Swarzędz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Swarzędz
Ratusz w Swarzędzu
Ratusz w Swarzędzu
Herb Flaga
Herb Swarzędza Flaga Swarzędza
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat poznański
Gmina Swarzędz
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja poznańska
Data założenia XIV wiek
Prawa miejskie 1638
Burmistrz Marian Szkudlarek (od 2014)
Powierzchnia 9 km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

31 035
3779 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 61
Kod pocztowy 62-020
Tablice rejestracyjne POZ, PZ
Położenie na mapie powiatu poznańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu poznańskiego
Swarzędz
Swarzędz
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Swarzędz
Swarzędz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Swarzędz
Swarzędz
Ziemia 52°24′30″N 17°04′17″E/52,408333 17,071389
TERC
(TERYT)
4303921164
Hasło promocyjne: Dobrze trafiłeś
Urząd miejski
Rynek 1
62-020 Swarzędz
Strona internetowa

Swarzędz (niem. Schwersenz) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie poznańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Swarzędz. Położone nad Jeziorem Swarzędzkim, ok. 10 km od centrum Poznania wchodzi w skład aglomeracji poznańskiej.

Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 31 035 mieszkańców[1]. Jest ósmym co do wielkości w woj. wielkopolskim i ma jedną z największych gęstości zaludnienia spośród polskich miast (3 779 osób/km² – 4.lokata w kraju, za Świętochłowicami oraz podwarszawskimi: Piastowem i Legionowem).

Na terenie Swarzędza znajduje się największy w Europie skansen pszczelarski.

Dawniej jeden z ośrodków włókienniczych Wielkopolski, obecnie miejsce prosperowania bardzo wielu warsztatów stolarskich, tapicerskich i meblowych.

Położenie[edytuj]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 8,24 km²[2].

Historia[edytuj]

Wieża ciśnień i rzeźnia z początku XX wieku

Ślady osadnictwa człowieka w okolicach Swarzędza sięgają 8-3,5 tys. lat p.n.e. Potwierdzają to liczne stanowiska archeologiczne głównie z okresu kultury łużyckiej i przeworskiej, a także z mezolitu i wczesnego średniowiecza.

Pierwsze wzmianki pisane pojawiły się w 1366 r. o wsi Swarancz lub Swanrancz należącej do rodziny Górków herbu Łodzia. Byli oni w jej posiadaniu do 1592, kiedy to właścicielem został Mikołaj ze Srebrnej Góry koło Nakła. Następnie Swarzędz przeszedł w ręce rodziny Czarnkowskich herbu Nałęcz. Wieś liczyła wówczas 2,5 łana, 3 zagrodników, pasterza i 30 owiec.

Wieś szlachecka Swarządz położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[3].

W 1610 r. właścicielem Swarzędza został wojewoda inowrocławski i kaliski – Zygmunt Grudziński herbu Grzymała, by 28 sierpnia 1638 r. wystawić na zamku w Kórniku dokument lokacyjny na prawie magdeburskim, potwierdzony przez króla Władysława IV, nadając miastu nazwę Grzymałów. W kolejnych latach nazwę tę wyparła dawna nazwa wsi Swarzędz.

W 1910 r. Swarzędz liczył 3 459 mieszkańców, tym: 1 927 Polaków (55,7%), 1 371 Niemców (39,6%) i 161 Żydów (4,7%).

Z okazji 350-lecia nadania praw miejskich, przypadającego w 1988, społeczeństwo ufundowało dla miasta sztandar. Swarzędz został również odznaczony przez Radę Państwa Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[4].

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Zabytki wpisane do rejestru zabytków województwa wielkopolskiego[edytuj]

Dwór (obecnie przedszkole)
  • historyczne założenie urbanistyczne, 1366 - XIX/XX w., nr rej.: 2255/A z 24.11.1992
  • Kościół pw. św. Marcina z 1638, wielokrotnie przebudowany, nr rej.: 1189/A z 24.07.1970
  • zespół pałacowy przy ulicy Poznańskiej, obejmujący: pałac z XIX/XX w., 1923, park z końca XIX w., XX w. i Skansen Pszczelarski w dzielnicy Nowa Wieś, nr rej.: 2115/A z 30.03.1987
  • dom przy ulicy Piaski 3, szachulcowy, z XVIII/XIX w., nr rej.: 1157/A z 19.06.1970
  • dom przy ulicy Piaski 8 z początku XIX w., nr rej.: 1191/A z 24.04.1970
  • dom przy Rynku 23 z początku XIX w., nr rej.: 1190/A z 24.07.1970
  • dom przy ulicy Warszawskiej 5 z XVIII/XIX w., nr rej.: 1192/A z 24.07.1970

[5]

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Swarzędza w 2014 roku [6].


Piramida wieku Swarzedz.png

Gospodarka[edytuj]

W mieście i gminie istnieje kilka tysięcy podmiotów gospodarczych, w tym kilkadziesiąt z kapitałem zagranicznym. Funkcjonuje tu centrum handlowe Agrobex[7], centrum handlowe ETC wraz z hipermarketem budowlanym Leroy Merlin. Swoje zakłady ulokowali tu tacy wytwórcy jak: Volkswagen, British Petroleum, CLIP Logistics, Mercedes-Benz, Deceuninck, EVER Power Systems, Vox, Poz-Bruk, Panopa Logistik, Blum, Arvin Meritor, Stena Złomet, jak również wiele średnich i małych przedsiębiorstw, głównie z branży handlowej oraz, tradycyjnej dla Swarzędza, stolarskiej i tapicerskiej. W południowej części Swarzędza, przy drodze nr 92 i linii kolejowej istnieje Specjalna Strefa Ekonomiczna o powierzchni 80ha, będąca podstrefą Kostrzyńsko-Słubickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej[8].

Transport[edytuj]

Przez Swarzędz przebiega droga krajowa nr 92 oraz linia kolejowa nr 3 a także bierze początek linia kolejowa nr 352. Przewoźnikiem miejskim na terenie Swarzędza jest Zakład Gospodarki Komunalnej w Swarzędzu obsługujący 15 autobusowych linii dziennych i jedną autobusową linię nocną. Do Swarzędza dociera także linia 55 obsługiwana przez MPK Poznań.

Oświata[edytuj]

Na terenie miasta Swarzędza funkcjonują trzy szkoły podstawowe, trzy gimnazja, jedno samodzielne liceum ogólnokształcące oraz dwa zespoły szkół ponadgimnazjalnych:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stanisława Staszica w Swarzędzu
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Brzechwy w Swarzędzu
  • Szkoła Podstawowa nr 5 im. prof. Adama Wodziczki w Swarzędzu
  • Gimnazjum nr 1 w Swarzędzu (niepubliczne, Fundacji „Ekos”)
  • Gimnazjum nr 2 im. Królowej Jadwigi w Swarzędzu
  • Gimnazjum nr 3 im. Polskich Noblistów w Swarzędzu
  • I Liceum Ogólnokształcące w Swarzędzu (niepubliczne, Fundacji „Ekos”)
  • Zespół Szkół nr 1 im. Powstańców Wielkopolskich w Swarzędzu:
    • Technikum w Swarzędzu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Swarzędzu
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna w Swarzędzu
    • I Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Swarzędzu
    • Szkoła Policealna nr 1 w Swarzędzu
  • Zespół Szkół nr 2 w Swarzędzu:
    • II Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Staniewskiego w Swarzędzu
    • Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w Swarzędzu
    • II Szkoła Policealna im. Tadeusza Staniewskiego w Swarzędzu

Sieć szkół gminy Swarzędz tworzą ponadto placówki w Kobylnicy (szkoła podstawowa), Paczkowie (zespół szkół: szkoła podstawowa i gimnazjum), Wierzonce (szkoła podstawowa) oraz w Zalasewie (szkoła podstawowa i gimnazjum).

Organizacje społeczne[edytuj]

  • Harcerski Klub Turystyczny „Azymut” w Swarzędzu (Związek Harcerstwa Polskiego i Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze)
  • 28 Swarzędza Drużyna Harcerska HKT „Azymut” „WIGRY” (Związek Harcerstwa Polskiego)
  • 9 Swarzędzka Środowiskowa Drużyna Harcerska „Dąbrowa” im. Olgi i Andrzeja Małkowskich (Związek Harcerstwa Polskiego)
  • Swarzędzki Szczep Harcerski „Dukt” (Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej)
  • Oddział PTTK "Meblarz" w Swarzędzu (Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze)
  • Koło PTTK Łaziki w Swarzędzu (Oddział Poznań – Nowe Miasto)
  • Klub Żołnierzy Rezerwy „Commando” w Swarzędzu (Liga Obrony Kraju)
  • Stowarzyszenie Przyjaciół Dzieci Specjalnej Troski im. Leszka Grajka w Swarzędzu
  • Stowarzyszenie Kulturalne Orkiestra Dęta w Swarzędzu
  • Stowarzyszenie "Bezpieczna Gmina Swarzędz"
Swarzędzkie Centrum Sportu i Rekreacji "Wodny Raj"

Sport i turystyka[edytuj]

W Swarzędzu działa kilka klubów sportowych m.in. działający od 1921 piłkarski Klub Sportowy „Unia” – obecnie w trzeciej lidze, I-ligowy koszykarski Klub Sportowy „Unia-Probasket” , Uczniowski Klub Sportowy „Lider” oraz klub hokeja na trawie UKS Swarek Swarzędz. W Swarzędzu znajduje się kilka boisk przeznaczonych do gry w piłkę nożną, koszykówkę, kryty basen i lodowisko.

Przy dworcu kolejowym początek ma szlak turystyczny niebieski szlak turystyczny do Kobylnicy, natomiast w Nowej Wsi szlak turystyczny żółty szlak do Spławia.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Kościół parafialny pw. Matki Bożej Miłosierdzia

Na terenie miasta Swarzędza znajduje się pięć parafii rzymskokatolickich, które wchodzą w skład dekanatu swarzędzkiego.

W Swarzędzu działa zbór Kościoła Zielonoświątkowego „Jerusalem”[9]. Znajduje się też Sala Królestwa Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy[10]

Władze[edytuj]

Burmistrzowie miasta[edytuj]

lata Imię i nazwisko
1918-1919 Brunon Glabisch
1919 Tadeusz Staniewski
1919-1920 Teofil Hoffmann
1920-1921 Czesław Lukserek
1922-1924 Józef Kotliński
1924-1927 Hieronim Dąbrowski
1928-1929 Walerian Olejniczak
1929-1939 Tadeusz Staniewski
1945-1946 Władysław Walczak
1946-1950 Maksymilian Rajewicz

Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej[edytuj]

lata Imię i nazwisko
1950-1952 Feliks Binek
1952-1953 Wasław Pawłowski
1953-1957 Czesława Kołacka
1957-1961 Feliks Binek
1962-1965 Jerzy Kolasa
1965-1970 Andrzej Ziółek
1970-1974 Czesław Piskorek

Naczelnicy Miasta i Gminy[edytuj]

lata Imię i nazwisko
1974-1978 Czesław Piskorek
1978-1982 Czesław Szymaniak
1982-1984 Ryszard Seremak
1984-1990 Halina Tempińska

Burmistrzowie Miasta i Gminy[edytuj]

Lata Imię i nazwisko informacje dodatkowe
1990-1994 Jerzy Gruszka
1994-2002 Jacek Szymczak pełnił funkcję dwie kadencję
2002-2006 Anna Tomicka pierwszy burmistrz wybrany w wyborach powszechnych
2006-2007 Bożena Szydłowska zrzekła się mandatu burmistrza w związku z uzyskaniem mandatu posła na Sejm RP (wygaśnięcie mandatu nastąpiło 31 października 2007)
2007-2008 Marek Baumgart (p.o.)
2008-2014 Anna Tomicka wybrana 16 marca 2008 w II turze, wybrana ponownie 21 listopada 2010 (łącznie pełniła dwie pełne i jedną niepełną kadencję)
2014- Marian Szkudlarek wybrany 30 listopada 2014 w II turze

Przewodniczący Rady Miejskiej od 1990[edytuj]

lata Imię i nazwisko
1990-1994 Arkadiusz Małyszka
1994-1998 Barbara Brodowska-Właźlińska
1998-2002 Anna Tomicka
2002-2006 Bożena Szydłowska
2006-2010 Piotr Choryński
2010-2014 Marian Szkudlarek
2014- Barbara Czachura

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie:[11]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.(Stan w dniu 31 XII 2013 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  3. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 36.
  4. (M.P. z 1988 r. Nr 21, poz. 190).
  5. Rejestr zabytków województwa wielkopolskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2014-11-16
  6. http://www.polskawliczbach.pl/Swarzedz, w oparciu o dane GUS.
  7. Centrum handlowe AGROBEX. W: Strona Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowego i Handlowego "AGROBEX" Spółka z o.o. [on-line]. agrobex.pl. [dostęp 2015-07-15].
  8. http://swarzedz.pl/index.php?id=84 Oficjalna Strona UMiG Swarzędz
  9. Strona Kościoła Zielonoświątkowego w RP – Baza adresowa zborów
  10. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 kwietnia 2014.
  11. Współpraca międzynarodowa. Urząd Miasta i Gminy Swarzędz. [dostęp 2013-10-05].

Bibliografia[edytuj]

  • Marcin Libicki, Piotr Libicki: Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce. REBIS, 2003. ISBN 8373012435.

Linki zewnętrzne[edytuj]