Wojna domowa w Etiopii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojna domowa w Etiopii
T-55s civil war.JPG
Zniszczony podczas walk T-62
Czas 12 września 1974- 28 maja 1991
Terytorium Etiopia
Przyczyna odsunięcie Haile Selassiego I od władzy przez Derg
Wynik upadek Dergu i powstanie rządu EPLR
Strony konfliktu
Brak sojuszu
South Asian Communist Banner.svg Etiopska Partia Ludowo-Rewolucyjna

Communist Party of Vietnam flag.svg Socjalistyczny Ruch Panetiopski

Red flag.svg Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia

Flag of the EPLF.svg Erytrejski Ludowy Front Wyzwolenia

Flag of the Oromo Liberation Front.svg Front Wyzwolenia Oromo

Et flo1963-1975.png Front Wyzwolenia Zachodniej Somalii

Flag of Eritrea (1952-1961).svgFront Wyzwolenia Erytrei

Flag of the Afar Region (1994-2012).svg Front Wyzwolenia Afaru

Cesarstwo Etiopii Etiopska Partia Demokratyczna

Flag of Ogaden National Liberation Front(2).svg Narodowy Front Wyzwolenia Ogadenu[1]
Ludowo-Demokratyczna Republika Etiopii Etiopski Derg
Wspierani przez (1977-1991)
 NRD
 ZSRR[2][3]
 Korea Północna
Dowódcy
Meles Zenawi Ludowo-Demokratyczna Republika Etiopii Mengistu Haile Mariam
Straty
łącznie 250,000 zmarłych po obu stronach

Etiopska wojna domowa rozpoczeła się 12 września 1974 z chwilą odsunięcia Haile Selassiego od władzy przez Derg, a skończyła, kiedy koalicja Etiopskiego Ludowo-Rewolucyjnego Frontu Demokratycznego objęła władzę w państwie w 1991[4]. Wojna toczyła się między komunizującym rządem wojskowym wspartym przez blok wschodni a zbrojną opozycją oraz separatystami.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lata siedemdziesiąte XX w.[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975-1977 trwał tak zwany "biały terror", podczas którego Mengistu próbował zlikwidować skrajnie lewicowe partie (które mimo komunizujących poglądów rządu nie uznały jego panowania) takie jak Etiopska Partia Ludowo-Rewolucyjna. Jego brutalna polityka stworzyła mu wielu wrogów i spowodowała nasilenie się ruchów separatystycznych w rejonach takich jak Erytrea (gdzie już od lat 60. trwała wojna o niepodległość), Ogaden czy Tigraj. Głównym rywalem rządu w latach 70. pozostawała Partia Ludowo-Rewolucyjna która z pomocą Demokratycznego Frontu Wyzwolenia Palestyny[5] założona została w 1972 roku pod nazwą Ludowej Organizacji Wyzwolenia Etiopii na emigracji w Niemieckiej Republice Demokratycznej[6]. Kolejne grupy nie dysponowały wówczas takim potencjałem i powstawały spontanicznie jako reakcja na czerwony terror rządu. W 1975 roku powstał Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia reprezentujący interesy regionu Tigraj[7], grupa okazała się jeszcze bardziej radykalna od Partii Ludowo-Rewolucyjnej. Tigrajscy rebelianci przyjęli ideologię zbliżoną do hodżyzmu (od której odeszli po 1991 roku)[8].

W przeciągu dwóch pierwszych lat polityczne zaplecze rządu stanowił Socjalistyczny Ruch Panetiopski. W 1976 członkowie partii wzięli udział w walach przeciwko Partii Ludowo-Rewolucyjnej. W 1977 roku Ruch Panetiopski padł ofiarą prześladowań służby bezpieczeństwa przez co sam zmuszony został do zasilenia partyzantki antyrządowej[9].

 Osobny artykuł: wojna w Ogadenie.

Podczas wojny w Ogadenie przeciwko sąsiedniej Somalii rząd etiopski nawiązał ścisłą współpracę z państwami bloku wschodniego, m.in ZSRR, który był zainteresowany budową republiki socjalistycznej w tamtym regionie. Na skutek wsparcia ze strony państw socjalistycznych rządowi udało zwyciężać nad oddziałami partyzanckimi oraz pokonać Somalię w regularnej wojnie.

Lata osiemdziesiąte[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1982 rebelianci z ugrupowania Demokratycznego Frontu Ocalenia Somalii z etiopską pomocą przeprowadzili atak na Somalię wspierającą ruchy separatystyczne w Ogadenie, zajmując kilka miast. Wojna zakończyła się klęską wojsk etiopsko-opozycyjnych, z powodu militarnego wsparcia Somalii przez Stany Zjednoczone[10][11].

Klęska głodu w Etiopii w latach 1984-1985 przyczyniła się do nasilenia nastrojów separatystycznych w Erytrei. Z tego powodu Derg organizował wiele operacji wojskowych przeciw rebeliantom z lewicowego i nacjonalistycznego Erytrejskiego Ludowego Frontu Wyzwolenia m.in. Operację Shiraro, Bicz, Czerwona Gwiazda czy Operacja Adwa[12] Mniejszą erytrejską grupą rebeliancką był Front Wyzwolenia Erytrei który po 1982 roku z pozycji lewicowo-nacjonalistycznych przeszedł w stronę konserwatywną. Lokalny niepodległościowy był zwaśniony i między organizacjami wyzwoleńczymi dwukrotnie doszło do walk zewnętrznych, wojna domowa w Erytrei wybuchła na początku lat 80. W konflikcie starły się ze sobą siły Frontu Wyzwolenia i Frontu Wyzwolenia Narodowego który to został wsparty przez Tigrajski Ludowy Front Wyzwoleńczy. Oba konflikty skończyły się zwycięstwem Frontu Wyzwolenia Narodowego[13][14]. Przeciwko separatystom na własną rękę własne działania prowadziły także niektóre grupy rebelianckie tj. Partia Ludowo-Rewolucyjna zwalczająca erytrejskich buntowników[15]. Nastroje separatystyczne pojawiły się także w Oromo gdzie w 1982 działalność rozpoczęła Demokratyczna Organizacja Ludu Oromskiego.

W 1989 roku najważniejsze grupy rebelianckie w tym Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia i Front Wyzwolenia Oromo założyły koalicję EPLR która zjednoczyła część sił walczących przeciwko rządowi. W pierwszej fazie działania do początku lat 90. koalicja przynajmniej oficjalnie głosiła poglądy marksistowsko-leninowskie[16].

Wycofanie pod koniec lat 80. wsparcia radzieckiego dla reżimu dodatkowo osłabiło siły Mengystu. Marjam rozpoczął więc proces pokojowy mający zakończyć długoletni konflikt polityczny i w 1989 roku w Nairobi ruszyły między rządem Etiopii a partyzantami z Erytrei, w rozmowach udział wziął reprezentant Stanów Zjednoczonych Jimmy Carter[17]. Już w tym samym roku jego rząd rozpoczął rozmowy w Rzymie z przywódcą Tigrajskiego Ludowego Frontu Wyzwolenia, Melesem Zenawi[18].

Lata dziewięćdziesiąte[edytuj | edytuj kod]

Po rozpadzie bloku wschodniego Mengistu stracił pomoc sojuszników i już w 1991 musiał uciekać do Zimbabwe po ofensywie rebelianckiej koalicji EPLR[19]. Nowy rząd zdelegalizował Robotniczą Partię Etiopii i aresztował członków Dergu. Po rozpadzie szeregu państw socjalistycznych EPLR odrzucił ideologię marksistowsko-leninowską i przyjął umiarkowane poglądy[20]. W grudniu 2006 winnymi ludobójstwa uznano 72 członków byłej dyktatury, z czego 14 oskarżonych zmarło podczas procesu, a 25, w tym Mengistu, zostało skazanych zaocznie.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Suwerenność i integralność kraju była poddawana próbom do XXI wieku. W 1995 roku w Ogadenie doszło do rebelii partyzanckiej Narodowego Frontu Wyzwolenia Ogadenu która trwała aż do 2010 roku. W 1998 pomiędzy Etiopią a Erytreą wybuchła krótkotrwała wojna graniczna.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ethiopia: Crackdown in East Punishes Civilians (Human Rights Watch, 4-7-2007)
  2. IN ERITREA - Page 2 - New York Times
  3. DER SPIEGEL 10/1980 - Wir haben euch Waffen und Brot geschickt
  4. A. Valentino, Benjamin. Final Solutions: Mass Killing and Genocide in the Twentieth Century, 2004. s. 196.
  5. Gebru Tareke, The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa (New Haven: Yale University, 2009), s. 87
  6. Gebru Tareke, The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa (New Haven: Yale University, 2009), s. 87
  7. John Young, "The Tigray and Eritrean Peoples Liberation Fronts: A History of Tensions and Pragmatism", Journal of Modern African Studies, 34 (1996), s. 105–120
  8. Bahru Zewde, A History of Modern Ethiopia, second edition (Oxford: James Currey, 2001), s. 215, 259.
  9. Marina and David Ottaway, Ethiopia: Empire in Revolution (New York: Africana, 1978), s. 187
  10. The History Guy: Ethiopia-Somalia Wars and Conflicts
  11. Somalia SOMALIA'S DIFFICULT DECADE, 1980-90 - Flags, Maps, Economy, Geography, Climate, Natural Resources, Current Issues, International Agreements, Population, Social Statistics, Political System
  12. Shinn, David Hamilton; Ofcansky, Thomas P.; Prouty, Chris (2004), "Eritrean People's Liberation Front", Historical dictionary of Ethiopia (Scarecrow Press): 143
  13. Connell, Dan. Historical Dictionary of Eritrea.
  14. Gebru Tareke, The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa (New Haven: Yale University, 2009), s. 88
  15. Gebru, The Ethiopian Revolution, s. 88
  16. Vesal, Theodore (1999). Ethiopia: A Post-Cold War African State (1st ed.). s. 63–64 Praeger Publishers. ISBN 0275966100.
  17. Fontrier, Marc. La chute de la junte militaire ethiopienne: (1987–1991) : chroniques de la Republique Populaire et Democratique d'Ethiopie. Paris [u.a.]: L' Harmattan, 1999. s. 453–454
  18. Haile-Selassie, Teferra. The Ethiopian Revolution, 1974–1991: From a Monarchical Autocracy to a Military Oligarchy. London [u.a.]: Kegan Paul Internat, 1997. s. 293
  19. "Ethiopia: Uncle Sam Steps In", Time 27 maja 1991
  20. Vesal, Theodore (1999). Ethiopia: A Post-Cold War African State (1st ed.). s.63–64, Praeger Publishers. ISBN 0275966100.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]