Icchak Nawon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Icchak Nawon
Yitzhak Navon 1.jpg
Data i miejsce urodzenia 9 kwietnia 1921
Jerozolima, Brytyjski Mandat Palestyny
Data i miejsce śmierci 7 listopada 2015
Jerozolima, Izrael
5. Prezydent Izraela
Okres od 23 maja 1978
do 5 maja 1983
Przynależność polityczna Koalicja Pracy
Poprzednik Efraim Kacir
Następca Chaim Herzog
Yitzhak Navon signature.svg

Icchak Nawon, Jicchak Nawon (hebr.: יצחק נבון ang.: Yitzhak Navon, ur. 9 kwietnia 1921 w Jerozolimie, zm. 7 listopada 2015 tamże) – izraelski polityk, piąty prezydent Izraela.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i młodość[edytuj]

Icchak z bratem Wiktorem, Jerozolima, 1929

Urodził się 9 kwietnia 1921 roku w Jerozolimie, jako spadkobierca długiej linii sefardyjskich rabinów, którzy od ponad 300 lat mieszkali w Jerozolimie. Rodzina matki pochodziła z Maroka, pod koniec XIX wieku przeniosła się do Palestyny[1]. Uczył się w szkole średniej w Jerozolimie[2], a następnie studiował na Uniwersytecie Hebrajskim kulturę islamu, literaturę hebrajską i arabską oraz pedagogikę[1].

Kariera zawodowa[edytuj]

Nawon jako sekretarz Ben Guriona

Przez pewien czas pracował jako nauczyciel[1]. W latach 1946–1949 był dowódcą departamentu arabskiego w Haganie[3].

Podczas pierwszych lat niepodległości Izraela pracował w korpusie dyplomatycznym w Ameryce Łacińskiej – w Urugwaju i Argentynie[3]. W tym czasie publikował artykuły w tamtejszej prasie hebrajskiej[1]. W 1951 roku rozpoczął pracę w administracji rządowej. W latach 1951-1952 był sekretarzem politycznym w biurze premiera Mosze Szareta, następnie w latach 1952-1963 sprawował tę samą funkcje w biurze Dawida Ben Guriona[1] W latach 1963-1965 kierował departamentem kultury w Ministerstwie Edukacji i Kultury[2].

Kariera polityczna[edytuj]

Nawon w 1964

Początkowo był członkiem Mapai, w 1964 wstąpił do utworzonej przez Ben Guriona partii Rafi i z jej list po raz pierwszy został wybrany do Knesetu w wyborach w 1965 roku. Gdy Rafi weszło w skład Koalicji Pracy, pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego[a] 6. Knesetu[2]. Był także członkiem pięciu komisji parlamentarnych. W 1968 roku dołączył do Partii Pracy. W kolejnych wyborach został wybrany do siódmego Knesetu z list Koalicji Pracy (Ma’arach) i ponownie objął funkcję zastępcy przewodniczącego parlamentu[2]. Zasiadał także w czterech komisjach.

Był przewodniczącym komitetu wykonawczego Światowej Organizacji Syjonistycznej oraz przewodniczącym Fundacji Kulturalnej Amerykańsko-Izraelskiej.

W wyborach parlamentarnych w 1973 po raz trzeci zdobył mandat poselski. W 8. Knesecie był szefem Komisji Spraw Zagranicznych i Obrony, zasiadał także w dwóch innych komisjach. W 1977 roku ponownie dostał się do Knesetu, znowu z list Koalicji Pracy[2].

5. prezydent Izraela[edytuj]

Nawon jako prezydent przyjmuje Izraelczyków w swojej rezydencji podczas święta Sukkot

19 kwietnia 1978 został wybrany piątym prezydentem państwa Izrael. Urząd objął 29 maja i pełnił go do 5 maja 1983[4]. W czasie swojego przemówienia inauguracyjnego przemawiał po hebrajsku i po arabsku[3]. W październiku 1980 spotkał się z prezydentem Anwarem as-Sadatem w Egipcie, stając się tym samym pierwszym izraelskim prezydentem, który odwiedził państwo arabskie[5]. Okres jego prezydentury był czasem silnych napięć i kontrowersji w społeczeństwie izraelskim. Nasilały się konflikty pomiędzy świecką i religijną częścią społeczeństwa, pomiędzy grupą aszkenazyjską a sefardyjską, pomiędzy prawicą a lewicą, pomiędzy Żydami a Arabami. Problemy dotykały polityki, spraw socjalnych, edukacji, ewakuacji żydowskich osiedli z Synaju oraz wojny w Libanie. Był pierwszym prezydentem, który wykroczył poza swoje ceremonialne uprawnienia. Wziął aktywny udział w publicznych dysputach, dążąc do wyjaśnienia kontrowersyjnych spraw masakr w obozach Sabra i Szatila w Libanie. Rozpoczął erę „politycznych” prezydentów[1]. Zakończył swoją prezydenturę w maju 1983 roku. Był pierwszym prezydentem, który nie urodził się w Europie, ani nie miał europejskich korzeni[3].

Po prezydenturze[edytuj]

Rzeźba w kibucu Kefar Blum

Zakończył prezydenturę w wieku 62 lat, nie zdecydował się na polityczną emeryturę, lecz pozostał czynnym politykiem. W 1984 roku został po raz piąty wybrany posłem do Knesetu. Wszedł w skład rządu Szimona Peresa jako wicepremier oraz minister edukacji i kultury. Funkcje te sprawował również w rządzie Icchaka Szamira, utworzonym w 1986, w połowie kadencji 11. Knesetu[2]. Zmiana premiera nastąpiła w wyniku realizacji umowy koalicyjnej o rotacji urzędów. Po raz ostatni dostał się do Knesetu w wyborach w 1988 roku, ponownie wszedł do rządu Szamira jako wicepremier i minister edukacji i urząd ten sprawował do 15 marca 1990, gdy rząd został odwołany[2]. W skład kolejnego rządu, ponownie kierowanego przez Szamira, już nie wszedł, przez resztę dwunastej kadencji Knesetu był członkiem komisji spraw zagranicznych i obrony.

Po wycofaniu się z życia politycznego zaangażował się w sprawy społeczno-kulturalne, zajmując się między innymi opieką nad językiem ladino, był także honorowym przewodniczącym Fundacji Abrahama[1]. Był także cenionym autorem sztuk teatralnych[6] oraz książek poświęconych kulturze i historii Żydów sefardyjskich[7].

Zmarł 7 listopada 2015 w wieku 94 lat[8].

Życie prywatne[edytuj]

Portret Nawona stworzony przez Chaima Topola

Był żonaty z Ofirą (1936–1993), działaczką na rzecz dzieci i osób niepełnosprawnych, z którą miał dwoje dzieci: Naamę i Ereza[9]. W 2008 poślubił Miri Sznafir[10].

Płynnie mówił po arabsku[3], posługiwał się także językiem ladino.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. ang.: Deputy Speaker of the Knesset

Przypisy

  1. a b c d e f g ITZHAK NAVON (1921 – ). izrael.badacz.org. [dostęp 2015-11-09].
  2. a b c d e f g Icchak Nawon – profil na stronie Knesetu (ang.)
  3. a b c d e B. Schemmel: Navon, Yitzhak. rulers.org. [dostęp 2015-11-09].
  4. B. Schemmel: Israel. Presidents. rulers.org. [dostęp 2015-11-09].
  5. Nie żyje były prezydent Izraela. wprost.pl, 7 listopada 2015. [dostęp 2015-11-09].
  6. Yitzhak Navon, former Israeli president, dead at 94. bigstory.ap.org, 7 listopada 2015. [dostęp 2015-11-09].
  7. Nie żyje były prezydent Izraela. Miał 94 lata. tvn24.pl, 7 listopada 2015. [dostęp 2015-11-09].
  8. Yitzhak Navon, Former Israeli President, Dead at 94 (ang.). nytimes.com, 7 listopada 2015. [dostęp 2015-11-07].
  9. Ofira Davon Is Dead; Israeli, 57, Backed Rights of Children (ang.). nytimes.com, 1993-08-23. [dostęp 2015-11-07].
  10. El ex presidente israelí Isaac Navón se casó en segundas nupcias a los 87 años (hiszp.). terra.es, 2008-04-22. [dostęp 2015-11-07].

Bibliografia[edytuj]