Juan Perón

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Juan Domingo Perón Sosa
Juan Domingo Perón
Juan Peron con banda de presidente.jpg
Data i miejsce urodzenia 8 października 1895
Lobos
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1974
Buenos Aires
41. Prezydent Argentyny
Okres od 12 października 1973
do 1 lipca 1974
Przynależność polityczna Partia Justycjalistyczna
Poprzednik Raúl Alberto Lastiri
Następca Isabel Perón
29. Prezydent Argentyny
Okres od 4 czerwca 1946
do 21 września 1955
Przynależność polityczna Partia Justycjalistyczna
Poprzednik Edelmiro Farrell
Następca José Domingo Molina Gómez
20. Wiceprezydent Argentyny
Okres od 8 lipca 1944
do 10 października 1945
Przynależność polityczna Partia Justycjalistyczna
Poprzednik Edelmiro Farrell
Fir-peron.JPG
Odznaczenia
Wielki Mistrz Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Wielki Mistrz Orderu Maja (Argentyna) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001) Order Gwiazdy Rumuńskiej

Juan Domingo Perón Sosa (ur. 8 października 1895 w Lobos, zm. 1 lipca 1974 w Buenos Aires) – argentyński generał i polityk.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w 1895 roku. Jego rodzina należała do klasy średniej[1]. Ukończył szkoły wojskowe[1]. W 1915 roku rozpoczął służbę w armii w stopniu porucznika. W latach 30. przebywał jako attaché wojskowy we Włoszech i Niemczech[1][2]. Sympatyzował wówczas z ruchem faszystowskim[2]. W 1941 roku powrócił do kraju[3]. W 1943 roku uczestniczył w wojskowym zamachu stanu[4]. W wojskowym rządzie kierował ministerstwem pracy i opieki społecznej[4]. Od 1944 roku pełnił funkcję wiceprezydenta[4]. W 1945 roku ożenił się z Evą Duarte[3]. W tym samym roku został aresztowany na skutek walk frakcyjnych w rządzie. Został zwolniony pod naciskiem masowych protestów organizowanych przez popierające go związki zawodowe[2][3].

W 1946 roku zwyciężył w wyborach prezydenckich[4]. Kampanii wyborczej towarzyszyła fala represji przeciwko liberalnej opozycji[3]. W 1947 roku utworzył Partię Peronowską, głoszącą program sprawiedliwości społecznej[1][4] i tzw. peronizm[2]. W czasie prezydentury tworzył państwo opiekuńcze oparte na wizji korporacjonizmu w faszystowskim wydaniu[1]. Zwiększał ingerencje państwa w gospodarce i wprowadził do niej elementy socjalizmu. Znacjonalizował koleje, banki, sieć telefoniczną, część zakładów przemysłowych i flotę handlową. Finansował roboty publiczne i zwiększył wynagrodzenia dla robotników[3][2]. W polityce zagranicznej zajmował stanowisko antybrytyjskie i antyamerykańskie[3]. W 1949 roku zmienił konstytucję. Nowa konstytucja zwiększyła uprawnienia prezydenta i pozwoliła mu na autorytarne rządy[2][3]. W 1951 roku uzyskał reelekcję[4]. W 1953 roku zniósł swobodę zrzeszania się i zlikwidował wolność prasy[2]. Jednocześnie pogorszył swoje relacje z Kościołem katolickim, który ekskomunikował go[2]. Reformy Peróna doprowadziły do izolacji Argentyny, pogorszenia się sytuacji ekonomicznej i spadku poziomu życia obywateli[2].

Obalony w 1955 roku przez wojskowy zamach stanu[1][4]. Udał się na wygnanie[4] do Paragwaju[3]. Od 1960 roku przebywał w Hiszpanii[2]. Pod nieobecność Peróna w kraju rozwijał się zbrojny ruch partyzancki jego zwolenników znany jako Montoneros[1]. W 1961 roku ożenił się z Isabelą Martinez[3].

W wyborach prezydenckich w marcu 1973 roku poparł Héctora José Cámpora. Polityk był kandydatem wiernej Perónowi Partii Justycjalistycznej[5]. Cámpora wygrał wybory, zyskując 49,5% głosów. Perón powrócił do kraju 20 czerwca 1973 roku[5]. W starciach, jakie wybuchły wtedy pomiędzy jego zwolennikami a służbami zginęło kilkaset osób[5]. Narastająca przemoc i wycofanie poparcia Peróna zmusiły Cámporę do rezygnacji. 23 września 1973 roku odbyły się kolejne wybory. Perón zdobył w nich 61,9% głosów[5]. Wiceprezydentem kraju została jego żona Isabela[3]. W czasie ostatniej prezydentury prezentował o wiele bardziej prawicowe poglądy niż w latach 1946-1955[2]. Na początku 1974 roku kraj znalazł się w stanie gospodarczej zapaści. Reakcją Peróna na kryzys były kolejne zagraniczne pożyczki. Wraz z malejącym poparciem jego rządy stawały się coraz bardziej represyjne. Zakazał protestów, a opozycję poddał represjom[5]. Zmarł 1 listopada 1974 roku[5]. Władzę po nim objęła jego małżonka Isabela[3].

Przypisy

  1. a b c d e f g Juan Domingo Perón Sosa (ang.). globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-11].
  2. a b c d e f g h i j k Perón Juan Domingo (pol.). portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2017-09-11].
  3. a b c d e f g h i j k Juan Perón (ang.). britannica.com. [dostęp 2017-09-11].
  4. a b c d e f g h Perón Juan Domingo (pol.). encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-09-11].
  5. a b c d e f The Peronist Restoration, 1973-76 (ang.). globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-11].