Jan Ciałowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Andrzej Ciałowicz
pułkownik dyplomowany artylerii pułkownik dyplomowany artylerii
Data i miejsce urodzenia 5 lutego 1895
Rymanów Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 3 października 1967
Kraków Polska
Przebieg służby
Lata służby 1914–1945
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 5 Pułk Artylerii Polowej,
13 Pułk Artylerii Lekkiej,
Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych,
9 Pułk Artylerii Ciężkiej,
5 Dywizja Piechoty,
9 Dywizja Piechoty
Stanowiska szef sztabu dywizji piechoty,
dowódca dywizjonu artylerii,
zastępca dowódcy pułku,
I oficer sztabu generała do prac artyleryjskich,
dowódca pułku artylerii,
dowódca artylerii dywizyjnej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Późniejsza praca konserwator zabytków
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Medal Zwycięstwa
Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych
Signum Laudis (w czasie wojny) Krzyż Zasługi Cywilnej (w czasie wojny) Krzyż Zasługi Cywilnej (w czasie wojny)

Jan Andrzej Ciałowicz (ur. 5 lutego 1895 w Rymanowie, zm. 3 października 1967 w Krakowie) – doktor, pułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 5 lutego 1895 w Rymanowie[1] jako syn Adolfa (leśniczy[2]) i Marii, z domu Tomkiewicz[3]. Był bratem Antoniego (ur. 1897)[2].

W 1913 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Jan Kuźnar, Włodzimierz Mozołowski, Franciszek Prochaska, Klemens Remer, Michał Terlecki – wszyscy także późniejsi oficerowie Wojska Polskiego)[1][4][5][6]. Po złożeniu matury pierwotnie udał się na studia na akademii górniczej[1], odbył służbę w cesarskiej i królewskiej armii, w charakterze jednorocznego ochotnika. W sierpniu 1914 wstąpił do formowanego we Lwowie Legionu Wschodniego. We wrześniu tego roku, po likwidacji legionu wcielony został do c. i k. armii, i w jej szeregach walczył na I wojnie światowej. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 sierpnia 1916 w korpusie oficerów rezerwy artylerii polowej i górskiej. Jego oddziałem macierzystym był pułk artylerii polowej Nr 24[7].

W listopadzie 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego. Wojnę z bolszewikami odbył w składzie 5 Lwowskiego pułku artylerii polowej. 2 stycznia 1920 rozpoczął studia w Wojennej Szkole Sztabu Generalnego. W połowie kwietnia 1920 skierowany został na front celem odbycia praktyki sztabowej. Przydzielony został do dowództwa 9 Dywizji Piechoty dowodzonej przez generała Władysława Sikorskiego. 26 sierpnia tego roku został szefem sztabu tej samej dywizji, którą wówczas dowodził pułkownik Mieczysław Ryś-Trojanowski. Został awansowany na stopień kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[8]. W okresie od stycznia do września 1921 kontynuował naukę w Wyższej Szkole Wojennej. Po ukończeniu nauki otrzymał tytuł oficera Sztabu Generalnego i przydział na poprzednio zajmowane stanowisko szefa sztabu 9 DP w Siedlcach, pozostając nada oficerem nadetatowym 5 pułku artylerii polowej[9][10][11]. 29 kwietnia 1924 ogłoszono jego przydział do Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia w Rembertowie na stanowisko asystenta taktyki[12], lecz w czerwcu przydział ten został anulowany[13]. 1 grudnia 1924 został awansowany na stopień majora artylerii ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924[14][15]. Z dniem 24 października 1926 roku został przeniesiony z 9 pułku artylerii polowej do kadry oficerów artylerii z równoczesnym przydziałem służbowym do Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych na stanowisko oficera sztabu inspektora armii, generała dywizji Edwarda Śmigły-Rydza z siedzibą w Wilnie[16]. Służąc tamże w 1928 był oficerem nadetatowym 9 pułku artylerii ciężkiej[17]. 29 stycznia 1929 otrzymał przeniesienie do Wyższej Szkoły Wojennej na stanowisko wykładowcy taktyki artylerii[18][19][20]. Od 2 kwietnia 1932 był słuchaczem pięciomiesięcznego II Kursu Doskonalącego Oficerów Artylerii w Szkole Strzelania Artylerii w Toruniu. We wrześniu 1932 roku, po ukończeniu kursu, przeniesiony został do 13 pułku artylerii lekkiej w Równem na stanowisko dowódcy dywizjonu[21]. 27 czerwca 1935 został awansowany na stopień podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 i 1. lokatą w korpusie oficerów artylerii[22]. Następnie był zastępcą dowódcy 13 pal w Równem. W maju 1937 wyznaczony został na stanowisko I oficera sztabu generała do prac artyleryjskich przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych, generała brygady Stanisława Millera. Praktykę dowódczą odbył na stanowisku dowódcy 5 Lwowskiego pułku artylerii lekkiej.

W sierpniu 1939 objął stanowisko dowódcy artylerii dywizyjnej 5 Dywizji Piechoty, które pełnił także po wybuchu II wojny światowej podczas kampanii wrześniowej[20]. W jej trakcie powierzono mu dowodzenie artylerią Odcinka „Wschód” Obrony Warszawy. Dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w Oflagu II C Woldenberg[20]. W obozie sprawował funkcję przewodniczącego Komisji Kulturalno-Oświatowej[23] od 1942 do 1945[24], której nadawał kierunek prawicowy[25]. Ponadto działał jako szef sztabu tajnej komórki pozostającej z ZWZAK działających na terenach okupowanych polskich[26].

Awansowany na pułkownika[20]. Był autorem prac naukowych, publikacji i artykułów z zakresu taktyki artylerii i historii wojskowości, także tłumaczonych na język niemiecki i rosyjski. Uzyskał tytuł naukowy doktora[20]. Od 1945 był konserwatorem zabytków na Śląsku[27]. Po wojnie należał do „Klubu Woldenberczyków” przy Zarządzie Okręgowym ZBoWiD w Krakowie[20].

Zamieszkiwał przy ulicy Daszyńskiego w Krakowie[28][29]. Zmarł nagle 3 października 1967 w Krakowie[20][30]. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie 7 października 1967[20][30].

Jego żoną była Janina z domu Rolecka (ur. 4 czerwca w Jaśle, zm. 10 grudnia 1966 w Krakowie), z którą miał syna[31][32].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Manewr na Mozyrz i Kalinkowicze (1925)
  • Bibliografia wojny polsko-ros., 1918-1920 (dołączona do książki Nad Wisłą i Wkrą. Studium do polsko-rosyjskiej wojny 1920 roku autorstwa Władysława Sikorskiego z 1928)
  • Rozwój sprzętu artyl., 1914-1929 (1930)
  • Rola artylerii w nowoczesnej walce (1937)
  • Nowe idee obrony i artyleria (1939)
  • Artyleria w natarciu na pozycję umocnioną (1938)
  • Taktyka artylerii w: Wykłady dla słuchaczy Wyższej Szkoły Woj. (1930, 2 tomy)

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c XXXII. Sprawozdanie Dyrekcyi c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1912/13. Sanok: Fundusz Naukowy, 1913, s. 58.
  2. a b CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok 1913/14 (zespół 7, sygn. 61). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 505.
  3. Polsko-francuski sojusz wojskowy: 1921-1939. books.google.pl. [dostęp 20 maja 2014].
  4. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 27 z 1 lipca 1913. 
  5. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-03-15].
  6. Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne – Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii w Sanoku w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 577
  7. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 1092, 1161.
  8. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 820.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 38 z 8 października 1921 roku, s. 1434-1435.
  10. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 111, 723.
  11. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 69, 646.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 29 kwietnia 1924 roku, s. 244.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 54 z 8 czerwca 1924 roku, s. 317.
  14. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 741.
  15. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 455.
  16. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 44 z 14 października 1926 roku, s. 355.
  17. a b c Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 432.
  18. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 26.
  19. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 798.
  20. a b c d e f g h i j Jan Ciałowicz. Nekrolog. „Dziennik Polski”. 235, s. 2, 5 października 1967. 
  21. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 422, 445.
  22. Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 9, s. 66, 28 czerwca 1935. 
  23. Stefan Kotarski: Obozowe nurty społeczno-polityczne. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 117. ISBN 83-05-11162-8.
  24. Edmund Ginalski: Komisja Kulturalno-Oświatowa. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 171. ISBN 83-05-11162-8.
  25. Edmund Ginalski: Komisja Kulturalno-Oświatowa. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 175. ISBN 83-05-11162-8.
  26. Ignacy Morżkowski, Witold Tyrakowski: Tajny nurt pracy wojskowej. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 130. ISBN 83-05-11162-8.
  27. Jan Pruszyński, Dziedzictwo kultury Polski – jego straty i ochrona prawna, wyd. II, Kraków 2009, s. 456.
  28. Józef Stachowicz: Diariusz zjazdu. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 54.
  29. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 120.
  30. a b Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Jan Ciałowicz. rakowice.eu. [dostęp 2017-10-29].
  31. Janina z Roleckich Janowa Ciałowiczowa. Nekrolog. „Dziennik Polski”. s. 2. 
  32. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Janina Ciałowicz. rakowice.eu. [dostęp 2017-10-29].
  33. Dekret Wodza Naczelnego L. 3429 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 8)
  34. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 180, 798.
  35. M.P. z 1947 r. nr 97, poz. 647.
  36. 23 czerwca 1925 Prezydent RP zezwolił mu na przyjęcie i noszenie krzyża (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 88 z dnia 01.09.1925 r.)
  37. a b c Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 1161.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]