Ireneusz Gugulski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ireneusz Dobrosław Gugulski (ur. 24 czerwca 1935 we wsi Klecza Dolna pod Wadowicami, zm. 29 czerwca 1990 w Warszawie) – warszawski nauczyciel-polonista.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Franciszka i Emilii z Sikorskich. Ojciec był kierownikiem Publicznej Szkoły Powszechnej w Kleczy Dolnej gdzie uczyła też jego matka. Miał dziesięcioro rodzeństwa. W latach 19411952 uczęszczał do szkoły powszechnej w Kleczy. Ukończył Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Marcina Wadowity w Wadowicach w 1952 roku. W latach 1952–1956 był studentem Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Ukończył uniwersytet i otrzymał dyplom za pracę „O pamiętnikach starającego się T. T. Jeża (Z. Miłkowskiego)” napisaną pod kierunkiem Wacława Kubackiego. Uczęszczał na wykłady Stanisława Pigonia, Juliusza Kleinera, Zenona Klemensiewicza, Kazimierza Wyki i Tadeusza Ulewicza.

Pomiędzy 1956–1958 mieszkał w Warszawie, 1958–1964 w Zalesiu Dolnym, w latach 1964–1990 mieszkał w Warszawie. W roku szkolnym 1958/59 zaczął uczyć w Warszawie: w Szkole Podstawowej Nr 70, a rok później (1959/60) w VI Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Reytana w Warszawie, w którym pracował, z przerwami, do końca życia.

Wiosną 1968 roku wstrzymał się od głosowania nad rezolucją nauczycieli mokotowskich potępiających Związek Literatów Polskich za obronę Dziadów Adama Mickiewicza w inscenizacji Kazimierza Dejmka (takich wstrzymujących się było czworo, poza nim: Irena Knothe, Teresa Wiśniewska, Ewelina Lipko-Lipczyńska) i został przeniesiony na rok do Szkoły Podstawowej nr 261 w Warszawie-Wilanowie. Nie podjął tam pracy, zajął się swoim zdrowiem – poddał się dawno odkładanej operacji, a we wrześniu 1969 roku wrócił do Reytana.

Wiosną 1977 roku podpisał wniosek o powołanie sejmowej komisji nadzwyczajnej do zbadania przebiegu protestów i represji w Radomiu i Ursusie w czerwcu 1976. Został karnie przeniesiony do XXXIII Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Warszawie. Uczył tam w latach 19771981. Do Reytana wrócił we wrześniu 1981.

W nocy z 12 na 13 grudnia został internowany i do lipca 1982 przebywał w ośrodkach internowania.

We wrześniu 1982 roku zawieszono go w wykonywaniu obowiązków i wytoczono sprawę dyscyplinarną za przemycenie z ośrodka internowania Listu do moich maturzystów. Służba Bezpieczeństwa prowadziła przeciwko niemu sprawę operacyjną SOR/Kw. Ewid. „Harcerz” (nr 16190). Od września 1983 miał wrócić do VI LO, lecz od nowego roku został przeniesiony służbowo do XXI Liceum Ogólnokształcącego im. Hugona Kołłątaja w Warszawie.

Po podpisaniu porozumień okrągłego stołu wrócił do Reytana we wrześniu 1989 roku, lecz wkrótce choroba uniemożliwiła mu dalsze nauczanie.

W pierwszej połowie lat siedemdziesiątych przygotował (wraz z Bohdanem Cywińskim, Anną Radziwiłł, Adamem Stanowskim i Marią Wosiek) opracowanie dla kardynała Karola Wojtyły pt. Humanistyka w Szkole.

Po roku 1982 przygotował dla Episkopatu Polski Uwagi do programu nauczania języka polskiego dla szkół ponadpodstawowych.

W latach siedemdziesiątych uczestniczył w konwersatoriach Towarzystwa Kursów Naukowych, a w latach osiemdziesiątych – w pracach Duszpasterstwa Nauczycieli prowadzonego przez o. Jacka Salija OP.

Wychowankowie laureaci olimpiady polonistycznej: (1981) Jerzy Sosnowski, (1982) Michał Rusiecki. W 1986 roku uzyskał Dyplom Uznania od Komitetu Głównego Olimpiad Polonistycznych.

Jesienią 2001 roku Jerzy Axer otworzył w Laboratorium Edukacyjnym Ośrodka Badań nad Tradycją Antyczną Uniwersytetu Warszawskiego salkę im. Ireneusza Gugulskiego. Uroczystość tę poprzedziło wprowadzenie Axera "Po co się spotkaliśmy?" oraz dyskusja "Misja współczesnego nauczyciela"[1].

Od 28 października 2009 jest patronem jednej z sal w VI Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Reytana w Warszawie.

4 listopada 2009 za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w pracy zawodowej i społecznej został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[2].

Był ojcem Marcina, rzecznika prasowego rządu Jana Olszewskiego.

Pochowany został na cmentarzu w Laskach.

Wspomnienia uczniów[edytuj | edytuj kod]

Ludwik Stomma[3] wspomina, że na lekcjach Gugulskiego omawiało się Miłosza, Hemara i emigracyjnego poetę Wierzyńskiego. Było to w okresie, kiedy pisarze ci byli na indeksie (byli zabronieni).

Wywiady z Ireneuszem Gugulskim[edytuj | edytuj kod]

  • Ewa Berberyusz, Innej Antygony nie będzie, Tygodnik Powszechny 1982, nr 45, s.3 (ocenzurowane)
  • Urszula Doroszewska, Najważniejsze nie kłamać (w cyklu Etyka mojego zawodu), Przegląd Katolicki, 1988, nr 3, s. 3.

Publikacje Ireneusza Gugulskiego[edytuj | edytuj kod]

  • List internowanego nauczyciela do swoich maturzystów. Wiadomości, Warszawa 19 maja 1982 nr 30, s. 4 (fragmenty cytowane przez papieża Jana Pawła II opublikowało Osservatore Romano)
  • Młodzież i szkoła – obserwacje nauczycielskie (odczyt na temat spraw szkolnych wygłoszony w Ośrodku Internowania w Jaworzu, w czasie wieczoru PEN-klubu). Głos 1982 nr 2/3 s. 28–33.
  • Kształcić czy wychowywać? Życie Literackie 1974, nr 20/1164 s. 12.
  • Profesor Pimko a sprawa wypracowań uczniowskich. W: Prace pisemne z języka polskiego w szkole średniej (zbiór pod red. Z. Saloniego). Warszawa 1972, s. 12–26.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. *REYTAN 1953–1989 – Szkoła niepokornych, Praca magisterska Ewy Modrzejewskiej napisana pod kierunkiem dr. Jakuba Karpińskiego, Warszawa 2002. Uniwersytet Warszawski, Wydział Filozofii i Socjologii, Instytut Socjologii.
  2. Ordery za zasługi dla Rzeczypospolitej - prezydent.pl - 04.11.2009
  3. L. Stomma, Pogrzeb dyrektora, Polityka, nr 11 (2546), 18 marca 2006

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ireneusz Gugulski. Syneczku panieneczko ..., red. Cecylia Gugulska, Warszawa 1995, ​ISBN 83-905423-0-7​.
  • Włodzimierz Bolecki, Gugul (1967–1971), Puls 1993, nr 5/6, s. 92–98.
  • Agnieszka Otwinowska, Nasz Nauczyciel. List do redakcji, Gazeta Wyborcza, 1990, nr 152, s. 5.
  • Urszula Doroszewska, Zmarł Ireneusz Gugulski. Gazeta Wyborcza, 1990, nr 150, s.2.
  • Krzysztof Kopczyński, Ireneusz Gugulski. Tygodnik Solidarność, 1990, nr. 31, s. 2.
  • Ewa Berberyusz, Nauczyciel, List do redakcji, Tygodnik Powszechny, 1990, nr 28, s. 4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]