Konflikt izraelsko-palestyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia.
Konflikt izraelsko-palestyński
Konflikt izraelsko-arabski
Ilustracja
Osiedla żydowskie na Zachodnim Brzegu
Czas od 1947
Terytorium Palestyna
Strony konfliktu
Izrael Palestyńczycy
OWP
Hamas
Islamski Dżihad
brak współrzędnych

Konflikt izraelsko-palestyński – długotrwały konflikt pomiędzy Żydami/Izraelczykami a Palestyńczykami trwający od połowy XX wieku, będący częścią konfliktu izraelsko-arabskiego.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Powstanie pod koniec XIX wieku ruchu syjonistycznego zaowocowało kolejnymi alijami czyli żydowską migracją do Palestyny, będącej wówczas częścią Imperium Osmańskiego. W 1917 powstała tzw. Deklaracja Balfoura czyli deklaracja brytyjskiego ministra spraw zagranicznych Arthura Balfoura w sprawie utworzenia w Palestynie żydowskiej siedziby narodowej. W okresie międzywojennym Palestyna stanowiła brytyjski mandat, nasiliła się migracja Żydów do Erec Jisra’el (trzecia, czwarta i piąta alija), a w latach 1936–1939 trwało arabskie powstanie przeciw władzy Brytyjczyków i żydowskiej migracji. II wojna światowa i trwający Holocaust ludności żydowskiej spowodowały dalszą falę migracji, pomimo sprzeciwu władz brytyjskich.

Wyniki wojny 1948–1949)

     Izrael zgodnie z rezolucją 181

     Obszar zdobyty przez Izrael

     Obszary pod kontrolą Egiptu i Transjordanii

     Corpus separatum Jerozolimy

Początek konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Konflikty zbrojne izraelsko-arabskie
w tym izraelsko-palestyńskie

wojna domowa w Mandacie Palestyny (1947–1948) – I wojna izraelsko-arabska (1948–1949) – kryzys sueski (1956) – wojna sześciodniowa (1967) – wojna na wyczerpanie (1967–1970) – wojna Jom Kipur (1973) – wojna libańska (1982–1985) – pierwsza intifada (1987–1991) – intifada Al-Aksa (2000–2004) – II wojna libańska (2006) – operacja Płynny Ołów (2008–2009) – operacja Ochronny Brzeg (2014)

W 1947 Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwaliło rezolucję nr 181, celem podziału Mandatu Palestyny na państwa żydowskie i arabskie. Jej wprowadzeniem miała się zająć Specjalna Komisja Narodów Zjednoczonych ds. Palestyny. Rezolucja została odrzucona przez stronę arabską, co doprowadziło do wojny domowej w Mandacie Palestyny. 14 maja 1948 została podpisana deklaracja niepodległości Izraela, w wyniku czego proklamowano państwo Izrael. Następnego dnia wybuchła I wojna izraelsko-arabska pomiędzy nowopowstałym państwem a koalicją wspierających Palestyńczyków krajów arabskichSyrią, Egiptem, Transjordanią, Sudanem, Irakiem, Libanem, Arabią Saudyjską i Jemenem. Wojna zakończyła się zwycięstwem Izraela, który obronił swoją niepodległość i powiększył swoje terytorium względem ustaleń rezolucji 181[1]. Pozostałe terytoria dawnego mandatu znalazły się pod kontrolą Egiptu (Strefa Gazy) i Jordanii (Zachodni Brzeg).

Wojna wywołała także masową emigrację Palestyńczyków (ok. 750 tysięcy) z terenów państwa żydowskiego. W krajach arabskich doszło do prześladowań i pogromów mniejszości żydowskich, w związku z tym doszło do ich zmasowanej migracji do Izraela. W 1949 niemal pięćdziesiąt tysięcy Żydów zostało ewakuowanych z Jemenu i Adenu, w latach 1951–1952 około sto dwudziestu tysięcy opuściło Irak.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Od tego czasu trwa konflikt izraelsko-arabski, wybuchały kolejne wojny izraelsko-arabskie, a Palestyńczycy i inni Arabowie rozpoczęli dokonywanie kolejnych zamachów terrorystycznych w Izraelu, jak i na cele izraelskie poza granicami tego państwa. Sprawa Izraela i Palestyny była wielokrotnie obiektem działań w Organizacji Narodów Zjednoczonych. W 1964 powstała Organizacja Wyzwolenia Palestyny uważająca się za reprezentację narodu palestyńskiego. W 1967 w wyniku wojny sześciodniowej Zachodni Brzeg Jordanu (w tym Wschodnia Jerozolima), Strefa Gazy, a także Wzgórza Golan i półwysep Synaj znalazły się pod okupacją izraelską. Rozpoczęło się izraelskie osadnictwo na tych terenach, zwłaszcza w rejonie Jerozolimy i na Zachodnim Brzegu.

W latach 1982–1985 trwała wojna libańska, której jednym z celów było rozbicie sił palestyńskich operujących na terenie Libanu i prowadzących stamtąd ataki na Izrael. W 1987 na terenach Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy wybuchło powstanie przeciw Izraelczykom zwane intifadą kamieni, w którym aktywną rolę odegrały nowe palestyńskie organizacje zbrojne – Hamas oraz Palestyński Islamski Dżihad. W 1988 doszło do deklaracji niepodległości Palestyny jako państwa, nieuznawanego przez społeczność międzynarodową.

W 1993 na mocy porozumienia z Oslo doszło do wzajemnego uznania się przez Izrael i Organizację Wyzwolenia Palestyny, co stało się podstawą powstania Autonomii Palestyńskiej. Podpisanie porozumienia przyniosło pokojową Nagrodę Nobla premierowi Icchakowi Rabinowi, szefowi izraelskiej dyplomacji Szimonwi Peresowi oraz przywódcy OWP Jasirowi Arafatowi.

W latach 2000–2004 trwała intifada Al-Aksa, a kolejne konflikty wybuchały w latach 2007–2008, 2008–2009, 2014 czy 2018.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojny izraelsko-arabskie. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2018-06-15].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]