Wojna domowa w Angoli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna domowa w Angoli
Zimna wojna
ilustracja
Czas 1975–2002
Miejsce Angola
Przyczyna walka o władzę w nowo utworzonej republice
Wynik zwycięstwo rządu
Strony konfliktu
 Angola
 Kuba (do 1988)
Flag of UNITA.svgUNITA
Bandeira da FNLA.svg FNLA
Flag of Cabinda.svg FLEC
Związek Południowej AfrykiRPA (okresu apartheidu)
 Zair (1975)

Wojna domowa w Angoli – konflikt trwający z przerwami od 1975 do 2002 w Angoli, zakończony zwycięstwem rządu Ludowego Ruchu Wyzwolenia Angoli (MPLA). Z wojskami rządowymi starły grupy partyzanckie - Narodowy Związek na rzecz Całkowitego Wyzwolenia Angoli (UNITA) i Narodowy Front Wyzwolenia Angoli (FNLA) a także regularna armia RPA i Zairu[1].

Przebieg konfliktu wewnętrznego[edytuj]

Do pierwszych starć w organizacjach angolskiego ruchu wyzwoleńczego dochodziło jeszcze w trakcie wojny o niepodległość[2]. Proces walki o władzę przyśpieszyła mająca miejsce w 1974 roku rewolucja goździków w Portugalii która rozpoczęła dekolonializację. Początkowo przywódcy ruchu oporu zadeklarowali chęć współpracy. Liderzy MPLA, UNITA i FNLA 5 stycznia 1975 roku spotkali się w Kenii i zgodzili się zatrzymać wzajemne starcia. Utworzono koalicyjny rząd przejściowy[3]. Porozumienie upadło już po miesiącu a wzajemne starcia wybuchły na nowo, wzajemne animozje doprowadziły w lipcu do wybuchu regularnej wojny domowej[1][4]. Wykorzystując wewnętrzne tarcia w sierpniu Front Wyzwolenia Enklawy Kabindy ogłosił niepodległość Kabindy co zostało uznane przez kilka państw[5][1].

W listopadzie MPLA objęło kontrolę nad Luandą gdzie proklamowano utworzenie Ludowej Republiki Angoli. Prezydentem republiki ludowej został Agostinho Neto. Państwowości republiki ludowej nie uznała UNITA i FNLA które połączyły siły i jeszcze tego samego dnia proklamowały niepodległość Ludowo-Demokratycznej Republiki Angoli. Prezydentem drugiej z republik został Holden Roberto z FNLA, premierem natomiast Jonas Savimbi z UNITA. [1]. Wsparcia rebeliantom z UNITA i FNLA udzieliły wojska zairskie i południowoafrykańskie a zaopatrzenie dostarczały im Stany Zjednoczone[6][7][8]. Kampania rebeliancka nie powiodła się a do stycznia-marca 1976 roku siły republiki ludowej opanowały większość kraju, zmuszając przy tym siły RPA i Zairu do wycofania się z kraju. W tym samym roku republika ludowa została przyjęta do ONZ i Organizację Jedności Afrykańskiej co oznaczało formalne uznanie jej niepodległości przez światową opinię[1].

W 1977 roku kampania rebeliancka odżyła. Grupy rebelianckie w dalszej mierze jawnie wspierał reżim Mobutu Sese Seko z Zairu. Rząd MPLA wykorzystał to i sam wsparł rebeliantów zairskich. Grupa katangańskich secesjonistów z Zairu utworzyła w Angoli organizację zbrojną o nazwie Front Wyzwolenia Narodowego Katangi. W 1977 i 1978 roku w prowincji Shaba (obecnie Katanga) miały miejsce dwie inwazje katagańskich rebeliantów wspartych przez MPLA. Inwazje zostały stłumione przez Zair przy współudziale wojsk francuskich, belgijskich i marokańskich[9].

W drugiej połowie lat 70. z walk wycofała się FNLA[6]. UNITA z kolei rozwijała swój potencjał militarny aż w końcu w latach 80. była w stanie zająć pokaźne obszary na południu kraju[1]. Rebelianci operujący w tym regionie wielokrotnie wspierani byli przez rząd RPA które kilkukrotnie wysyłało swoje wojska na tereny przygraniczne. Ich celem było zwalczanie jednostek MPLA[1].

W grudniu 1990 roku rządząca partia zapowiedziała demokratyzację kraju. W 1991 roku wprowadzono system wielopartyjny i podpisano porozumienie kończące wojnę domową. W 1992 roku odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie. Wybory przeprowadzono w obecności obserwatorów ONZ. Okazały się one zwycięstwem rządzącej partii i dotychczasowego prezydenta José Eduardo dos Santosa. UNITA zakwestionowała wynik wyborów i zerwała porozumienie z 1991 roku[1]. Działania wojenne zakończono w 1994 podpisaniem porozumienia pokojowego w Lusace. Już cztery lata później walki wybuchły z nową siłą. 22 lutego 2002 miała miejsc śmierć Jonasa Savimbi – przywódcy UNITA co doprowadziło do zakończenia wojny. Pierwsze od 1992 roku wybory odbyły się w 2008. Rezultaty wskazały na wielkie zwycięstwo rządzącej partii MPLA, która uzyskała 82% oddanych głosów. Główna partia opozycji, UNITA, otrzymała poparcie zaledwie 10% wyborców[10].

Pomoc dla stron konfliktu[edytuj]

Pomoc dla rządu MPLA zaoferowała Kuba która wysłała do kraju własny kontyngent wojskowy. Oddziały kubańskie wycofały się z konfliktu w 1988 roku[1]. Rebeliantów zbrojnie wsparły oddziały RPA i Zairu[1], buntowników poparły również Stany Zjednoczone i Chińska Republika Ludowa które dostarczały im zaopatrzenie[11].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j Angola. Historia (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
  2. Kręta droga do niepodległości Angoli. Wojna z kolonizatorem przeplatana bratobójczą walką (pol.). historia.wp.pl.
  3. Rothchild, Donald S. (1997). Managing Ethnic Conflict in Africa: Pressures and Incentives for Cooperation. s. 115–116.
  4. Tvedten, Inge (1997). Angola: Struggle for Peace and Reconstruction. s. 29–36.
  5. Mwaura, Ndirangu (2005). Kenya Today: Breaking the Yoke of Colonialism in Africa. s. 222–223.
  6. a b Popular Movement for the Liberation of Angola (ang.). britannica.com.
  7. Stearns, Peter N.; William Leonard Langer (2001). The Encyclopedia of World History: Ancient, Medieval, and Modern, Chronologically Arranged. s. 1065.
  8. Wright, George (1997). The Destruction of a Nation: United States Policy Towards Angola Since 1945. s. 2, 8–11 i 57.
  9. Chris Cook and John Stevenson. The Routledge Companion to World History Since 1914, 2005. s. 321-22.
  10. Celia W. Dugger: Governing Party in Angola Wins Election in a Landslide, Official Results Show (ang.). W: New York Times [on-line]. 2008-09-09. [dostęp 2008-09-15].
  11. Never Ending Wars, 2005, s. 24.