Wzgórza Bukowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wzgórza Bukowe
Wzgórzabukowewidok.jpg
Wzgórza Bukowe z okolic Wełtynia
313.27 Wzgórza Bukowe.png
Prowincja Niż Środkowoeuropejski
Podprowincja Pobrzeża Południowobałtyckie
Makroregion Pobrzeże Szczecińskie
Mezoregion Wzgórza Bukowe
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Polska:
woj. zachodniopomorskie

Wzgórza Bukowe (313.27) – mezoregion fizycznogeograficzny Pobrzeża Szczecińskiego, położony na południowy wschód od Szczecina, na prawym, wschodnim brzegu rzeki Odry - częściowo w granicach administracyjnych miasta (Prawobrzeże), a także przyległych gmin: Gryfino i Stare Czarnowo.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wzgórza Bukowe to jedno z najwyższych pasm wzniesień morenowych na zachodnim skraju Pomorza. Doskonale widoczne z odległości wielu kilometrów, tworzą zdecydowaną dominantę w krajobrazie obszarów graniczących od południa ze Szczecinem. Stanowią wysoki wał morenowy z najwyższym punktem, górą Bukowiec o wysokości 149 m n.p.m., różnicami terenu dochodzącymi do 100 m i z licznymi jarami, parowami i dolinami potoków. Ciągnie się od Regalicy aż po obniżenie jeziora Miedwie. Wzgórza oddzielone są od Wału Stobniańskiego i Wzgórz Warszewskich na zachodzie szeroką na kilka kilometrów Doliną Dolnej Odry. Porośnięte głównie drzewostanem bukowym, dębowym, sosnowym i mieszanym, zwanym Puszczą Bukową, chronioną jako Szczeciński Park Krajobrazowy "Puszcza Bukowa"; fragmenty najcenniejsze pod względem przyrodniczym chronione są także w 7 rezerwatach. W Puszczy wytyczono wiele turystycznych szlaków pieszych, rowerowych i konnych. Popularne miejsce wypoczynku szczecinian z doskonałymi panoramami miasta i punktami widokowymi na dolinę Odry. Od północy u podnóża Wzgórz przebiega autostrada A6, a od zachodu droga ekspresowa S3.

Geomorfologia[edytuj | edytuj kod]

Wzgórza są pasem starszych moren (czyli pasm wzgórz utworzonych przez lądolody wcześniejszych zlodowaceń), przekształconych powierzchniowo kilkanaście tysięcy lat temu przez ostatnie zlodowacenie. W budowie wzgórz dominują struktury glacitektoniczne, (związane z działalnością tektoniczną lądolodu) w postaci fałdów, łusek i porwaków, złożone z materiałów wodno-lodowcowych, iłów oligoceńskich i margli kredowych. Często warstwy są pomieszane ze sobą i zalegają niechronologicznie. Z łuskowatym układem warstw geologicznych związane jest bardzo ciekawe zjawisko zanikania potoków. Na terasie kemowej u północnego krańca Wzgórz dominują piaski z domieszką żwirów, wykazujące często ślady warstwowania. Ciągła pokrywa gliniasta rozpoczyna się na obszarze wododziałowym (okolice Kołowa) i rozciąga dalej na południe. W północnej części wyłaniają się na powierzchnię margle i wapienie kredowe, które wciśnięte są jako porwaki w młodsze utwory skalne. Po ustąpieniu lodowca rzeźba Wzgórz była kształtowana przez długotrwałe procesy erozji i denudacji.

Ze względu na na dominujące formy rzeźby oraz ich genezę teren Wzgórz można podzielić na:

  • obszar północny - ze stokami o nachyleniu często powyżej 20° porozcinanymi licznymi głębokimi V-kształtnymi lub trapezowatymi dolinami, z ciekami lub bez. Od zachodu opada wyraźną krawędzią ku dolinie Odry;
  • obszar środkowy - wysoczyzna morenowa płaska i falista zlokalizowana na głównym dziale wodnym Wzgórz. Stanowi rodzaj wierzchowiny, dość stromo opadającej ku północy i łagodnie ku południowi. Pozostałość powierzchni wysoczyzny pierwotnie budującej to pasmo. Liczne bezodpływowe zagłębienia z oczkami wodnymi i małymi torfowiskami;
  • obszar południowy - płaska i falista wysoczyzna morenowa oraz sandr z licznymi zagłębianiami bezodpływowymi zajętymi przez jeziora, oczka wodne i torfowiska. Kilka piaszczysto-żwirowych pagórków ozowych.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Na warunki klimatyczne Wzgórz mają wpływ przede wszystkim: znaczne wysokości względem otaczających obszarów, bliskość dużych zbiorników wodnych, duże kompleksy leśne, bliskość dużego miasta. W porównaniu do terenów otaczających obszar Wzgórz charakteryzuje się: niższymi temperaturami powietrza, krótszym okresem bezprzymrozkowym, wyższymi sumami opadów, dłuższym zaleganiem pokrywy śnieżnej, znacznym przestrzennym zróżnicowaniem warunków mikroklimatycznych. Często wydziela się oddzielną subkrainę klimatyczną - VIA "Puszcza Bukowa".

Podstawowe dane meteo (średnie) na podstawie badań ze Stacji Szczecin-Dąbie (1 m n.p.m.) z maksymalnego okresu 1951-2009:

  • Promieniowanie całkowite roczne: 3700 MJ/m² (V-VII: 610 MJ/m², XII: 50 MJ/m²)
  • Usłonecznienie: 1535-1540 h/rok ; 7,8 h/dzień (V), 7,1 h/dzień (VII), 7,0 h/dzień (VIII), 0,9 h/dzień (XII)
  • Kierunek wiatru: X-III: SW - 34,7%, W - 15,8% ; IV-X: SW - 23,5%, S - 16,4% ; cisza - 4,0-5,3%
  • Prędkość wiatru: 4,4 m/s (XII), 2,9 m/s (VIII)
  • Temperatura powietrza: 8,6 °C (roczna), -0,5 °C (I), 18,0 °C (VII) [w wyższych partiach temperatury niższe o 0,3-0,8 °C]
  • Długość okresów: t<0 °C - 46 dni ; t>3 °C - 270 dni ; t>5 °C - 225 dni ; t>10 °C - 165 dni
  • Dni z odczuciem komfortu termicznego (18,1-23,0 °C) w półroczu ciepłym: 13,5 (VI), 12,71 (VIII), 12,4 (VII)
  • Średnie daty przymrozków: Wiosna: 28IV [wyżej - 2V], Jesień: 17X [wyżej - 14X]
  • Wilgotność powietrza: 89% (XII), <75% (IV-VI)
  • Sumy opadów: 534 mm/rok [wyżej - 600 mm/rok], 67 mm/miesiąc (VII), 30 mm/miesiąc (II)
  • Liczba dni z opadem ≥ 1 mm: 103 [wyżej - 105-110]
  • Liczba dni z pokrywą śnieżną > 5 cm: 20 [wyżej - 23-30]

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Baza noclegowa znajduje się głównie w południowych dzielnicach Szczecina oraz nad jeziorami Binowskim i Glinna Wielka, w mniejszych miejscowościach gospodarstwa agroturystyczne.

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Księga Puszczy Bukowej t.1: Środowisko Przyrodnicze Praca zbiorowa pod redakcją G.Domian i K.Ziarnka, RDOŚ Szczecin, 2010
  • Mapa Szczeciński Park Krajobrazowy "Puszcza Bukowa", 1:30000, DTP System/Gmina Stare Czarnowo, 2011
  • Mapa Super Mapa - Okolice Szczecina, 1:75000, ExpressMap, 2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]