José Eduardo dos Santos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
José Eduardo dos Santos
José Eduardo dos Santos 2.jpg
Data i miejsce urodzenia 28 sierpnia 1942
Luanda
Angola 2. Prezydent Republiki Angoli
Przynależność polityczna Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli - Partia Pracy
Okres urzędowania od 10 września 1979
Poprzednik Agostinho Neto
Odznaczenia
Wielka Kollana Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Order Towarzyszy O. R. Tambo I klasy (Republika Południowej Afryki)
José Eduardo dos Santos i John Kerry w Luandzie, 5 maja 2014

José Eduardo dos Santos (ur. 28 sierpnia 1942 w Luandzie) – polityk angolski, od 1979 sprawuje urząd prezydenta Angoli i przewodniczącego Rady Rewolucyjnej.

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

W 1961 został członkiem lewicowego Ludowego Ruchu Wyzwolenia Angoli (MPLA), walczącego z portugalskim kolonializmem. W latach 1963–1966 studiował w Baku, uzyskując dyplom inżyniera górnictwa naftowego. Prowadził szkolenia polityczne w ramach MPLA dla uczniów i studentów w Luandzie i okolicach, był wiceprzewodniczącym sekcji młodzieżowej ruchu, pracował w przedstawicielstwach ruchu w Kinszasie i Brazzaville. Aktywnie uczestniczył w wojnie z Portugalczykami (1970–1974), kierował sekcją łączności na północy Angoli.

Po zdobyciu władzy przez MPLA koordynował przejmowanie kontroli nad północą kraju w ramach trwającej w kraju wojny domowej. Był członkiem Komitetu Centralnego i Biura Politycznego KC MPLA oraz szefem departamentu spraw zagranicznych. Resort spraw zagranicznych objął także w rządzie niepodległej Angoli w listopadzie 1975. W latach 1976–1978 był pierwszym wicepremierem i ministrem planowania, następnie przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania. W grudniu 1977 ruch MPLA przekształcił się w partię polityczną (Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli – Partia Pracy, MPLA-PT), a dos Santos został sekretarzem KC ds. rozwoju gospodarczego i planowania. Po śmierci lidera MPLA Agostinho Neto we wrześniu 1979 dos Santos został sekretarzem generalnym tej partii i prezydentem Angoli, stanął jednocześnie na czele rządu i Rady Rewolucyjnej[1]. Dos Santos swoją kadencję jako głowa państwa rozpoczął wysłaniem wojsk angolskich do Namibii gdzie wsparły one tamtejszych rebeliantów ze SWAPO przeciwko angolskim rebeliantom z UNITA. Po ataku na okupowaną przez RPA Namibię, Angola podpisała pakt o nieagresji z Zambią i Zairem. Również RPA dokonywało jawnych ataków na Angolę, tylko w przeciągu miesięcy w 1980 roku, wojska RPA przekroczyły granicę z Angolą aż 529 razy. Rząd RPA oficjalnie przyznawał się do tych akcji, jednak zarzekał się że akcje są skierowane tylko przeciwko rebeliantom SWAPO stacjonującym w Angoli[2]

22 grudnia 1988 roku podpisał porozumienie nowojorskie - na jego mocy zakończono bezpośrednie zaangażowanie obcych wojsk w angolską wojnę domową. W 1990 roku Namibia otrzymała oficjalną niepodległość co w dużej mierze wyeliminowało zagrożenie ze strony RPA. Rok później rząd i UNITA podpisały porozumienie pokojowe na mocy którego przeprowadzono wolne wybory prezydenckie. Jednakże po wyborach, wygranych przez prezydenta dos Santos i zakwestionowaniu ich wyników przez UNITA, wznowiono działania wojenne. Zakończono je w 1994 podpisaniem porozumienia pokojowego w Lusace. Już cztery lata później walki wybuchły z nową siłą. W czasie wojny domowej w Republice Konga, w październiku 1997 doszło do interwencji wojsk Angoli, w wyniku czego prezydent tego kraju, premier Yhombi-Opango i ich zwolennicy zostali zmuszeniu do ucieczki z kraju a prezydentem kraju został Denis Sassou-Nguesso[3]. W I wojnie domowej w Kongu Angola wsparła rebeliantów na czele z Laurentem-Désiré Kabilą. Celem operacji wojsk angolskich było obalenie dotychczasowych władz Zairu (z terenu tego państwa ataków na pozycje rządowe dokonywała UNITA), wojska angolskie w tym konflikcie wsparła Rwanda, Uganda i Burundi[4]. 22 lutego 2002 śmierć Jonasa Savimbi – przywódcy UNITA, doprowadziła do zwycięstwa dos Santosa w wojnie domowej. Sytuacja w kraju stała się stabilna, wciąż żywy był jedynie konflikt w Kabindzie gdzie dochodziło do nielicznych starć z separatystami. Pierwsze od 1992 roku wybory odbyły się w 2008. Rezultaty wskazały na wielkie zwycięstwo MPLA[5].

Angola po zakończeniu wojny domowej stała się regionalnym stabilizatorem - w ostatnich latach wzięła udział w II wojnie domowej w Kongu w celu ochrony rządu Sassou-Nguesso przed rebeliantami Tutsi. Obydwie wojny domowe w Kongu okazały się sukcesem angolskiej armii. Angola ponownie wsparła rząd Demokratycznej Republiki Konga w konflikcie w prowincji Kiwu[6]. W 2013 roku w ramach MISCA Angola wzięła udział w wojnie domowej w Republice Środkowoafrykańskiej.

Przypisy

  1. BBC News - Country profile: Angola. [dostęp 2010-01-11].
  2. Aristide R. Zolberg University-in-Exile Professor of Political Science New School for Social Research, Astri Suhrke Professor of International Relations The American University, Sergio Aguayo Professor of International Studies El Colegio de Mexico (1989). Escape from Violence: Conflict and the Refugee Crisis in the Developing World. s. 312.
  3. ENTRE ARBITRAIRE ET IMPUNITE :LES DROITS DE L'HOMME AU CONGO-BRAZZAVILLE (fr.). FIDH - Congo Brazza. [dostęp 2001].
  4. Kongo – konflikt [dostęp 24 grudnia 2009]
  5. Celia W. Dugger: Governing Party in Angola Wins Election in a Landslide, Official Results Show (ang.). W: New York Times [on-line]. 2008-09-09. [dostęp 2008-09-15].
  6. Michelle Faul: U.N. officials: Angolan troops fighting in Congo (ang.). chicagodefender.com, 2008-11-07. [dostęp 22 kwietnia 2010].