Mienzielinsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mienzielinsk
Мензелинск
Herb
Herb
Państwo  Rosja
Republika Tatarstan Tatarstan
Wysokość 90 m n.p.m.
Populacja (2013)
• liczba ludności

16 903
Nr kierunkowy 7 85555
Kod pocztowy 423700
Tablice rejestracyjne 16, 116
Położenie na mapie Tatarstanu
Mapa lokalizacyjna Tatarstanu
Mienzielinsk
Mienzielinsk
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Mienzielinsk
Mienzielinsk
Ziemia55°43′N 53°05′E/55,716667 53,083333
Strona internetowa
Portal Portal Rosja

Mienzielinsk (także Mienzielińsk[1], Menzelińsk[2], ros.: Мензелинск, tatar. Минзәлә) – miasto w Rosji, w Tatarstanie, centrum administracyjne rejonu mienzielińskiego.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone na lewym brzegu Mienzieli przy ujściu tej rzeki do Kamy, 292 km na wschód od Kazania.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według monografii historyka W. Witiewskiego miasto zostało założone w 1584[3] jako ostróg (forteca) na prośbę Baszkirów do obrony przed atakami Nogajów i Kałmuków.

W XVII wieku fort został rozbudowany i stał się jedną z najpotężniejszych fortyfikacji na linii Kamy.

W XVIII wieku znalazł się w centrum tatarsko-baszkirskiego powstania, związanego z wojną chłopską prowadzoną przez Jemieliana Pugaczowa.

W latach 1735–1742 był siedzibą tzw. Komisji Baszkirskiej (Башкирская комиссия). W roku 1736 wystawiono twierdzę[4].

23 października 1781 na mocy ukazu Katarzyny II Mienzielinsk stał się miastem powiatowym namiestnictwa ufijskiego. 8 czerwca 1782 cesarzowa nadała miastu herb. W kolejnych latach zmieniała się przynależność administracyjna Mienzielinska – od 12 grudnia 1796 był częścią guberni orenburskiej, a od 5 maja 1865 – ufijskiej.

Przed rewolucją mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, łowiectwem, rybołówstwem, tkactwem, krawiectwem. Działały tu młyny, fabryka zapałek i mleczarnia. Pod koniec XIX wieku ludności miasta liczyła 6500 osób[5].

14 listopada 1917 r. w Mienzielinsku proklamowano władzę sowiecką. W kolejnych latach miasto stało się areną wojny domowej pomiędzy siłami białych a Armią Czerwoną. 17 maja 1919 zostało zajęte przez oddziały bolszewickiej 28 Dywizji Strzelców pod dowództwem Voldemārsa Āziņša.

Od 1920 roku Mienzielinsk stał się centrum kantonu Tatarskiej ASRR, a od 10 sierpnia 1930 centrum rejonu mienzielińskiego.

Ze względu na trudną sytuację na linii obrony Moskwy pod koniec 1941 roku z małej podmoskiewskiej wsi Bolszewo ewakuowano do Mienzielinska Moskiewską Szkołę Inżynierów Wojskowych. Jednak już w 1942 r. instytucja powróciła do pierwotnej siedziby[6].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zmiany liczby ludności od 2 połowy XIX wieku[7]:

Rok Liczba mieszkańców
1856 4700
1897 7500
1913 10 100
1926 7500
1931 7400
1959 11 810
1967 16 000
1970 15 868
1979 16 683
1989 15 223
Rok Liczba mieszkańców
1992 15 200
2000 15 400
2001 15 200
2002 16 730
2005 16 500
2006 16 300
2010 16 476
2011 16 500
2012 16 594
2013 16 903

Według spisu z 2010 r. 49,3% mieszkańców stanowili Rosjanie, a 46,8 Tatarzy.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Mienzielinsku działają zakłady obsługi i naprawy maszyn rolniczych (m.in. zakład remontowo-mechaniczny, stacja maszynowo-traktorowa). Funkcjonuje też przemysł spożywczy: filia Tatspirtpromu (przemysł spirytusowy), zakład produkcji soków i wód mineralnych, mleczarnia, a także gospodarka leśna.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze obiekty sportowe:

Od 1 do 5 sierpnia 2010 r. na lotnisku Mienzielinsk odbywały się Mistrzostwa Świata w Spadochroniarstwie.

Media[edytuj | edytuj kod]

Wydawana jest gazeta lokalna „Mienzielia” (tatar. Минзәлә, ros. Мензеля) w języku tatarskim i rosyjskim[8].

Ludzie związani z Mienzielinskiem[edytuj | edytuj kod]

W okresie II wojny światowej w Mienzielinsku przebywali Jerzy i Irena Sztachelscy, wcieleni następnie do 16 Litewskiej Dywizji Strzeleckiej[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Jerzy Putrament: Pół wieku. Wyd. I. Cz. 2: Wojna. Warszawa: Czytelnik, 1962, s. 160.
  2. Jakub Gieysztor: Pamiętniki Jakóba Gieysztora z lat 1857–1865 poprzedzone wspomnieniami osobistemi prof. Tadeusza Korzona oraz opatrzone przedmową i przypisami. Cz. 2. Wilno: 1913, s. 97-98,100. [dostęp 2014-01-01].
  3. В. Н. Витевский, И. И. Неплюев и Оренбургскій край в прежнем его составѣ до 1758 г
  4. Menzelińsk w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VI: Malczyce – Netreba. Warszawa 1885.
  5. Мензелинск в XVII-XIX в.в. (ros.). Menzelinsk.ru. [dostęp 2014-01-04].
  6. ХРОНИКА - Периоды Училища - Каталог статей - МКВИУ в Калининграде (ros.). [dostęp 2014-01-04].
  7. Мензелинск (Республика Татарстан) (ros.). W: Народная энциклопедия городов и регионов России [on-line]. Mojgorod.ru. [dostęp 2014-01-23].
  8. Газета - глас читателя (ros.). Webcitation.org. [dostęp 2014-01-23].
  9. Рустам Тарико Rustam Tariko (ros.). peoples.ru. [dostęp 2015-02-23].
  10. Kamil Sylwester Skrzypek: Rustam Tariko – król wódki. Supernius.pl. [dostęp 2014-01-04].
  11. Najbogatsi Europejczycy Europy Środkowej i Wschodniej. najbogatsieuropejczycy.wprost.pl. [dostęp 2015-02-23].