Zygmunt Słomiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Słomiński
Zygmunt Słomiński 1.png
1927
Data i miejsce urodzenia 15 kwietnia 1879
Piotrków Trybunalski, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 12 lutego 1943
Stefanowo, Polska pod okupacją III Rzeszy
Prezydent m.st. Warszawy
Okres od 7 lipca 1927
do 2 marca 1934
Poprzednik Władysław Jabłoński
Następca Marian Zyndram-Kościałkowski
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal Niepodległości Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Komandor Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Komandor Orderu Leopolda (Belgia) Order of the Star (Kingdom of Afghanistan).gif Medal Zwycięstwa

Zygmunt Joachim Słomiński (ur. 15 kwietnia 1879 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 12 lutego 1943 w Stefanowie) – inżynier budownictwa, prezydent Warszawy, prezes Związku Miast Polskich w 1932 roku[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Michała i Marii z domu Grabowskiej. Pochodził z ziemiańskiej rodziny szlacheckiej osiadłej na Grodzieńszczyźnie. Dziadek, Joachim Słomiński, przyjaźnił się z Adamem Mickiewiczem i należał do Filaretów. Ojciec, Michał Słomiński, jako młodzieniec brał udział w powstaniu styczniowym za co został skazany na zesłanie na Syberię, gdzie przebywał 5 lat (m.in. w Tobolsku). Majątek rodzinny Słomińskich, Kleszczele w powiecie prużańskim, został skonfiskowany przez władze rosyjskie. Po powrocie z zesłania Michał Słomiński pracował jako nadzorca odcinka Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej w Piotrkowie[2].

Zygmunt Słomiński ukończył gimnazjum rządowym w Piotrkowie, gdzie należał do tajnych kółek samokształceniowych. Po maturze (1897) podjął studia na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie na Wydziale Inżynieryjno-Budowlanym w Warszawskim Instytucie Politechnicznym. Zygmunt Słomiński brał udział w licznych manifestacjach patriotycznych i strajkach politycznych w Warszawie, za co m.in. w 1898 został relegowany z UW, a w 1901 zawieszony w prawach studenta Instytutu Politechnicznego. W 1902 uzyskał dyplom inżyniera.

Od 1903 był architektem powiatowym w Sandomierzu i pełnił funkcję budowniczego Sandomierskiej Kurii Diecezjalnej. Przebudował zamek sandomierski i lokal urzędu powiatowego, dokonał konserwacji i rozbudowy diecezjalnego Seminarium Duchownego oraz Pałacu Biskupiego, a także konserwacji romańskiego kościoła św. Jakuba w Sandomierzu.

Od ok. 1910 pracował w Radomiu, gdzie jako zastępca inżyniera guberni radomskiej zaprojektował gmach Banku Państwa (potem Narodowy Bank Polski) oraz w latach 1913–14 rozbudowę barokowego kościoła w Błogich Szlacheckich.

Zarówno w Sandomierzu, jak i w Radomiu Słomiński bardzo żywo uczestniczył w życiu społecznym, m.in. zakładając biblioteki, spółdzielnie, organizując odczyty uświadamiające narodowo. Był także prezesem Ochotniczych Straży Pożarnych w Sandomierzu (1905–1907, potem członkiem honorowym) i w Radomiu (1913–1914)[3].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, na początku lat 1920 był dyrektorem Okręgowej Dyrekcji Robót Publicznych w Lublinie. W latach 1924 – 1927 był naczelnym inżynierem Warszawy, a od 7 lipca 1927 do 2 marca 1934 był Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawa. Zygmunt Słomiński był inicjatorem akcji „Warszawa czysta”. Za jego prezydentury: rozpoczęto chlorowanie wody wodociągowej, wybudowano kilkanaście ustępów publicznych, zmodernizowano i przebudowano miejską gazownię, zbudowano osiedle na Żoliborzu dla pracowników samorządu miejskiego, a w 1928 – po trzyletniej przerwie – przywrócono komunikację autobusową w mieście. Zygmunt Słomiński ustąpił z urzędu prezydenta miasta, po zmianie ustawy samorządowej. Wykładał regulację miast w Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie[4]. Od lutego 1934 był dyrektorem tramwajów miejskich.

Po ośmiu miesiącach sprawowania funkcji, we wrześniu 1934 roku, został zdymisjonowany przez nowo mianowanego komisarycznego prezydenta miasta, Stefana Starzyńskiego, po czym przeszedł na emeryturę[5]. Starzyński zarzucał mu niegospodarność w zarządzaniu tramwajami miejskimi. Prasa warszawska kojarzyła dymisję Słomińskiego z czystkami kadrowymi w Magistracie miejskim, tzw. rugami, o przeprowadzanie których oskarżano Stefana Starzyńskiego[6].

Zygmunt Słomiński w okresie okupacji w nocy z 10 na 11 listopada 1942 roku został aresztowany przez Gestapo. Był więźniem Pawiaka oraz w siedzibie Gestapo na Szucha. Został rozstrzelany w Lasach Chojnowskich kolo Stefanowa. Na warszawskich Powązkach znajduje się jego symboliczny grób.

Inżynier Zygmunt Słomiński był autorem wielu prac z zakresu budownictwa i zagadnień gospodarczych stolicy, m.in.: Potrzeby Warszawy (1929), Gospodarka Warszawy w dobie kryzysu 1930 – 1934 (1935).

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Zygmunt Słomiński był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Teresa z Paszkiewiczów, córka Ludwika i Emilii z Ścibor-Kotkowskich (ciotki Witolda Gombrowicza)[7]. Z Teresą z Paszkiewiczów miał dwoje dzieci:

  • Michała Słomińskiego (1907-1947), inżyniera, żonatego z Wandą Piotrkowską, który po drugiej wojnie światowej wyjechał do Wielkiej Brytanii i tam zmarł
  • Helenę ze Słomińskich Kurcyuszową (1914-1999), architekta urbanistę w Szczecinie, malarkę, animatorkę życia kulturalnego w powojennym Szczecinie, żonę prawnika Jerzego Kurcyusza (brata Tadeusza Kurcyusza). 

Po śmierci żony w 1926 ożenił się powtórnie z Aleksandrą ze Strenkowskich 1.v. Piotrkowską, która została zamordowana w czasie Powstania Warszawskiego. Drugie małżeństwo Zygmunta Słomińskiego było bezdzietne[8].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Ratusz Sandomierski, „Architekt”, 1906, nr 8
  • Zamek sandomierski, "Architekt", 1909, nr 7
  • Kollegium Jezuickie w Sandomierzu, "Architekt", 1911, nr 2
  • Istorija – razvitie i sostojanie gubernskich 1-razrjadnych šossejnych traktov v predelach Radomskoj gubernii, Radom 1911
  • Potrzeby Warszawy, Warszawa 1929
  • Gospodarka Warszawy w dobie kryzysu 1930 – 1934, Warszawa 1935

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Samorząd Miejski : organ Związku Miast Polskich 1932 z. 8, s. 475.
  2. Stanisław Konarski, Prezydent Warszawy Zygmunt Słomiński i jego portret rzeźbiarski, Almanach Muzealny, 2, 1999, s. 324
  3. Zygmunt Joachim Słomiński, Polski Słownik Biograficzny, tom XXXVIII
  4. Wolna Wszechnica Polska. W: Szkoły wyższe Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: 1930, s. 313.
  5. Dymisja dyrektora tramwajów miejskich, Robotnik, 4 września 1934, s. 4
  6. Błotne kąpiele samorządu Warszawy, Robotnik, 8 września 1934, s. 2
  7. Kotkowscy [w:] Adam Boniecki, Herbarz Polski, t. 11, s. 379 i n.
  8. Stanisław Konarski, Prezydent Warszawy Zygmunt Słomiński i jego portret rzeźbiarski, Almanach Muzealny, 2, 1999, s. 323-331
  9. a b c d e f g h Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 675-676.
  10. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 29.
  11. Odznaczenie. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 242 z 22 października 1927. 
  12. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 403. ISBN 83-86619-97X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]