José Eduardo dos Santos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
José Eduardo dos Santos
José Eduardo dos Santos 2.jpg
Data i miejsce urodzenia 28 sierpnia 1942
Luanda
Angola 2. Prezydent Republiki Angoli
Okres od 10 września 1979
do 26 września 2017
Przynależność polityczna Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli - Partia Pracy
Poprzednik Agostinho Neto
Następca João Lourenço
Odznaczenia
Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Order Towarzyszy O. R. Tambo I klasy (Republika Południowej Afryki)
José Eduardo dos Santos i John Kerry w Luandzie, 5 maja 2014

José Eduardo dos Santos (ur. 28 sierpnia 1942 w Luandzie) – angolski polityk, w latach 1979–2017 sprawował urząd prezydenta Angoli i przewodniczącego Rady Rewolucyjnej[1].

Życiorys[edytuj]

W młodości stał się wojującym nacjonalistą, w 1961 roku dołączył do niepodległościowego Ludowego Ruchu Wyzwolenia Angoli (MPLA). W latach 1963–66 został wysłany przez MPLA na studia do Moskwy, na których uzyskał dyplom dyplom inżyniera górnictwa naftowego[1]. Do Angoli wrócił w 1970 roku i wziął udział w walkach wojny o niepodległość. Uczestniczył w operacjach militarnych na obszarze Kabindy. Był częstym przedstawicielem ruchu niepodległościowego na forum międzynarodowym. Trzy lata po uzyskaniu przez kraj niepodległości, objął stanowisko ministra planowania[1].

Po śmierci lidera MPLA Agostinho Neto we wrześniu 1979 dos Santos został przewodniczącym tej partii i prezydentem Angoli, stanął jednocześnie na czele rządu i Rady Rewolucyjnej[2][1]. Jego rządy charakteryzowały się stopniowym odejściem od marksizmu i wypracowywaniem lepszych relacji z Zachodem[3]. W 1990 roku zrezygnował z marksizmu a rok później przyjął wolny rynek jako doktrynę gospodarczą[4]. W 1991 roku wprowadził system wielopartyjny i podpisał porozumienie pokojowe z opozycyjną partyzantką - Narodowym Związkiem na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA), czasowo kończące trwającą od 1975 roku wojnę domową[4].

W wielopartyjnych wyborach prezydenckich 1992 roku odniósł zwycięstwo. Wyniki wyborów zakwestionowała UNITA, która zdecydowała się wznowić walki z rządem. Działania wojenne czasowo zakończono w 1994 podpisaniem porozumienia pokojowego w Lusace. Już cztery lata później walki wybuchły z nową siłą. 22 lutego 2002 śmierć Jonasa Savimbi – przywódcy UNITA, doprowadziła do zwycięstwa dos Santosa w wojnie domowej. Sytuacja w kraju stała się stabilna, wciąż żywy był jedynie konflikt w Kabindzie gdzie dochodziło do nielicznych starć z separatystami. Kolejne wybory parlamentrane odbyły się dopiero w 2008 roku i okazały się kolejnym sukcesem MPLA[5]. Partia ta zwyciężyła również w następnych wyborach w 2012 roku[4].

W czasie wojny domowej w Republice Konga, w październiku 1997 przeprowadził w tym kraju interwencję wojskową. W jej wyniku prezydent Pascal Lissouba, były premier Yhombi-Opango oraz jego zwolennicy zostali zmuszeniu do ucieczki z kraju a prezydentem kraju został ponownie Denis Sassou-Nguesso[6]. W I wojnie domowej w Kongu Angola wsparła rebeliantów na czele z Laurentem-Désiré Kabilą. Celem operacji wojsk angolskich było obalenie dotychczasowych władz Zairu (z terenu tego państwa ataków na pozycje rządowe dokonywała UNITA), wojska angolskie w tym konflikcie wsparła Rwanda, Uganda i Burundi[7].

Angola po zakończeniu wojny domowej stała się regionalnym stabilizatorem - w ostatnich latach wzięła udział w II wojnie domowej w Kongu w celu ochrony rządu Sassou-Nguesso przed rebeliantami Tutsi. Obydwie wojny domowe w Kongu okazały się sukcesem angolskiej armii. Angola ponownie wsparła rząd Demokratycznej Republiki Konga w konflikcie w prowincji Kiwu[8].

Przypisy

  1. a b c d José dos Santos (ang.). britannica.com.
  2. BBC News - Country profile: Angola. [dostęp 2010-01-11].
  3. Ludowy Ruch Wyzwolenia Angoli (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
  4. a b c Angola. Historia (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
  5. Celia W. Dugger: Governing Party in Angola Wins Election in a Landslide, Official Results Show (ang.). W: New York Times [on-line]. 2008-09-09. [dostęp 2008-09-15].
  6. ENTRE ARBITRAIRE ET IMPUNITE :LES DROITS DE L'HOMME AU CONGO-BRAZZAVILLE (fr.). FIDH - Congo Brazza. [dostęp 2001].
  7. Kongo – konflikt [dostęp 24 grudnia 2009]
  8. Michelle Faul: U.N. officials: Angolan troops fighting in Congo (ang.). chicagodefender.com, 2008-11-07. [dostęp 22 kwietnia 2010].