Przejdź do zawartości

Abiy Ahmed Ali

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Abiy Ahmed Ali
አብይ አህመድ አሊ
Ilustracja
Abiy Ahmed Ali (2025)
Data i miejsce urodzenia

15 sierpnia 1976
Beshasha

Premier Etiopii
Okres

od 2 kwietnia 2018

Przynależność polityczna

Etiopski Ludowo-Rewolucyjny Front Demokratyczny

Poprzednik

Hajle Marjam Desalegne

Multimedia w Wikimedia Commons

Abiy Ahmed Ali (amh. አብይ አህመድ አሊ, oromo Abiyyi Ahimad Alii; ur. 15 sierpnia 1976 w Beshasha) – etiopski polityk, specjalista w zakresie zarządzania, od 2 kwietnia 2018 premier Etiopii. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2019 roku[1].

Kariera polityczna

[edytuj | edytuj kod]

Uzyskał tytuł magistra w zakresie zarządzania (MA in Transformational Leadership), magistra w zakresie zarządzania biznesem (Master’s in Business Administration) i doktorat filozofii (PhD w Instytucie Badań nad Pokojem i Bezpieczeństwem) nadany przez Uniwersytet w Addis Abebie[2].

Pod koniec lat osiemdziesiątych dołączył do Demokratycznej Organizacji Ludu Oromskiego. Służył w wojsku i awansował do stopnia podpułkownika, zanim został założycielem i dyrektorem Agencji Informacji i Bezpieczeństwa, odpowiedzialnej za cyberbezpieczeństwo w kraju[3].

W latach 2014–2015 pełnił funkcję ministra nauki i technologii[4]. 22 lutego 2018 objął stanowisko przewodniczącego Demokratycznej Organizacji Ludu Oromskiego, natomiast 27 lutego 2018 stanął na czele Etiopskiego Ludowo-Rewolucyjnego Frontu Demokratycznego.

Premierostwo

[edytuj | edytuj kod]

Na początku 2018 roku krajem wstrząsnęły niepokoje społeczno-polityczne, które doprowadziły do ​​przełożenia wyborów samorządowych w kwietniu i rezygnacji premiera Hajle Marjama Desalegne[5]. Rządzący EPRDF mianował następnie premierem Etiopii Abiya Ahmeda 2 kwietnia 2018 roku[6]. Szybko rozpoczął on szeroko zakrojony program reform, obejmujący uwolnienie dysydentów[7][8], demokratyzację życia publicznego i liberalizację gospodarki[9]. Nowy premier dążył również do reformy EPRDF w scentralizowaną strukturę narodową. Do czasu reformy EPRDF pozostawała koalicją składającą się z czterech partii etniczno-regionalnych utworzonych niezależnie od siebie w regionach Oromia (Demokratyczna Organizacja Ludu Oromskiego), Amhara (Demokratyczna Partia Amharów(inne języki)), Tigraj (Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia) i Regionie Narodów, Narodowości i Ludów Południa (Demokratyczny Ludowy Ruch Południa Etiopii(inne języki))[10]. W wyniku przeprowadzenia reformy 1 grudnia 2019 roku doszło do likwidacji Etiopskiego Ludowo-Rewolucyjnego Frontu Demokratycznego, dominującego od 1991 roku krajową scenę polityczną, i utworzenia Partii Dobrobytu(inne języki)[11][12].

W ramach reform Ahmed doprowadził do zwiększenia udziału kobiet w etiopskim życiu społecznym i politycznym[7][13]. Przyczynił się także do wprowadzenia licznych reform gospodarczych[13], a także do legalizacji grup opozycyjnych i zniesienia cenzury mediów[14]. Zapowiedział ponadto przeprowadzenie demokratycznych wyborów[14][15]. Bierze również udział w procesie pokojowym i pojednawczym w Afryce wschodniej i północno-wschodniej, angażując się m.in. w normalizację stosunków dyplomatycznych między Erytreą a Dżibuti[7].

Jest pierwszym tak wysokiej rangi politykiem etiopskim spośród przedstawicieli Oromów, ponadto pochodzi z mieszanej rodziny muzułmańsko-chrześcijańskiej[16]. Sam jest pobożnym zielonoświątkowcem[17].

11 października 2019 Norweski Komitet Noblowski przyznał mu Pokojową Nagrodę Nobla[1][14] w uznaniu jego działań na rzecz pokoju i współpracy międzynarodowej, zwłaszcza za decydującą inicjatywę w procesie pokojowym między swoim krajem a sąsiednią Erytreą[13][14]. Rok później pojawiły się krytyczne głosy, dotyczące przyznania mu nagrody Nobla, z powodu zaangażowania w konflikt między autonomiczną prowincją Tigraj na północy kraju, przy granicy z Erytreą, a władzami centralnymi Etiopii[18].

Przeprowadzone w listopadzie 2019 roku referendum w strefie Sidama w Regionie Narodów, Narodowości i Ludów Południa w sprawie utworzenia odrębnego regionu Sidama było postrzegane jako pierwszy prawdziwy test dla deklarowanej polityki demokratycznej otwartości premiera Abiya Ahmeda, ponieważ od czasu objęcia władzy przez niego władzy w kwietniu 2018 roku w kraju nie odbyły się żadne wybory[19]. Opozycja była zatem bardzo wyczulona na możliwą negatywną reakcję aparatu państwa na zwycięstwo grupy, którą wcześniej władza centralna starała się zmarginalizować lub stłumić. Wobec braku represji przeciwko Sidamom po głosowaniu, przewidywano, że zaplanowane na 2020 rok wybory parlamentarne(inne języki) mogą okazać się najbardziej wolnymi w historii kraju[20]. Wybory ostatecznie zostały przeniesione na 2021 roku ze względu na pandemię COVID-19[21].

Przebieg referendum i jego skutki były uważnie śledzone przez inne mniejszości etniczne kraju. Zgodnie z tekstem konstytucji z 1994 roku(inne języki) artykuł 47 daje każdemu narodowi, narodowości lub ludowi kraju prawo do utworzenia własnego regionu, jeśli zainteresowane rady lokalne zwrócą się z prośbą do Rady Państwa. Rada ma następnie rok na ustalenie daty zorganizowania referendum, które musi zostać zatwierdzone bezwzględną większością głosów zainteresowanej ludności[22][23]. Pragnienie posiadania własnego regionu podzielało kilkanaście z nich, które – oczekując dotąd na odpowiedź władz – przewidywano, że pójdą w ślady Sidamów. Przewidywano, że utworzenie regionu Sidama da zielone światło dla tej praktyki i doprowadzi do rozpadu Regionu Narodów, Narodowości i Ludów Południa, podczas gdy etiopski system polityczny jako całość stanąłby przed wyzwaniem zarządzania wdrażaniem artykułu 47 w życie przy jednoczesnym utrzymaniu pokoju między różnymi grupami etnicznymi[20][24]. Procesy te zmusiły również Abiya Ahmeda do wdrożenia polityki regionalizacji etnicznej, mimo że było to sprzeczne z jego pragnieniem połączenia różnych partii etniczno-regionalnych w koalicji rządzącej. Premier znalazł się więc w sytuacji rozdarcia między polityką centralizmu, mającą na celu oderwanie się od kwestii etnicznych, a polityką demokratycznej otwartości – będącą przyczyną referendum etniczno-centrycznego – którą sam ustanowił po dojściu do władzy[10][25].

Etiopskie Krajowa Komisja Wyborcza opublikowała ostateczne wyniki głosowania 4 grudnia. Dały one zdecydowaną większość 98,51% głosów oddanych za regionalizacją, przy frekwencji 98,89%[26]. Regionalizacja została ostatecznie przeprowadzona siedem miesięcy później, a głosowanie w tej sprawie odbyło się w radzie regionalnej SNNPR 18 czerwca 2020 roku[27][28]. Po tym kluczowym etapie Sidama uzyskała konstytucję i własną radę regionalną, aby w pełni cieszyć się nowym, półautonomicznym statusem dziesiątego regionu Etiopii[29].

Po sukcesie referendum w strefie Sidama w 2019 roku doszło także do utworzenia Regionu Ludów Etiopii Południowo-Zachodniej po referendum w 2021 roku(inne języki)[30] oraz Etiopii Południowej(inne języki) po referendum w 2023 roku(inne języki)[31]. Wszystkie trzy nowe regiony powstały kosztem Regionu Narodów, Narodowości i Ludów Południa, który w 2023 roku został przekształcony w region Etiopii Środkowej(inne języki)[32].

Równolegle do udanych procesów regionalizacji doszło do zwiększenia napięć etnicznych w pozostałych częściach kraju[33]. Na szczególną uwagę zasługują trzy konflikty. Pierwszym jest trwająca od sierpnia 2018 roku rebelia(inne języki) Armii Wyzwolenia Oromo(inne języki), w której zginęło kilka tysięcy osób[34]. 1 grudnia 2024 roku pod auspicjami federalnego Ministerstwa Pokoju(inne języki) zawarto porozumienie pokojowe między regionalnym rządem Oromii a dowódcą Armii Wyzwolenia Oromo[35]. Drugim konfliktem była trwająca od listopada 2020 roku do listopada 2022 roku wojna w Tigraju, w której zginęło od 400 tysięcy do 800 tysięcy osób[36][37]. Trzecim konfliktem jest niezakończona wojna w Amharze, która rozpoczęła się w kwietniu 2023 roku. W wyniku walk między amharską milicją Fano a siłami rządowymi ponad 100 tysięcy osób z regionu Amhara zostało uchodźcami[38].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 The Nobel Peace Prize 2019 [online], Nobel Media AB, 11 października 2019 [dostęp 2019-10-11] (ang.).
  2. ↑ H.E. Dr. Abiy Ahmed Prime Minister of the Federal Democratic Republic of Ethiopia. unesco.org. [dostęp 2019-10-11].
  3. ↑ Abiy Ahmed: The man changing Ethiopia, „BBC News”, 14 września 2018 [dostęp 2018-11-27] (ang.).
  4. ↑ Anna Kozińska, Abiy Ahmed Ali z Pokojową Nagrodą Nobla [online], wiadomosci.wp.pl, 11 października 2019 [dostęp 2019-10-11].
  5. ↑ Ethiopia postpones local elections due to security challenges ​. Xinhua, 2018-04-12. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-18)]. (ang.).
  6. ↑ Le nouveau Premier ministre prône la concorde en Ethiopie ​. Głos Ameryki, 2018-04-02. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-02)]. (fr.).
  7. 1 2 3 Nobelovu cenu za mier získal etiópsky premiér Abiy Ahmed, nominovaná bola aj Greta Thunberg [online], Webnoviny.sk, 11 października 2019 [dostęp 2019-10-11] (słow.).
  8. ↑ Nobelovu cenu za mír získal etiopský premiér Abiy Ahmed. Zasloužil se o dohodu s Eritreou [online], iRozhlas [dostęp 2019-10-11] (cz.).
  9. ↑ Etiopia: 30 osób aresztowanych po sobotniej próbie zamachu na premiera [online], gazetaprawna.pl [dostęp 2019-01-26].
  10. 1 2 Nathalie Tissot: En Ethiopie, les Sidama ouvrent le bal des revendications régionalistes. „Le Monde”, 2019-11-20. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-20)]. (fr.).
  11. ↑ Ephream Sileshi: Third day EPRDF EC discussing “Prosperity Party” Regulation. Find the draft copy obtained by AS ​. Addis Standard, 2019-11-18. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-20)]. (ang.).
  12. ↑ Ethiopia's ruling coalition agrees to form single party ahead of 2020 vote ​. Reuters, 2019-11-21. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-22)]. (ang.).
  13. 1 2 3 Nobelovu cenu za mír získal etiopský premiér Abiy Ahmed, ukončil dvacetiletou válku [online], Aktuálně.cz, 11 października 2019 [dostęp 2019-10-11] (cz.).
  14. 1 2 3 4 Nobelovu cenu za mier získal etiópsky premiér Abiy Ahmed Ali [online], Pravda.sk, 11 października 2019 [dostęp 2019-10-11] (słow.).
  15. ↑ Sortof, Nobelovu cenu míru pro rok 2019 dostane etiopský premiér Abiy Ahmed – Deník Referendum [online], denikreferendum.cz [dostęp 2019-10-11] (cz.).
  16. ↑ Robert Stefanicki, Cud w Rogu Afryki: Etiopia i Erytrea kończą wojnę, „wyborcza.pl”, 11 sierpnia 2018 [dostęp 2018-08-09].
  17. ↑ Pentecostalism in Ethiopia [online], nazret.com [dostęp 2018-11-27] (ang.).
  18. ↑ Dominik Sipiński, Polityka Insight, Dwoje noblistów, dwie wojny, dwa upadki z piedestału [online], polityka.pl, 2020 [dostęp 2020-11-23] (pol.).
  19. ↑ Éthiopie: référendum pour l’autonomie du Sidama ce mercredi. Radio France Internationale, 2019-11-19. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-19)]. (fr.).
  20. 1 2 Elias Gebreselassie: Hope, uncertainty as Ethiopia's Sidama gear up for statehood vote ​. Al-Dżazira, 2019-11-19. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-19)]. (ang.).
  21. ↑ AfricaEthiopia to hold delayed elections on June 21 - vote board ​. Reuters, 2021-05-20. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-05-20)]. (ang.).
  22. ↑ Hassan Cher Hared: Éthiopie : pourquoi la demande de sécession de Sidamo doit-elle être négociée ? ​. hch24.com, 2019-07-31. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-08-03)]. (fr.).
  23. ↑ Ethiopia Constitution ​. servat.unibe.ch. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-02-26)]. (ang.).
  24. ↑ Giulia Paravicini: Test for Ethiopia's reforms as Sidama people vote on autonomy ​. Reuters, 2019-11-18. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-19)]. (ang.).
  25. ↑ Éthiopie : le fort enjeu du référendum des Sidamas pour Abiy Ahmed ​. „Le Point”, 2019-11-21. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-22)]. (fr.).
  26. ↑ Sidama (Äthiopien), 20. November 2019 : Bildung einer autonomen Region ​. sudd.ch. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-21)]. (niem.).
  27. ↑ Council ratify Ethiopia’s new ethnic-Sidama statehood​. borkena.com, 2020-06-20. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-25)]. (ang.).
  28. ↑ Brook Abdoo: Sidama embarks on statehood ​. The Reporter Ethiopia, 2020-06-20. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-06-25)]. (ang.).
  29. ↑ Ephream Sileshi: Sidama becomes Ethiopia’s 10th regional state ​. Addis Standard, 2019-11-23. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-23)]. (ang.).
  30. ↑ Südwestäthiopien (Äthiopien), 30. September 2021 : Bildung eines eigenen Regionalstaates ​. sudd.ch. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-01-02)]. (niem.).
  31. ↑ Südäthiopien (Äthiopien), 6. Februar 2023 : Bildung eines eigenen Regionalstaates ​. sudd.ch. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-25)]. (niem.).
  32. ↑ Ethiopia’s two new regional states formed : Central Ethiopia, South Ethiopia. borkena.com, 2023-08-19. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-08-24)]. (ang.).
  33. ↑ Mohammed Yusuf: Observers Worry Tigray Fighting is Shifting to Ethnic Conflict ​. Głos Ameryki, 2021-07-16. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-10-08)]. (ang.).
  34. ↑ Maintaining Control through Lawlessness: The Security and Human Rights Situation in Oromia, Ethiopia ​. Norwegian Organization for Asylum Seekers, 2025-01. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-10-07)]. (ang.).
  35. ↑ Ministry Hails Peace Deal Between Oromia Regional Gov’t, OLA Senior Leader as Critical Step ​. ena.et, 2024-12-01. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-12-07)]. (ang.).
  36. ↑ José Naranjo: Ethiopia’s forgotten war is the deadliest of the 21st century, with around 600,000 civilian deaths ​. „El País”, 2023-01-27. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-02-01)]. (ang.).
  37. ↑ Sheridan Ward: Tigray can’t afford another war, and the world can’t afford to do nothing ​. Lowy Institute for International Policy, 2025-06-13. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-06-17)]. (ang.).
  38. ↑ Amanuel Tesfaye, Yared Debebe: Ethiopia’s civil war: what’s behind the Amhara rebellion? ​. The Conversation, 2025-04-02. [dostęp 2025-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-04-02)]. (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Abiy_Ahmed_Ali&oldid=78597673”