Mariusz Kowalski (geograf)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mariusz Kowalski
Ilustracja
Mariusz Kowalski (2017)
Data i miejsce urodzenia 1968
Warszawa
Zawód naukowiec, wykładowca, publicysta
Tytuł naukowy doktor habilitowany
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Stanowisko profesor Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN
Strona internetowa

Mariusz Kowalski (ur. 1968 w Warszawie)[1] – polski geograf, specjalista z zakresu geografii politycznej, geografii ludności i geografii historycznej (m.in. zagadnienia narodowościowe, geografia wyborcza, historyczne podziały terytorialne). Syn Bohdana Józefa Kowalskiego oraz Irmy z Borowskich[1]. Wnuk Antoniego Borowskiego[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent XXII Liceum Ogólnokształcącego im. José Marti w Warszawie (1987)[3][4][1]. Ukończył studia na Wydziale Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego (1993). Studiował również historię (1994/1995)[3][1]. W 2001 uzyskał stopień doktora nauk o ziemi w zakresie geografii, a w 2014 doktora habilitowanego nauk o ziemi w zakresie geografii[5].

W okresie politycznego przełomu końca lat 80. XX w. członek Niezależnego Zrzeszenia Studentów i uczestnik antykomunistycznych akcji protestacyjnych[3].

W latach 1993–1995 pracownik samorządowy Urzędu m.st. Warszawy. Od 1995 pracownik naukowy Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN (od 1995), od 2001 wykładowca w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego[3].

Członek Rady do Spraw Polaków na Wschodzie (kadencja 2016-2021)[6]. Członek Polsko-Litewskiej Dwustronnej Komisji Ekspertów do badania problemów nauczania historii i geografii (od 2003)[7]. Członek Polskiego Towarzystwa Geograficznego[8]. W latach 2003–2005 doradca Unii Polityki Realnej ds. geografii wyborczej[3].

Dokonania badawcze[edytuj | edytuj kod]

Badacz zagadnień narodowościowych, szczególnie w odniesieniu do Europy Środkowej i Wschodniej (m.in. pogranicze polsko-litewsko-białoruskie)[3][9][10].

Badacz geografii wyborczej (m.in. rozprawa doktorska[5]), w ramach której zaproponował koncepcję cywilizacyjno-kulturowego rozłamu w ramach polskiego społeczeństwa, jako głównego czynnika warunkującego konflikt polityczny w Polsce po 1989. Przy wyjaśnianiu problemu wykorzystał koncepcje Feliksa Konecznego i Samuela P. Huntingtona[11][3][12][13].

Badacz fenomenu państw magnackich, jako istotnego elementu kształtującego geografię polityczną (system polityczno-administracyjny) Rzeczypospolitej Szlacheckiej (1569–1795). W książce Księstwa Rzeczpospolitej. Państwo magnackie jako region polityczny (wyd. 2013) postawił tezę, że przedrozbiorowe państwo polsko-litewskie było "państwem państw" (w nawiązaniu do definicji Georga Jellinka), w ramach którego funkcjonowały samodzielne władztwa o charakterze publiczno-prawnym (państwowym): księstwa lenne (np. Kurlandia) i księstwa alodialne, inne państwa magnackie, państewka szlacheckie, terytoria kościelne (np. Księstwo Warmińskie) i miejskie (np. władztwo miasta Gdańska). W dziele tym wprowadził również określenie: "Mohyliady" (poprzez analogię do Dymitriad), dla nazwania części tzw. awantur mołdawskich, które organizowano (głównie za sprawą magnatów polskich) w celu osadzenia lub utrzymania na tronie mołdawskim przedstawicieli rodu Mohyłów[14][15][16][17].

Autor szerszych refleksji z pogranicza geozofii i historiozofii, poszukujący prawidłowości rządzących rozwojem Polski i Europy Wschodniej, w celu określenia ich miejsca w rozwoju cywilizacji i ustalenia cech szczególnych wyróżniających je na tle innych obszarów kuli ziemskiej[14][18][19]. Twórca koncepcji trwającego 30-40 lat cyklu pokoleniowego w życiu społecznym Polski i innych krajów, inspirowanej poglądami takich badaczy jak William Strauss, Neil Howe, Arthur M. Schlesinger Jr., Norman Davies, Michael Alexander, Kazimierz Wyka, Andrzej Chruszczyński. W jego ujęciu cykl 30-40 letni byłby właściwym cyklem pokoleniowym (w odróżnieniu od o połowę krótszego cyklu zaproponowanego przez Straussa i Howe), działającym uniwersalnie i od pewnego czasu również w sposób zsynchronizowany na poziomie międzynarodowym, a jednocześnie posiadającym decydujące znaczenia jako mechanizm napędowy zmiany społecznej[20][21].

Autor i współautor licznych publikacji naukowych z zakresu geografii politycznej, geografii historycznej i geografii ludności[3][22]. Autor haseł i artykułów w encyklopediach PWN, artykułów popularnonaukowych i publicystycznych (m.in. w tygodniku „Najwyższy CZAS!”)[3][22].

Laureat nagrody Genealogical Society of South Africa z najlepszy artykuł południowoafrykańskiego kwartalnika „Familia” w roku 2006 (Polish Boer Families). Nagrodzona publikacja podjęła problem znaczenia emigracji Polaków (m.in. Jana Latskiego) do Kolonii Przylądkowej we wczesnej fazie osadnictwa europejskiego (1652-1815) i ich udziału w kształtowaniu się społeczeństwa burskiego (afrykanerskiego)[3][22].

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Ariowie Słowianie Polacy. Pradawne dziedzictwo Międzymorza. 3S Media, 2017, s. 286, seria: Biblioteka Wolności. ISBN 978-83-61935-47-6.
  • Księstwa Rzeczpospolitej: państwo magnackie jako region polityczny, Warszawa, IGiPZ PAN, 2013.
  • Społeczne, polityczne i ekonomiczne stymulanty i destymulanty rozwoju Mazowsza. Warszawa: Mazowieckie Biuro Planowania Regionalnego, 2012 (Kowalski Mariusz, Świątek Dariusz, Dziemianowicz Wojciech, Smigiel-Rawska Katarzyna).
  • Drogi i bezdroża Pomarańczowej Rewolucji, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2005. (Nowakowski M.J., Przełomiec M., Urbanowicz J., Kowalski M., Malicki J., Korniejenko A.).
  • Raport z badań Kijów grudzień 2004, Studium Europy Wschodniej UW, Warszawa 2005.
  • Przestrzeń Wyborcza Polski, Oddział Akademicki PTG, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa 2003 (red.).
  • Geografia wyborcza Polski. Zróżnicowanie przestrzenne zachowań wyborczych Polaków w okresie 1989-1998, IGiPZ PAN, Warszawa 2000.
  • Uwarunkowania zachowań wyborczych w województwie słupskim, IGiPZ PAN, Warszawa 2000 (współautor: P. Śleszyński).

Ważniejsze artykuły naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • Cykle pokoleniowe w czasie i przestrzeni – Przegląd Geograficzny 2016, 88 4 – s. 489-510.
  • Europejski układ centrum-pereferia z perspektywy badań genetycznych. – Obóz 2016, 55 – s. 19-32.
  • Pochodzenie Fiodora Nieświckiego w świetle badań genetycznych. – Przegląd Wschodni 2015, 14, 1 – s. 151–166.
  • Przestrzenne zróżnicowanie wyników wyborów do Sejmu z 1957 roku. – Acta Universitatis Lodziensis Folia Geographica Socio-Oeconomica 2015, 21 – s. 73–84.
  • Poles in the Dutch Cape Colony 1652-1814. – Werkwinkel 2015, 10, 1 – s. 65-96.
  • Czy Wielkopolska była prawicowa? Przestrzenne zróżnicowanie zachowań wyborczych w Polsce w latach dwudziestych XX wieku. – Prace i Studia Geograficzne 2014, 54 – s. 89-105.
  • Miejsce Polski w systemie geopolitycznym nowożytnej Europy. [w]: Studia nad geopolityką XX wieku. Red. Piotr Eberhardt. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2013 – s. 235-263.
  • Ludność polska w wieloetnicznych regionach Litwy, Łotwy i Białorusi. – Studia z Geografii Politycznej i Historycznej 2013, 2 – s. 205-237.
  • Immigrants from the Polish-Lithuanian Commonwealth in the early stages of European colonization of the Cape Colony – Geographia Polonica 2012, 85 3 – s. 55-76.
  • The migration of Poles to Germany in the context of the frequency of the most common Polish surnames. – Przegląd Zachodni, Special number 2012 – s. 121-135 (współautor: P. Śleszyński).
  • Państwo magnackie w strukturach polityczno-administracyjnych Rzeczypospolitej Szlacheckiej na przykładzie Ordynacji Zamojskiej. – Przegl. Geogr. 2009, 81, z.2 – s. 173-203.
  • Problemy demograficzne. [w]: Katastrofy i zagrożenia we współczesnym świecie. Red. Wojciech Baturo. Warszawa: Wydaw. Nauk. PWN, 2008 – s. 112-137.
  • Wileńszczyzna jako problem geopolityczny w XX wieku, w: Eberhardt P. (red.) Problematyka geopolityczna Ziem Polskich, Prace Geograficzne 218, IGiPZ PAN, Warszawa 2008, s. 267-296.
  • Polish Boer Families (in:) Familia – Quaterly Jurnal ofthe Genealogical Society of South Africa, 43(2) 2006, p. 38-46.
  • Electoral behaviour in Poland as the effect of the "clash of civilization" . – Geogr. Casop. 2002, 54, nr 3 – s. 219-237.
  • Wyznanie a preferencje wyborcze mieszkańców Białostocczyzny (1990-1997). – Przegl. Geogr. 1998, 70, z.3/4 – s. 269-282.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk, Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945-2000, Wyd. Wingert Arkadiusz, 2010, Kraków
  2. Profil Antoniego Borowskiego na portalu Geni.com http://www.geni.com/people/Antoni-Borowski/4220237365780066711
  3. a b c d e f g h i j informacja na stronie Studium Europy Wschodniej UW, http://studium.uw.edu.pl/kadra/wykladowcy/dr-hab-mariusz-kowalski/
  4. Profil klasy C 1983-1987 XXII LO w Warszawie na portalu Nasza Klasa, http://nk.pl/szkola/44613/klasa/129/uczniowie
  5. a b Baza Ludzi Nauki OPI
  6. informacja na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych, http://www.msz.gov.pl/pl/polityka_zagraniczna/polonia/karta_polaka/rada_do_spraw/
  7. Algis Povilas Kasperavičius, Dvišalės Lietuvos ir Lenkijos istorijos mokymo problemų tyrimo komisijos veikla ir jos prasmė // Lietuvos istorijos studijos /Vilniaus universitetas. Vilnius : Vilniaus universiteto leidykla. 2011, t. 28, p. 172-178
  8. Biuletyn Informacyjny nr 45 Zarząd Główny PTG, kwiecień 2003, https://ptgeo.org.pl/wp-content/uploads/2016/12/biuletyn_2003.pdf
  9. M. Kowalski, Wileńszczyzna jako problem geopolityczny w XX wieku, w: Eberhardt P. (red.) Problematyka geopolityczna Ziem Polskich, Prace Geograficzne 218, IGiPZ PAN, Warszawa 2008, s. 267-296, http://rcin.org.pl/Content/130/WA51_228_r2008-t218_Prac-Geogr.pdf
  10. M. Kowalski, Ludność polska w wieloetnicznych regionach Litwy, Łotwy i Białorusi. – Studia z Geografii Politycznej i Historycznej 2013, 2 – s. 205-237, http://sgph.geo.uni.lodz.pl/wp-content/uploads/2014/11/Tom2-Kowalski.pdf
  11. Kowalski Mariusz: Geografia wyborcza Polski. Przestrzenne zróżnicowanie zachowań wyborczych Polaków w latach 1989-1998. Warsaw: PAN IGiPZ, 2000 http://rcin.org.pl/Content/30322/WA51_44619_r2000-vol7_Geopolitical-Studies.pdf
  12. Sobczyński M. – Historia polskiej geografii politycznej [w:] Jackowski A., Liszewski S., Richling A. (red.), Historia geografii polskiej, Komitet Nauk Geograficznych PAN, PWN, Warszawa 2008, s. 219-239
  13. Wojciech Turek, Ciągłość i zmiana zachowań wyborczych w Polsce w latach 1945–2010, http://polska1918-89.pl/pdf/ciaglosc-i-zmiana-zachowan-wyborczych-w-polsce-w-latach-1945-2010,2233.pdf
  14. a b M. Kowalski – Księstwa Rzeczpospolitej. Państwo magnackie jako region polityczny, Prace Geograficzne, IGiPZ PAN, 238, Warszawa 2013, http://rcin.org.pl/igipz/dlibra/docmetadata?id=31441&from=publication
  15. Piotr Lewandowski, "Księstwa Rzeczpospolitej. Państwo magnackie jako region polityczny", Mariusz Kowalski, Warszawa 2013 : [recenzja] Piotrkowskie Zeszyty Historyczne 15, 317-319, http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2014-t15/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2014-t15-s317-319/Piotrkowskie_Zeszyty_Historyczne-r2014-t15-s317-319.pdf
  16. Julia Tazbirowa, M. Kowalski – Księstwa Rzeczpospolitej. Państwo magnackie jako region polityczny [recenzja], Przegląd Geograficzny T. 87 z. 2 (2015), http://rcin.org.pl/Content/55421/WA51_75080_r2015-t87-z2_Przeg-Geogr-Tazbirow.pdf
  17. Marek Sobczyński, Mariusz Kowalski – Księstwa Rzeczpospolitej. Państwa magnackie jako region polityczny [recenzja], Studia z Geografii Politycznej i Historycznej tom 2 (2013), s.316-319, http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Studia_z_Geografii_Politycznej_i_Historycznej/Studia_z_Geografii_Politycznej_i_Historycznej-r2013-t2/Studia_z_Geografii_Politycznej_i_Historycznej-r2013-t2-s316-319/Studia_z_Geografii_Politycznej_i_Historycznej-r2013-t2-s316-319.pdf
  18. M. Kowalski, Miejsce Polski w systemie geopolitycznym nowożytnej Europy. [w]: Studia nad geopolityką XX wieku. Red. Piotr Eberhardt. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2013 – s. 235-263, http://rcin.org.pl/Content/40229/WA51_57202_r2013-nr242_Prace-Geogr.pdf
  19. Europejski układ centrum-pereferia z perspektywy badań genetycznych. – Obóz 2016, 55 – s. 19-32, https://www.researchgate.net/profile/Mariusz_Kowalski3/publication/318100113_Europejski_uklad_centrum-pereferia_z_perspektywy_badan_genetycznych/links/59594ec1458515ea4c62c51c/Europejski-uklad-centrum-pereferia-z-perspektywy-badan-genetycznych.pdf
  20. M. Kowalski, Cykle pokoleniowe w czasie i przestrzeni – Przegląd Geograficzny 2016, 88 4 – s. 489-510, http://rcin.org.pl/Content/61606/WA51_80968_r2016-t88-z4_Przeg-Geogr-Kowalski.pdf
  21. Cykle pokoleniowych buntów – co będzie w 2015 r.?, http://www.obiektywnie.com.pl/artykuly/cykle-pokoleniowych-buntow-co-bedzie-w-2015-r.html
  22. a b c informacje ze strony IGiPZ PAN: https://www.igipz.pan.pl/osoba/show/mariusz_kowalski.html

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]