Maksymilian Rode

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maksymilian Rode
biskup
Maksymilian Rode
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 13 września 1911
Rogoźno Wielkopolskie, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 6 lipca 1999
Warszawa, Polska
prymas (biskup-zwierzchnik) Kościoła Polskokatolickiego w RP
Okres sprawowania 1959–1965
Wyznanie starokatolicyzm
Kościół Kościół Polskokatolicki
Prezbiterat 15 czerwca 1935
Nominacja biskupia 9 czerwca 1959
Sakra biskupia 5 lipca 1959
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Grób ks. biskupa Maksymiliana Rode i artystki Alicji Jabłońskiej-Rode na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Maksymilian Rode (ur. 13 września 1911 w Rogoźnie Wielkopolskim, zm. 6 lipca 1999 w Warszawie) – biskup-zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego w latach 1959–1965, wcześniej ksiądz rzymskokatolicki, profesor Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, publicysta, społecznik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1930 rozpoczął studia filozoficzne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Gnieźnie, które ukończył w 1932 i przeszedł na dalsze czteroletnie studia teologiczne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu. 15 czerwca 1935 otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Walentego Dymka. W lipcu 1935 podjął pracę duszpasterską w Swarzędzu, w 1936 uzyskał tytuł magistra teologii na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a w 1938 stopień doktora teologii na Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego[1]. W październiku 1938 wyjechał do Louvain (Belgia) celem pogłębienia studiów w Ecole des Sciences Politiques et Sociales w zakresie katolickiej nauki społecznej.

W okresie okupacji niemieckiej przebywał początkowo w Niestronnie (k. Mogilna), gdzie w okresie od 7 września do 12 grudnia 1939 zastępował zmarłego proboszcza. Na początku 1940, znajdując się w Warszawie zajmował się pracą konspiracyjną. Zaczął tworzyć komplety szkolne i organizować pomoc dla osób wysiedlonych, w tym także dla duchownych, oraz wysyłanie paczek więźniom niemieckich obozów koncentracyjnych. Był inicjatorem i redaktorem czasopism konspiracyjnych: Kultura Polska i Polityka Społeczna, organizował tajne nauczanie. 13 sierpnia 1944 został aresztowany przez Niemców i jako więzień polityczny przebywał w obozie koncentracyjnym w Oranienburg-Sachsenhausen, skąd uwolniony został w dniu 27 kwietnia 1945 przez wojska amerykańskie.

Po zakończeniu II wojny światowej został administratorem parafii rzymskokatolickiej w Głuszynie, wkrótce objął stanowisko referenta duszpasterskiego Kurii Metropolitalnej w Poznaniu. Od października 1945 był wykładowcą na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Poznańskiego, zajmując przy tym szereg stanowisk kościelnych i społecznych, był ponadto od października 1946 profesorem socjologii w Wyższym Instytucie Kultury Religijnej i Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu oraz od 1948 redaktorem naczelnym miesięczników: Wiadomości Duszpasterskie i Miesięcznik Kościelny oraz tygodnika Głos Katolicki. Jako osobisty przedstawiciel kardynała Augusta Hlonda prowadził też rozmowy polityczne z ówczesnym premierem i wicepremierem Rządu RP.

W 1951 wszedł w konflikt z ks. abp. Walentym Dymkiem, u podłoża którego były zawiedzione nadzieje na uzyskanie zaszczytów kościelnych. Napięcia te dodatkowo potęgowały bliskie kontakty ks. Rodego z kobietami. W wyniku kilkuletniego konfliktu, w 1956 ks. Rode porzucił stan kapłański i wstąpił w związek małżeński. Urząd do Spraw Wyznań wykorzystał taki rozwój sytuacji: suspendowany przez Watykan, posiadający talenty organizacyjne i znane w środowisku rzymskokatolickim nazwisko, Maksymilian Rode stał się najodpowiedniejszym kandydatem ówczesnej władzy na przewodzenie Kościołowi Polskokatolickiemu w PRL. Już 20 grudnia 1958 zostaje powołany na stanowisko wikariusza generalnego Kościoła Polskokatolickiego w PRL. Rada Kościoła Polskokatolickiego PRL na swej sesji w dniu 9 czerwca 1959 wybrała go na biskupa ordynariusza Kościoła, co owacyjnie poparł i przez głosowanie jednomyślnie zatwierdził IV Synod Ogólnopolski, odbyty w dniach 16—17 czerwca 1959 w Warszawie. Sakrę biskupią nadano elektowi w starokatolickiej katedrze św. Gertrudy w Utrechcie w dniu 5 lipca 1959. W latach 1959-1965 był kierownikiem Sekcji Starokatolickiej ChAT[2].

Był nieprzychylnie nastawiony do prymasa Stefana Wyszyńskiego. Na łamach prasy krytykował jego działania i reformy personalne przeprowadzane w Kościele rzymskokatolickim oraz to, iż rzekomo publicznie podżegał do niszczenia świątyń polskokatolickich. Władze PRL były zadowolone z działań podejmowanych przez bp. Rodego, liczba wiernych Kościoła regularnie wzrastała, przybywały nowe parafie na terenie całej Polski. Z czasem jednak władze zaczęły odczuwać, iż aktywność bp. Rodego zmalała, a Kościół stracił misyjnego ducha[3]. Władze państwowe wówczas twierdziły, iż bp Rode nie prowadzi dynamicznych zmian, a tylko powiększa majątkowy i administracyjny stan Kościoła poprzez wcielanie do instytucji kolejnych skłóconych z biskupami rzymskokatolickimi parafii. Również kler i polskokatolicy zaczęli zarzucać zwierzchnikowi zbytnią pychę i nazywanie siebie prymasem. 1 listopada 1965 zmuszono bpa Rodego do złożenia dymisji, a nowym biskupem został Julian Pękala[4].

Po ponownym włączeniu się w nurt życia kościelnego, powierzono mu szereg funkcji. Był więc oficjałem Sądu Kościelnego, członkiem Rady i Prezydium Rady Synodalnej, członkiem Rady Pedagogicznej przy Radzie Synodalnej, członkiem Kolegium Wydawniczego itp.

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Myśl filozoficzna starożytności i średniowiecza (Wydawnictwo ChAT, 1969)
  • Myśl filozoficzna nowożytności i współczesności (Wydawnictwo ChAT, 1971)
  • Zarys rozwoju myśli społecznej. Fragmenty (Wydawnictwo ChAT, 1971)
  • Ideologia społeczna Nowego Testamentu. T. 1, Idee polityczne i gospodarcze (Wydawnictwo ChAT, 1975)
  • Ideologia społeczna Nowego Testamentu. T. 2, Idee społeczne (Wydawnictwo ChAT, 1976)
  • Ideologia społeczna Nowego Testamentu. T. 3, Instytucje społeczne, złote myśli społeczne, konkordancja (Wydawnictwo ChAT, 1978)
  • Filozofia dziejów rozwoju myśli społecznej. T. 1, Prastarożytność (Wydawnictwo ChAT, 1979)
  • Filozofia dziejów rozwoju myśli społecznej. 2, Starożytność (Wydawnictwo ChAT, 1980)
  • Filozofia dziejów rozwoju myśli społecznej. T. 3, Średniowiecze i Nowożytność (Wydawnictwo ChAT, 1982)
  • Zarys dziejów myśli filozoficznej (Wydawnictwo ChAT, 1982, 1984)
  • Ideologia społeczna Nowego Testamentu (Wydawnictwo ChAT, 1986)[5]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Był odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski i Złotym Krzyżem Zasługi.

Przypisy

  1. Sylwetka Maksymiliana Rodego na stronie Kościoła Polskokatolickiego
  2. Konrad Białecki, "Sprawa ks. Maksymiliana Rode" jako przykład stosunku władz komunistycznych do tak zwanych księży pozytywnych w: Z dziejów Kościoła Katolickiego w Wielkopolsce i na Pomorzu Zachodnim, red. S. Jankowiak, J. Miłosz, Poznań 2004, s. 67-74.]
  3. Konrad Białecki, Lepsi katolicy w: Biuletyn IPN 3/38/2004 - Warszawa 2004.
  4. Tomasz Terlikowski, Kościół w służbie komunizmu, EAI.pl Ekumenizm.pl (2004)
  5. Rode, Maksymilian (1911-1999).. bn.org.pl. [dostęp 2016-11-03].