BM-21 Grad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wyrzutnia BM-21 na podwoziu samochodu Ural-375D

BM-21 Grad (ros. БМ-21 "Град") – radziecka polowa samobieżna wieloprowadnicowa wyrzutnia rakietowa skonstruowana w latach 60. Przeznaczona dla artylerii dywizyjnej. Jeden z najszerzej używanych systemów tego rodzaju na świecie, także w Polsce.

Historia[edytuj]

Decyzję o zaprojektowaniu BM-21 Grad podjęła Rada Ministrów ZSRR decyzją z 30 maja 1960. Zadanie to otrzymało biuro konstrukcyjne NII-147 z Tuły. Pierwsze wyrzutnie trafiły do jednostek w 1963, publiczna prezentacja nowego systemu odbyła się w 1964 na defiladzie w Moskwie podczas obchodów rewolucji październikowej. W następnych latach była szeroko eksportowana, wśród jej użytkowników znajduje się także Wojsko Polskie.

Podobnie jak inne typy wyrzutni artyleryjskich BM-21 jest przeznaczona do rażenia celów powierzchniowych – środków ogniowych piechoty, stanowisk ogniowych artylerii, sprzętu bojowego w rejonach ześrodkowania oraz umocnień polowych.

BM-21 posiada 40 prowadnic rurowych (po 10 w 4 rzędach) zainstalowanych na zmodyfikowanym podwoziu samochodu Ural-375D (6x6). Pakiet prowadnic wraz z kołyską jest osadzony na obrotowym łożu przymocowanym do ramy samochodu. Kąty ostrzału poziomego są dla małych kątów podniesienia ograniczone ze względów bezpieczeństwa (wyloty prowadnic znajdują się na wysokości kabiny). Prowadnice mogą być naprowadzane elektrycznie lub ręcznie. Pociski są odpalane elektrycznie. Celownik mechaniczny, kątomierz działowy oraz mechanizm sterowania napędami kierowania jest umieszczony na wysięgniku z lewej strony wyrzutni.

Standardowym typem pocisku wystrzeliwanego z BM-21 jest M-21OF z głowicą odłamkowo-burzącą. Ma on masę 66 kg i długość 2870 mm. Jego donośność wynosi 20 400 m. Pociski na torze lotu są stabilizowane zarówno brzechwowo, jak i obrotowo (niewielką prędkość kątową nadaje im występ prowadzący współpracujący z bruzdą rury wyrzutni). Pociski są dostarczane na stanowisko ogniowe przy wykorzystaniu samochodów amunicyjnych ZiŁ-152 lub Star. Pociski tego samego typu mogą być odpalane z radzieckich wyrzutni BM-21 Grad-1, Grad-W i czechosłowackich RM-70. Polską zmodernizowaną wyrzutnią BM-21 jest WR-40 Langusta.

W Polsce powstała we współpracy z firmą francuską rodzina pocisków Feniks-Z, które dzięki zastosowaniu nowoczesnego paliwa rakietowego mają zasięg ponad 40 km. Zamówienie na nie złożono w zakładach Mesko w 2013 r., lecz z powodu problemów technicznych, nie zostało ono dotąd zrealizowane (według stanu na 2017 rok)[1].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj]

Polskie rakiety odpalane z BM-21 Grad. Z lewej kasetowa z minami MN-121, z prawej odłamkowo-burząca OFM-122
  • Rakiety M-21OF
    • Kaliber: 122,4 mm
    • Długość: 2870 mm
    • Masa: 66 kg
    • Prędkość początkowa: 690 m/s
    • Donośność: 20 400 m
  • Wyrzutnia:
    • Masa
      • własna: 10 870 kg
      • z rakietami: 13 710 kg
    • Długość: 7350 mm
    • Szerokość:
      • W położeniu marszowym: 2400 mm
      • W położeniu bojowym: 3010 mm
    • Wysokość:
      • W położeniu marszowym: 3090 mm
      • W położeniu bojowym: 4350 mm (maksymalna)
    • Prędkość max: 75 km/h
    • Zasięg: 20 km
    • Kaliber: 122,4 mm
    • Długość prowadnicy: 3000 mm
    • Temperatura gazów wylotowych: 1500 stopni Celsjusza (do 2000 stopni dla rakiet Feniks-Z)
    • Kąt ostrzału:
      • w płaszczyźnie pionowej:0° do +55°
      • w płaszczyźnie poziomej: 70° w prawo (ograniczony przez celownik zamocowany do bloku wyrzutni), 102° w lewo od osi pojazdu.
      • sektor ograniczonego ostrzału w płaszczyźnie poziomej: 34° w obie strony od osi pojazdu
      • najmniejszy kąt podniesienia w sektorze ograniczonego ostrzału: 11°
    • Czas wystrzelenia salwy 40 pocisków: 20 s
    • Obsługa: 6 osób

Użytkownicy[edytuj]

Niebieski - aktualni ,Czerwony - byli

Aktualni użytkownicy

byli użytkownicy

  •  Finlandia: 24 egzemplarze znane pod oznaczeniem 122 RAKH 76. Obecnie wycofane z uzbrojenia[21].
  •  Izrael: 50 zdobytych, obecnie nie są już użytkowane.
  •  Jugosławia
  •  ZSRR

Oceniający

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Michał Likowski, Precyzyjne pociski rakietowe dla Langusty?, „Raport - Wojsko Technika Obronność” nr 09/2017, s.30
  2. World Military and Police Forces: Qatar. Worldmilitaryintel.blogspot.com.tr (26 May 2013). Retrieved on 2017-06-01.
  3. Pike, John, Kazakhstan Land Forces Equipment, globalsecurity.org.
  4. Pike, John, Kyrgyzstan – Army Equipment, globalsecurity.org.
  5. The Military Balance 2010. — P. 419.
  6. ВООРУЖЕННЫЕ СИЛЫ МОНГОЛИИ, legendtour.ru.
  7. Tiraspol Hostel, Transnistria Army Tanks in center of Tiraspol!, Tiraspol Hostel, 13 kwietnia 2014 [dostęp 2017-08-07].
  8. Latest rockets manufactured in China, The Jerusalem Post - JPost.com.
  9. BBC News – Israeli air strikes hit two Gaza towns.
  10. Army Recognition Alain Servaes, Index army military equipment Peruvian Army Peru Index des quipements militaires arme pruvienne du Prou.
  11. "Uzbrojenie Wojska Polskiego w 2008 r". militarium.net (18 August 2008)
  12. Yanko, Eugene, 9m22u Grad MLRS | Russian Arms, Military Technology, Analysis of Russia's Military Forces, Warfare.ru.
  13. ЦАМТО / Новости / Главком Сухопутных войск сообщил о поступлении новых вооружений. Armstrade.org. Retrieved on 1 June 2017.
  14. Over 60 Tornado-G MLRS and 20 Msta-SM howitzers delivered to Russian Army in 2016 72912163 | December 2016 Global Defense Security news industry | Defense Security global news industry army 2016 | Archive News year. Mail.armyrecognition.com (29 December 2016). Retrieved on 2017-06-01.
  15. Frente Polisario. iddeo.es
  16. Senegal parades new BM-21s and armoured vehicles (2017). Janes.com (11 April 2017). Retrieved on 2017-06-01.
  17. John Pike, Tajikistan – Army Equipment.
  18. John Pike, Turkmensitan Army Equipment.
  19. John Pike, Uzbekistan Army Equipment.
  20. Hungarian Ground Forces - Wikipedia
  21. French soldier killed in Mali, 20 rebels dead, Reuters, 2013.
  22. Grad, Deagel.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]