języka polskiego i Rozprawa o melodii i śpiewie. Elsner był członkiem honorowym licznych towarzystw muzycznych w kraju oraz lipskiego Musikverein der Universitätskirche St. Pauli. Utrzymywał bliskie kontakty z muzykami i firmami wydawniczymi Francji, Niemiec i Austrii. W 1805 odbył dłuższą podróż artystyczną do Paryża, zatrzymując się po drodze we Wrocławiu, w Lipsku i w Offenbach. W Paryżu wykonano kilka jego utworów fortepianowych oraz kwartet; skomponował tam operę pt. Chimère et réalité do tekstu francuskiego, która została wykonana dopiero w Warszawie (1808) w polskim przekładzie.

Jak wielu wybitnych ludzi tej epoki, był Elsner członkiem masonerii: w 1814 został namiestnikiem katedry w loży Świątyni Stałości (Zur Halle der Beständigkeit), w 1820 członkiem najwyższej kapituły, a w 1821 mistrzem katedry w Świątyni Stałości.

Za zasługi na polu muzyki został odznaczony 1823 Orderem Świętego Stanisława. Na jego cześć zostały wybite 3 medale: ok. 1825 (J. Majnert), 1852 (J. Herckner) i 1969 (J. Stasiński) — ten ostatni staraniem Komitetu Obchodów Dni Elsnerowskich w Grodkowie.

Elsner był dwukrotnie żonaty: pierwszy raz z Klarą Abt (od 1796), która zmarła przy urodzeniu córki Karoliny (1797–1823), drugi raz zaś (od 1802) z Karoliną Drozdowską (1784–1852), czołową śpiewaczką opery warszawskiej, z którą miał 3 córki. Najmłodszą z nich była Emilia (1811–1864), późniejsza żona L. Nideckiego, właścicielka sztambucha, do którego Chopin wpisał kilka swoich utworów. Grób Elsnera znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W Grodkowie otwarto w 1969 Muzeum im. Józefa Elsnera, a w 1974 odsłonięto jego pomnik; tutaj także obchodzone są Dni Elsnerowskie. Muzeum to jest obecnie nieczynne[8].

Twórczość[edytuj]

Lista ważniejszych kompozycji[5]:

Msze[edytuj]

  • Missa brevis F-dur op. 85 na 3-głosowy chór męski i organy (1844)
  • Missa festiva C-dur op. 52 na chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (ok. 1832)
  • Missa in B op. 18 na 3-głosowy chór męski (1823)
  • Msza a-moll op. 24 na chór 4-głosowy (ok. 1823)
  • Msza a-moll op. 81 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1843)
  • Msza B-dur op. 3 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1799)
  • Msza B-dur op. 44 na 2 soprany, 2 tenory, bas i organy (1829)
  • Msza B-dur op. 80 na chór 4-głosowy i organy (1843)
  • Msza C-dur op. 22 na 4-głosowy chór męski, 4 rogi, puzon i kotły (ok. 1823)
  • Msza C-dur op. 26 na 4 głosy solowe, chór 4-głosowy i orkiestrę (1820)
  • Msza d-moll i D-dur in laudem omnium sanctorum slavonorum polonorum op. 66 na 2 głosy solowe, chór 4-głosowy i orkiestrę (1840)
  • Msza d-moll op. 16 na chór 4-głosowy (1823)
  • Msza d-moll op. 5 na chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1806)
  • Msza e-moll – E-dur op. 62 na 4 głosy solowe, chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1838)
  • Msza e-moll op. 88 na chór 4-głosowy i organy (1846)
  • Msza F-dur op. 20 na chór 4-głosowy (ok. 1823)
  • Msza F-dur op. 35 na chór 4-głosowy i organy (ok. 1825)
  • Msza F-dur op. 41 na chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (ok. 1826)
  • Msza F-dur op. 77 na 3-głosowy chór męski i organy (1843)
  • Msza F-dur op. 79 na 3-głosowy chór męski i organy (1843)
  • Msza G-dur op. 13 na 3-głosowy chór męski i organy (ok. 1820)
  • Msza G-dur op. 34 na chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1825)
  • Msza G-dur op. 75 na 2 soprany, skrzypce, 2 altówki, wiolonczelę i organy (1842)
  • Msza g-moll op. 72 na 4 głosy solowe, chór 4-głosowy i orkiestrę (1842)
  • Msza ludowa G-dur op. 15 na 2 soprany i organy (1820)
  • Msza pasterska a-moll op. 76 na chór 4-głosowy, wiolonczelę i organy (1842)
  • Msza solenna B-dur op. 47 na 4 głosy solowe, chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1829)
  • Msza solenna C-dur (Koronacyjna) op. 51 na 4 głosy solowe, chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1829)
  • Msza świętojańska F-dur op. 9 na 4 głosy solowe, chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (ok. 1815)
  • Msza, Graduał i Offertorium op. 87 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1844)

Offertoria[edytuj]

  • Offertoria na 4 głosy i orkiestrę (ok. 1783-84)
  • Offertorium A-dur op. 46 na chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1829)
  • Offertorium B-dur op. 30 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1828)
  • Offertorium B-dur op. 45 na chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (ok. 1829)
  • Offertorium B-dur op. 86 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1844)
  • Offertorium C-dur op. 31 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1823)
  • Offertorium C-dur op. 33 na chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (ok. 1824)
  • Offertorium C-dur op. 56 na chór 4-głosowy i organy (ok. 1835)
  • Offertorium D-dur op. 32 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1824)
  • Offertorium E-dur op. 83 na chór 4-głosowy, skrzypce solo i orkiestrę (1843)
  • Offertorium F-dur op. 50 na 3-głosowy chór męski (ok. 1829)
  • Offertorium F-dur op. 70 na chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (1840)
  • Offertorium F-dur op. 71 na chór 4-głosowy (1840)
  • Offertorium G-dur op. 12 na chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1819)
  • Offertorium G-dur op. 38 na chór 4-głosowy, flet obbligato i orkiestrę (ok. 1825)
  • Offertorium G-dur op. 48 na chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (ok. 1829)
  • Offertorium In te Domine speravi Es-dur op. 4, offertorium na chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1806)
  • Offertorium op. 58 na chór (ok. 1836)

Utwory oratoryjno-kantatowe[edytuj]

  • Ad festum Corporis Christi na chór 4-głosowy, instrumenty dęte i organy (ok. 1785-86)
  • Alleluja B-dur op. 60 na chór 4-głosowy (1836-40)
  • Ave Maria B-dur op. 68 na chór 4-głosowy i organy (1840)
  • Ave maris stella A-dur op. 90 na chór 4-głosowy, orkiestrę i organy (1847)
  • Benedictus na sopran i zespół instrumentalny (ok. 1783-84)
  • Cantate zur Jubel-Feier... D-dur op. 53 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1832)
  • Canticum Simeonis e-moll op. 69 na chór 5-głosowy SATTB (1841)
  • Completorium na chór, 2 skrzypiec, altówkę, 2 rogi i organy (ok. 1785)
  • Der sterbende Jesus na głosy solowe i chór (ok. 1788-89)
  • Dies irae f-moll op. 91 na chór 4-głosowy i organy (1847)
  • Graduale A-dur op. 82 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1843)
  • Graduale D-dur op. 94 na bas, chór 4-głosowy i orkiestrę (1848)
  • Graduale Es-dur op. 57 na sopran, chór 4-głosowy i orkiestrę (1835)
  • Graduale F-dur op. 29 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1828)
  • Graduale i Offertorium A-dur op. 25 na chór 4-głosowy (ok. 1823)
  • Graduale i Offertorium Es-dur op. 19 na 3-głosowy chór męski (1823)
  • Graduale i Offertorium F-dur op. 23 na 4-głosowy chór męski, 4 rogi i puzon (ok. 1823)
  • Graduale i Offertorium op. 17 na chór 4-głosowy (1823)
  • Graduał na 2 soprany, 2 skrzypiec, altówkę, basetlę i 2 rogi (ok. 1782)
  • Kantata Lob der Buchdruckerkunst, kantata na głos solowy, chór 4-głosowy i fortepian (1804)
  • Kantata Musik zu einer Trauerloge, kantata na chór męski i orkiestrę (1811)
  • Kantata Muzyka na wprowadzenie zwłok ks. J. Poniatowskiego w r. 1814, kantata na deklamację, chór i orkiestrę (1814)
  • Kantata Na wdzięcznej Polaków ziemi, kantata na chór i orkiestrę (1807)
  • Kantata Powitanie gołąbka, kantata na 4 głosy męskie, skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1844)
  • Kantata Powstańmy z orężem w ręku, kantata na deklamację, głosy solowe i chór (1819)
  • Kyrie i Gloria C-dur na chór, 2 skrzypiec, altówkę, 2 oboje, róg, trąbkę, kotły i organy (ok. 1788-89)
  • Miserere mei Deus op. 96 na głosy solowe, 3 chóry, chór męski (1848)
  • Motet C-dur op. 28 na 2 chóry 4-głosowe
  • Motet G-dur op. 59 na 4 głosy solowe, chór 4-głosowy i orkiestrę (1836)
  • Motet Salvum fac imperatorem B-dur op. 6, motet na chór 4-głosowy i orkiestrę (1807)
  • Motet seu Offertorium de Sancto Josepho C-dur op. 10 na chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1815)
  • Nieszpory C-dur op. 36 na chór 4-głosowy i orkiestrę (ok. 1825)
  • Nieszpory D-dur op. 89 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1847)
  • O gloriosa virginum B-dur op. 92 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1847)
  • O sacrum convivum op. 49, hymn na chór 4-głosowy i instrumenty dęte (ok. 1829)
  • Passio Domini nostri d-moll op. 65 na 14 głosów solowych, 3 chóry 4-głosowe i orkiestrę (1835-37)
  • Pater noster op. 95 na chór 4-głosowy i organy (1848)
  • Post celebrem... D-dur op. 11 na sopran, bas, chór 4-głosowy i orkiestrę (1815)
  • Psalm 133 op. 63 na 2 chóry (ok. 1838)
  • Salve Regina B-dur, Processio funebris c-moll, Psalmus: De profundis c-moll op. 43 na 3-głosy męskie, chór 4-głosowy i orkiestrę (1827)
  • Requiem c-moll op. 42 na 3-głosy męskie, wiolonczelę, instrumenty dęte i kotły (1826)
  • Requiem op. 2 na chór 4-głosowy i instrumenty dęte (1793)
  • Stabat Mater op. 93 na głosy solowe, chór i orkiestrę (1848)
  • Te Deum laudamus D-dur op. 39 na chór 4-głosowy, trąbkę i kotły (ok. 1825)
  • Te Deum laudamus op. 74 na 2 4-głosowe chóry męskie (1842)
  • Veni Creator A-dur op. 97 na chór 4-głosowy i organy (1849)
  • Veni Creator B-dur op. 73 na 4-głosowy chór męski (1842)
  • Veni Creator C-dur op. 7 na 2 chóry 4-głosowe (1812)
  • Veni Creator G-dur op. 40 na chór 4-głosowy (ok. 1825)
  • Veni Creator G-dur op. 54 na 5-głosowy chór i organy (1834)
  • Veni Creator op. 78 na 3-głosowy chór męski i organy (1843)
  • Veni Sancte Spiritus Es-dur op. 8 na chór 4-głosowy i orkiestrę (1815)

Balety[edytuj]

Nazwa Dawa powstania Data prawykonania Uwagi
Divertissement  ?  ?
Dwa posągi 1818  ?
Dzicy ludzie ok. 1796  ? utwór w 1 akcie

Opery[edytuj]

  • Amazonki czyli Herminia, opera w 2 aktach (1797)
  • Andromeda, opera seria w 1 akcie (1806)
  • Der verkleidete Sultan, opera w 3 aktach (1795)
  • Die seltenen Brüder oder Die vier Zauberkugeln, opera w 2 aktach (1795)
  • Jagiełło w Tenczynie, opera w 3 aktach (1819)
  • Kabalista, opera w 2 aktach (1812)
  • Kochankowie ukryci, opera w 2 aktach (?)
  • Pospolite ruszenie czyli Bitwa z kozakami, komedioopera w 2 aktach (1807)
  • Siedem razy jeden, komedioopera w 1 akcie (1804)
  • Wąwozy Sierra Morena, komedioopera w 3 aktach (1811)
  • Król Łokietek czyli Wiśliczanki, opera w 2 aktach (1817-18)
  • Leszek Biały czyli Czarownica z Łysej Góry, opera w 2 aktach (1809)
  • Mieszkańcy wyspy Kamkatal, opera w 1 akcie (1803-04)
  • Stary trzpiot i młody mędrzec, opera w 1 akcie (1804-05)
  • Sułtan Wampum czyli Nieroztropne życzenia, opera w 2 aktach (1800)
  • Śniadanie trzpiotów, opera w 1 akcie (1808)
  • Urojenie i rzeczywistość, opera w 1 akcie (ok. 1805)
  • Wieszczka Urzella czyli To co się damom podoba, opera w 3 aktach (1805-06)

Inne utwory sceniczne[edytuj]

  • Benefis, duodrama w 1 akcie (1809)
  • Echo w lesie, duodrama w 1 akcie (1808)
  • La ritrosia disarmata, duodrama w 1 akcie (1815)
  • Szewc i krawcowa, duodrama w 1 akcie (1808)
  • Żona po drodze, duodrama w 1 akcie (1808)
  • Karol Wielki i Witykind, dramat w 2 aktach (1807)
  • Powstanie narodu, scena liryczna w 1 akcie (1830)
  • Iskahar, król Guaxary, melodramat w 3 aktach (1796)
  • Korsarz francuski w Portugalii, melodramat w 3 aktach (?)
  • Mieczysław Ślepy, melodramat w 3 aktach (1807)
  • Nurzahad czyli Nieśmiertelność i bogactwa, melodramat w 3 aktach (1805)
  • Ofiara Abrahama, melodramat w 4 aktach (1821)
  • Sąd Salomona, melodramat w 3 aktach (1806)
  • Sydney i Zuma czyli Moc kochania czarnej niewiasty, melodramat w 3 aktach (1798)
  • Trybunał niewidzialny czyli Syn występny, melodramat w 3 aktach (1807)
  • Wyspa małżeńska czyli Żony przez los wybrane, melodramat w 3 aktach (1811)

Koncert[edytuj]

Opus Tonacja Instrument solowy Data powstania Data prawykonania
 ? Flet poprzeczny 1791-1792  ?
D-dur Skrzypce ok. 1795  ?
G-dur Skrzypce ok. 1783-84  ?

Symfonie[edytuj]

Opus Tonacja Data powstania Data prawykonania
17 B-dur ok. 1818  ?
C-dur 1796  ?
11 C-dur 1804-1805  ?
D-dur 1802  ?
D-dur 1788-1789  ?
D-dur ok. 1818  ?
Es-dur 1797  ?
Es-dur 1788-1789  ?

Utwory kameralne[edytuj]

  • Chaconne G-dur na skrzypce i fortepian (1836)
  • Kwartet fortepianowy Es-dur op. 15 (ok. 1805)
  • Kwartet fortepianowy F-dur (ok. 1800)
  • Kwartet na 2 skrzypiec i 2 altówki (ok. 1798)
  • Kwartet smyczkowy B-dur (?)
  • Kwintet smyczkowy (?)
  • Kwintet smyczkowy c-moll (?)
  • Septet D-dur na flet, klarnet, skrzypce, altówkę, wiolonczelę, kontrabas i fortepian (ok. 1830)
  • Sonata fortepianowa F-dur (ok. 1798)
  • Sonata B-dur na fortepian na 4 ręce op. 16 (?)
  • Sonata D-dur na skrzypce i fortepian op. 10 nr 2 (ok. 1798)
  • Sonata Es-dur na skrzypce i fortepian op. 10 nr 3 (ok. 1798)
  • Sonata F-dur na skrzypce i fortepian op. 10 nr 1 (ok. 1798)
  • Sonata fortepianowa B-dur (ok. 1798)
  • Sonata fortepianowa D-dur (ok. 1798)
  • Trio fortepianowe C-dur (ok. 1798)
  • Trio Grande sonate B-dur, trio fortepianowe (1798)

Drobne utwory orkiestrowe i instrumentalne

  • Karnevaltanze na orkiestrę (1792-99)
  • Marsz na orkiestrę (1831)
  • Marsz przedniej straży wojska polskiego na orkiestrę (1831)
  • Marsz tryumfalny na orkiestrę dętą (1809)
  • Marsz z echem i andantem na orkiestrę (?)
  • Mazur na orkiestrę (ok. 1825)
  • Polonez D-dur na orkiestrę (1818)
  • Polonez D-dur na skrzypce i fortepian (?)
  • Polonez D-dur na skrzypce i fortepian (1820)
  • Polonez E-dur na temat uwertury z opery Lodoiska R. Kreutzera na orkiestrę (1804)
  • Polonez Es-dur na skrzypce i fortepian (1820)
  • Polonez F-dur na orkiestrę (1818)
  • Polonez na temat marsza z opery Woziwoda L. Cherubiniego na orkiestrę (1804)
  • Polonez na temat piosenki Où peut-on étre mieux... na orkiestrę (1816)
  • Rondo À la krakowiak B-dur na fortepian (1803)
  • Rondo À la mazurek C-dur na fortepian (1803)
  • Rondo À la mazurek g-moll na fortepian (1803)
  • Trois quatuors du meilleur goût polonais na instrumenty smyczkowe (1798)
  • Trois quatuors na instrumenty smyczkowe (ok. 1796)
  • Walce brneńskie na orkiestrę (ok. 1791-92)
  • Walce wiedeńskie na orkiestrę (ok. 1790-91)
  • Wariacje B-dur na temat marsza z opery Przerwana ofiara P. Wintera na fortepian (1802)
  • Wariacje na temat arii z opery Żony przemienione czyli Szewc M. A. Portogalla na orkiestrę (1810)

Prace teoretyczne[edytuj]

Tytuł
Rozprawa o rytmiczności i metryczności języka polskiego[9]
Rozprawa o melodyi i śpiewie[9]
Sumariusz moich utworów muzycznych, tłumaczenie z niemieckiego Kazimierz Lubomirski, (oprac.) Alina Nowak-Romanowicz. Kraków Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1957.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Ze strony Grodkowa
  2. PWN
  3. Julia Gołębiowska, Kwartet smyczkowy w muzyce polskiej XIX wieku [pdf], Ryszard Daniel Golianek (red.), Poznań 2014, ISBN 978-83-65727-20-6.
  4. Beata Stróżyńska, Józef Elsner jako twórca i propagator klasycznej symfonii [pdf], „Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio L–Artes”, 13.2, 2016, s. 138, DOI10.1515/umcsart-2015-0020, ISSN 1732-1352.
  5. a b Małgorzata Kosińska: sylwetki muzyka Józef Elsner (pol.). październik 2006. [dostęp 2009-07-27].
  6. Ioseph Elsner, Grande Sonate pour le Clavecin ou Forte-piano avec Accompagnement d'un Violon et Violoncelle obligé, Sächsische Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, 1798, Mus.4182.Q.1 [dostęp 2017-06-15] (niem.).
  7. Dziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 2, s. 15.
  8. stan na dzień 22 kwietnia 2012
  9. a b Elsner Józef Ksawery – Wiem, darmowa encyklopedia. [dostęp 2009-07-27].

Bibliografia[edytuj]

  • Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965. Zbigniew Raszewski (red.nacz.). T. t. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
  • Alina Nowak-Romanowicz: Elsner Józef Antoni Franciszek. W: Elżbieta Dziębowska: Encyklopedia muzyczna PWM. T. 3: efg część biograficzna. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987, s. 19-32. ISBN 83-224-0344-5. OCLC 165082792. (pol.)
  • Nowak-Romanowicz, Alina. Józef Elsner 1, Monografia / Alina Nowak-Romanowicz. Kraków, 1957.
  • ———. Józef Elsner 2, Dodatek nutowy / Alina Nowak-Romanowicz. Kraków, 1957.
  • Opieński, Henryk. „Józef Elsner w świetle nieznanych listów”. Polski Rocznik Muzykologiczny (1935).
  • Reiss, Józef Władysław, i Józef Elsner. Ślązak Józef Elsner, nauczyciel Chopina. Z portretem i 2 rycinami. pp. 58. Katowice, 1936.
  • Strumiłło, Tadeusz, Nowak-Romanowicz Alina, i Kuryłowicz Teresa, Poglądy na muzykę kompozytorów polskich doby przedchopinowskiej: Ogiński, Elsner, Kurpiński. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1960.
  • Wróblewska-Straus, Hanna, Bogdany-Popielowa Wanda, Towarzystwo im. Fryderyka Chopina., i Biblioteka Narodowa (Poland). Józef Elsner : w 120-ta rocznice śmierci : [katalog wystawy] Warszawa, Zamek Ostrogskich 16 październik—6 listopad 1974 r. Warszawa: s.n., 1974.

Linki zewnętrzne[edytuj]