Konflikt w Tigraju

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Konflikt w Tigraju
Ilustracja
mapa konfliktu
Czas

od 3 listopada 2020

Miejsce

Tigraj

Terytorium

 Etiopia

Strony konfliktu
 Etiopia
 Erytrea
Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia
Dowódcy
Abiy Ahmed Ali,
Birhanu Jula Gelalcha
Debretsion Gebremichael
Siły
140 000 żołnierzy ogółem[1] 250 000 żołnierzy i milicji[1]
Straty
? 550+ zabitych[2]

Konflikt w Tigraju – konflikt wewnętrzny w Etiopii pomiędzy siłami rządowymi a władzami regionu Tigraj trwający od listopada 2020.

Tło[edytuj | edytuj kod]

Od zakończenia wojny domowej w Etiopii krajem rządził Etiopski Ludowo-Rewolucyjny Front Demokratyczny, będący koalicją kilku mniejszych partii. Wybijającym się ugrupowaniem oraz trzonem koalicji był Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia, którego członkowie, często weterani wojny domowej, zajmowali prominentne stanowiska w rządzie i dominowali na arenie krajowej[3]. Od momentu wyboru na premiera Abiya Ahmeda Aliego, wywodzącego się z ludu Oromo, TLFW zaczął tracić na znaczeniu. Tigrajscy urzędnicy skarżyli się na marginalizowanie oraz niesłuszne oskarżenia o korupcję. Oliwy do ognia dolał sam premier, gdy lata 1991–2018 nazwał „27-leciem ciemności”[4]. Dodatkowo pod koniec 2019 roku powołał do życia nową partię, mającą zastąpić istniejącą koalicję. W skład partii weszło większość ugrupowań koalicyjnych, jednakże TFLW nie zgodził się na połączenie i po raz pierwszy od 1991 znalazł się poza rządem[5]. Napięcia pomiędzy rządem a władzami TLFW zaczęły narastać we wrześniu 2020, gdy władze Tigraju zdecydowały się przeprowadzić regionalne referendum pomimo sprzeciwu premiera, wynikającego z trwania pandemii koronawirusa[6]. 3 listopada parlament federalny zaproponował uznanie TLFW za organizację terrorystyczną[7].

Tigrajczycy stanowią około 7% ludności Etiopii[8]. Region Tigraj jest piątym pod względem wielkości regionem administracyjnym Etiopii, zaś stolica regionu Mekelie (310 tysięcy mieszkańców) jest czwartym pod względem ludności miastem państwa[potrzebny przypis]. Jest to region górzysty, z najwyższym szczytem sięgającym prawie 4 tysięcy metrów. Jednocześnie jest położony blisko granicy z Erytreą, przez co wielu Tigrajczyków posiada doświadczenie wojskowe[9]. Oceniano, że TFLW mógł zmobilizować nawet 250 tysięcy ludzi jako żołnierzy i milicjantów; Etiopia w 2020 roku dysponowała siłami zbrojnymi liczącymi 140 tysięcy żołnierzy[1].

Przebieg konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Operacja wojskowa Etiopii w Tigraju

4 listopada premier Abiy Ahmed Ali poinformował o rozpoczęciu interwencji militarnej, jako odpowiedź rządu na zajęcie bazy wojskowej przez zbrojne ramię TFLW[10]. Przejęta miała zostać baza wojskowa w ponad 300-tysięcznym Mekelie, położonym niedaleko granicy z Erytreą. Premier informował, że siły TFLW przejęły m.in. składy amunicji artyleryjskiej[11]. W regionie ogłoszony został stan wyjątkowy na okres sześciu miesięcy[12]. Zamknięte zostały wszystkie lotniska oraz węzły komunikacyjne. Zablokowany został dostęp do Internetu oraz sieci telefonicznej. Na prośbę rządu etiopskiego, Sudan zamknął granicę z Etiopią, odcinając Tigraj od pomocy z zewnątrz[13]. Dwa dni później premier Ali poinformował o rozpoczęciu nalotów na region[14].

8 listopada służby prasowe powiązane z rządem poinformowały o zwolnieniu szefa MSZ, szefa sztabu armii oraz szefa wywiadu. Nowym szefem sztabu został generał-porucznik Birhanu Jula Gelalcha[15]. 9 listopada źródła wojskowe poinformowały o „setkach zabitych”. Przedstawiciele wojskowi poinformowali o ponad 500 ofiarach po stronie sił Tigraju[16]. 9 listopada pracownicy Amnesty International informowali o możliwej masakrze, która miała dokonać się w miejscowości Mai-Kadra. Zasztyletowanych zostało „dziesiątki, a może setki” osób[17]. Dwa dni później Amharowie zamordowali dwudziestu Tigrajczyków w miejscowości Humera[18][19]. W tym czasie strona rządowa informowała już o 550 zabitych po stronie Tigraju[2].

12 listopada premier Ali poinformował o „wyzwoleniu zachodniego Tigraju”. Jednocześnie stwierdził, że znaleziono ciała żołnierzy etiopskich zabitych przez wojska Tigraju[20]. Dzień później władze Tigraju poinformowały o ostrzelaniu rakietowym dwóch lotnisk w regionie Amhara. Zaatakowane zostały porty lotnicze w Gondra i Bahyr Dar. Podczas ataku zginąć miały dwie osoby, zaś 15 zostało rannych[21].

14 listopada pociski rakietowe spadły w pobliżu lotniska w Asmarze, stolicy sąsiedniej Erytrei[22][23]. Przywódca TFLW Debretsion Gebremichael powiedział w rozmowie z dziennikarzami Reutersa, że miała to być odpowiedź na pomoc Erytrei dla etiopskich sił rządowych. Jednocześnie zdementował pogłoski o wkroczeniu wojsk TFLW do Erytrei[24]. Dodatkowo władze TFLW oskarżyły Zjednoczone Emiraty Arabskie o wysłanie nad terytorium konfliktu bezzałogowych statków powietrznych z miejscowości Asab w Erytrei, które miały wspomagać siły rządowe[25]. Tego samego dnia wojska rządowe wkroczyły do miasta Alamata, położonego w zachodniej części Tigraju. Oddzialy TFLW uciekły z miasta, według sił rządowych zabierając ze sobą około 10 tysięcy cywilów[26].

17 listopada premier Ali ogłosił wejście interwencji w decydująca fazę po tym, jak siły rządowe rozpoczęły marsz na Mekelie[27]. 22 listopada rząd Etiopii ogłosił ultimatum, dając Tigrajowi 72 godziny na poddanie się[28]. 26 listopada, po upływie ultimatum, wojska rządowe uderzyły na stolicę Tigraju[29]. Wg miejscowych lekarzy w silnym ostrzale artyleryjskim zginęło 27 osób, a 100 zostało rannych[30]. Mekelie padło 28 listopada; wówczas władze Etiopii ogłosiły koniec operacji wojskowej w Tigraju[31].

Po zakończeniu operacji[edytuj | edytuj kod]

Wraz z oficjalnym zakończeniem operacji w Tigraju, władze etiopskie zapowiedziały ściganie przywódców TFLW[31].

15 grudnia w incydencie na granicy etiopsko-sudańskiej zginęło czterech żołnierzy Sudanu[32][33]. Po tym zajściu Sudan przystąpił do koncentracji wojsk przy granicy z Etiopią[34], obsadzając całą granicę do 25 grudnia[35].

Sytuacja humanitarna[edytuj | edytuj kod]

Niestabilna sytuacja polityczna w sąsiednich państwach oraz trwające od lat konflikty, spowodowały, że Etiopia stała się jednym z największych ośrodków azylowych dla uchodźców na świecie. Na początku 2020 roku w kraju przebywało 735 204 uchodźców, głównie z Sudanu Południowego. Tigraj był jednym z regionów, który gościł większą liczbę uchodźców[36]. Wybuch konfliktu odwrócił diametralnie rolę: to obywatele Etiopii stali się uchodźcami. Według danych UNHCR z 13 listopada, ponad 14,5 tys. dzieci, kobiet oraz mężczyzn uciekło przed wojną do Sudanu Południowego. Dodatkowo wielu Etiopczyków opuściło swoje domy i przedostało się w głąb kraju, gdzie nie toczą się walki. Jednocześnie znacznie pogorszyła się sytuacja 96 tysięcy uchodźców z Erytrei przebywających w Tigraju[37]. 17 listopada dane UNHCR mówiły już o 27 000 uchodźców[38]. Ponad 600 osób, głównie obcokrajowców z organizacji międzynarodowych, zostało przewiezionych w dwóch transportach z Tigraju do Addis Abeby[27].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c David Lewis i inni, Factbox: The forces fighting in Ethiopia's Tigray conflict, „Reuters”, 13 listopada 2020, Cytat: Ethiopian National Defence Force (ENDF) has around 140,000 active personnel [...] As many as 250,000 soldiers and militia serve under regional commanders in Tigray, according to the International Crisis Group. (ang.).
  2. a b Ethiopia: 550 rebels dead as Tigray offensive continues, Anadolu Agency, 11 listopada 2020 [zarchiwizowane z adresu 2020-11-19] (ang.).
  3. Tigray crisis: Why there are fears of civil war in Ethiopia (ang.). BBC. [dostęp 2020-11-16].
  4. Ethiopia Escalates Fight Against Its Powerful Tigray Region (ang.). nytimes.com. [dostęp 2020-11-16].
  5. Why Abiy Ahmed’s Prosperity Party could be bad news for Ethiopia (ang.). Al-Dżazira. [dostęp 2020-11-11]./.
  6. Ethiopia on the edge as conflict breaks out in Tigray (ang.). Al-Dżazira. [dostęp 2020-11-11].
  7. Tigray crisis: Ethiopia orders military response after army base seized (ang.). BBC. [dostęp 2020-11-11].
  8. CIA World Factbook – Ethiopia (ang.). [dostęp 2020-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-24)].
  9. Tigray crisis: ‘They know how to fight and they can do it ’til the end’ (ang.). Financial Times. [dostęp 2020-11-15].
  10. Giulia Paravicini, Dawit Endeshaw, Ethiopia sends army into Tigray region, heavy fighting reported, „Reuters”, 4 listopada 2020 (ang.).
  11. Jacek Raubo: Etiopia: wojskowa odpowiedź w bogatym regionie kraju (pol.). defence24.pl. [dostęp 2020-11-14].
  12. Ethiopia declares state of emergency in opposition-ruled Tigray (ang.). Al-Dżazira. [dostęp 2020-11-14].
  13. Konrad Gadera: Etiopia chce rozbroić Tigraj, oskarża zagranicę o jątrzenie. konflikty.pl. [dostęp 2020-11-14].
  14. Ethiopian PM announces airstrikes in country’s Tigray region (ang.). apnews.com. [dostęp 2020-11-14].
  15. Etiopii grozi wojna domowa. Premier zwalnia najważniejszych urzędników (pol.). polskieradio.pl. [dostęp 2020-11-14].
  16. Etiopia: setki ofiar ofensywy w Tigraju (pol.). defence24.pl. [dostęp 2020-11-14].
  17. Etiopia. Amnesty International donosi o setkach zmasakrowanych cywilów w Tigraju (pol.). wp.pl. [dostęp 2020-11-14].
  18. Will Brown, After the bombs they attacked with knives, claim Ethiopians fleeing peace prize winner's war, „The Telegraph”, 23 listopada 2020, ISSN 0307-1235 (ang.).
  19. Emmanuel Akinwotu, Tigray's traumatised war refugees, „The Guardian”, 2 grudnia 2020, ISSN 0261-3077 (ang.).
  20. Setki ofiar, oskarżenia o egzekucje. „Zachodni Tigraj został wyzwolony” (pol.). tvn24.pl. [dostęp 2020-11-14].
  21. Ethiopia: Tigray forces target airports, threaten Eritrea (ang.). Al-Dżazira. [dostęp 2020-11-14].
  22. Rockets fired from Ethiopia's Tigray hit Eritrean capital, diplomats say, Deutsche Welle (ang.).
  23. Ethiopia Tigray crisis: Rockets hit outskirts of Eritrea capital (ang.). BBC. [dostęp 2020-11-15].
  24. Ethiopia: Tigray leader confirms bombing Eritrean capital (ang.). Al-Dżazira. [dostęp 2020-11-15].
  25. Rakiety z Tigraj spadły w stolicy Erytrei (pol.). defence24.pl. [dostęp 2020-11-16].
  26. Ethiopia says new town seized in Tigray (ang.). Al-Dżazira. [dostęp 2020-11-16].
  27. a b Giulia Paravicini: Ethiopia says its troops marching on Tigrayan capital. reuters.com. [dostęp 2020-11-17].
  28. Jason Burke, Ethiopian prime minister gives Tigrayan rebels 72 hours to surrender, „The Guardian”, 22 listopada 2020, ISSN 0261-3077 (ang.).
  29. Jason Burke, Ethiopia's military to begin final offensive against Tigray capital, „The Guardian”, 26 listopada 2020 (ang.).
  30. Simon Marks, Declan Walsh, From Shelled Ethiopian City, Doctors Tally Deaths and Plead for Help, „The New York Times”, 3 grudnia 2020, ISSN 0362-4331 (ang.).
  31. a b Ethiopia says military operation in Tigray region is over, hunt for Tigray leaders begins, Reuters, 28 listopada 2020 (ang.).
  32. Wojska sudańskie zaatakowane przez Etiopię - Defence24, defence24.pl [dostęp 2020-12-21].
  33. Khalid Abdelaziz, Ali Mirghani, Nafisa Eltahir, Analysis-Spillover from Tigray conflict adds to pressure on Sudan, „Reuters”, 18 grudnia 2020 (ang.).
  34. Sudan deploys large number of reinforcements to Ethiopian border, Al-Masdar News, 19 grudnia 2020 [dostęp 2021-01-04] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-21] (ang.).
  35. Sudanese army takes control of Ethiopian border area as conflict escalates, Al-Masdar News, 25 grudnia 2020 [dostęp 2021-01-04] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-25] (ang.).
  36. UNHCR: Ethiopia Country Refugee Response Plan 2020–2021 (ang.). eliefweb.int. [dostęp 2020-11-16].
  37. Humanitarian crisis deepens amid ongoing clashes in Ethiopia’s Tigray region (ang. • fr. • hiszp.). UNHCR. [dostęp 2020-11-16].
  38. Pace of Ethiopian refugee arrivals in Sudan unseen in the last two decades (ang. • fr.). unhcr.org.pl. [dostęp 2020-11-17].