Introit

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Introit (łac. introitus) – chrześcijański śpiew liturgiczny, stanowiący m.in. część katolickiej mszy oraz luterańskiego nabożeństwa. Gatunkowo jest to antyfona, poprzedzająca werset zaczerpnięty z jednego z psalmów.

Liturgia katolicka[edytuj | edytuj kod]

Introit jest pierwszą częścią proprium formularza mszalnego. W formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego wykonywany jest po modlitwach u stopni ołtarza a przed Kyrie. Historycznie rozpoczynał mszę, dlatego przy odczytywaniu introitu kapłan wykonuje znak krzyża. Introit składa się z antyfony, wersu psalmowego zakończonego doksologią Gloria Patri (z wyjątkiem mszy za zmarłych) i powtórzenia antyfony. W uroczystych mszach introit jest recytowany przez kapłana i śpiewany przez scholę. Pierwsze słowo introitu, jako pierwsze słowo pierwszej części proprium danej mszy, stanowi wyznacznik identyfikujący. Określa się poprzez nie samą mszę lub święto. W ten sposób powstały nazwy takich mszy jak np. Requiem, roraty (od Rorate coeli), niedziela Laetare.

W formie zwyczajnej rytu rzymskiego przywrócono mu rolę rozpoczynania liturgii mszalnej. Jego śpiew rozpoczyna się wraz z wyruszeniem procesji do ołtarza, a kończy się przed znakiem krzyża i pozdrowieniem wiernych przez kapłana. Posoborowe księgi liturgiczne[1] przywróciły praktykę śpiewania wielu wersów psalmowych przeplatanych śpiewem antyfony oraz uczyniły śpiew doksologii, która stanowi teraz odrębny wers, dowolnym. Tekst nie jest już również prywatnie odczytywany przez celebransa. Śpiew Introitu można też zastąpić antyfoną zaczerpniętą z Graduale Simplex lub śpiewem na wejście[2] który może być wykonywany w języku narodowym, przez co wykonanie antyfony jest bardzo rzadko praktykowane[3]. W mszach czytanych zastępowany jest przez antyfonę na wejście podaną w Mszale, która nie jest przeznaczona do śpiewu. Najczęściej jest ona tłumaczeniem Introitu, jednak czasem teksty się różnią.

Liturgia luterańska[edytuj | edytuj kod]

Introit do dziś pozostaje częścią liturgii luterańskiej. W Kościele Ewangelicko-Augsburskim składa się on z sześciu wersów będących fragmentami Księgi Psalmów lub (rzadziej) innych części Pisma Świętego, śpiewanych przemiennie przez duchownego i zbór. W Polsce powszechnie stosuje się oparte na pierwszych słowach introitu łacińskie nazewnictwo niedziel pomimo odejścia od stosowania łaciny w nabożeństwie. Śpiew introitu kończy się wykonaniem małej doksologii Gloria Patri (pomijanej od niedzieli Judica do Wielkiej Soboty i w nabożeństwach pogrzebowych).

Przykład introitu na Święto Reformacji:

  • ksiądz: Nie wstydzę się Ewangelii Chrystusowej! Alleluja!
  • zbór: Jest ona bowiem mocą Bożą ku zbawieniu każdego, kto wierzy. Alleluja!
  • ksiądz: Bóg jest ucieczką naszą i siłą naszą. Alleluja!
  • zbór: Pomocą w utrapieniach najpewniejszą. Alleluja!
  • ksiądz: Przeto się nie boimy, choćby ziemia zadrżała. Alleluja!
  • zbór: I góry zachwiały się w głębi mórz. Alleluja!

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Catholic Church., Ordo cantus missae., wyd. Ed. typica altera, Città del Vaticano: Libreria editrice vaticana, 1987, ISBN 8820915472, OCLC 20322771.
  2. Paweł, Mszał rzymski dla diecezji polskich., wyd. Wyd. 2, poszerz, Poznań: "Pallottinum", 2010, ISBN 9788370146276, OCLC 750503531.
  3. Pawlak, Ireneusz., Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim II w świetle dokumentów Kościoła, wyd. Wyd. 2., popr. i uzup, Lublin: Polihymna, 2001, ISBN 8372700095, OCLC 68709999.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995, s. 3932. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. I. Oxford University Press, 2004. ISBN 9780195170672. (ang.)
  • ks. Ireneusz Pawlak: Muzyka liturgiczna po Soborze Watykańskim II w świetle dokumentów Kościoła. Lublin: Polihymnia, 2000. ISBN 83-7270-009-5. (pol.)
  • Ordo Cantus Missae: Editio Typica Altera. Libreria Editrice Vaticana, 1987. ISBN 8820915472. (łac.)