Wódka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy alkoholu. Zobacz też: Wódka (ujednoznacznienie).
Kraje Pasa Wódki, dominujące w produkcji i spożyciu wódki

Wódka – wysokoprocentowy napój alkoholowy (najczęściej od około 40%) składający się z destylatu alkoholowego rozcieńczonego wodą w stosunku ok. 2:3.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszej historycznie poświadczonej destylacji alkoholu dokonał Zosimos z Panapolis ok. roku 400 n.e. Umiejętność ta rozpowszechniła się w świecie arabskim, wódki używano jednak głównie do celów medycznych. W XII wieku wódka dotarła do Europy wraz z powracającymi z wypraw krzyżowych; tak narodziła się włoska grappa. Wódkę pędzoną ze zboża wynaleziono prawdopodobnie w Niemczech w XIV wieku (łac. aqua vitae, woda życia) – po polsku „okowita”. Po raz pierwszy w piśmiennictwie polskim słowa „wódka” użyto w roku 1405 w sandomierskich dokumentach sądowych[1]. Początkowo wódkę wyrabiano w aptekach i stosowano jako lekarstwo. Było tak jeszcze w XVI w. Stefan Falimierz w swoim zielniku pt. "O ziołach i o mocy ich" z 1534 r. wymienia aż 72 gatunki wódek ziołowych, zalecanych na różne dolegliwości[2]. W Polsce jednym z pierwszych producentów wódki na skalę przemysłową oraz inicjatorem masowego eksportu polskiej wódki był lwowski przemysłowiec Józef Baczewski.

Współcześnie najbardziej popularnym stosunkiem ilości użytego alkoholu do wody jest 2 do 3 (40%). Proporcje te opracował Dmitrij Mendelejew, podając je w pracy doktorskiej O łączeniu spirytusu z wodą[3]. Proces oczyszczania wódki stworzył Piotr Aleksandrowicz Smirnow (twórca wódki Smirnoff).

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

Wódki można podzielić na:

  • wódki czyste – będące rozcieńczonym wodą do 45% (lub więcej) spirytusem rektyfikowanym;
    • wódki czyste zwykłe – powstałe ze spirytusu rektyfikowanego zbożowego lub ziemniaczanego
    • wódki wyborowe – powstałe ze spirytusu rektyfikowanego wyborowego (dwukrotnie rektyfikowanego)
    • wódki luksusowe – powstałe ze spirytusu rektyfikowanego luksusowego (wielokrotnie rektyfikowanego)
  • bimber – napój alkoholowy podobny do wódki produkowany ze spirytusu destylowanego, ale nierektyfikowanego.

Wódki gatunkowe ze względu na ilość ekstraktu można również podzielić na:

  • wódki wytrawne (do 50 g ekstraktu w 1 l)
  • wódki półwytrawne (od 51 g do 120 g w 1 l)
  • wódki półsłodkie (od 121 g do 220 g w 1 l)
  • wódki słodkie (od 221 g do 330 g w 1 l)
  • likiery i kremy (powyżej 330 g ekstraktu w 1 l)

Prawo europejskie[edytuj | edytuj kod]

Światowa sprzedaż wódki szacowana jest na poziomie około 9 mld euro rocznie, a jej roczne spożycie na 4,7 mld litrów. Liderem światowej konsumpcji jest Rosja (57%). Polska jest pierwszym producentem w UE i czwartym na świecie.

Komisja Europejska rozpoczęła prace nad zdefiniowaniem terminu „wódka”. Kraje „wódczane” (kraje „pasa wódki”), czyli m.in. Polska, Finlandia, Litwa, Łotwa, Estonia i Szwecja wstępnie wyraziły niezadowolenie z nowej dyrektywy. Ich zdaniem wódkę powinno się produkować z ziemniaków, zboża (głównie z żyta) lub buraków cukrowych. Tymczasem Komisja dopuszcza także inne surowce, np. kukurydzę, winogrona, banany i inne owoce[5], a nawet marchew. W maju 2012 roku polski sejm przyjął definicję "polskiej wódki" (polish vodka), jako napoju alkoholowego produkowanego na terenie Polski ze zbóż lub ziemniaków uprawianych w Polsce[6]

Quote-alpha.png
Kwestią budząca największe kontrowersje w pracach Parlamentu Europejskiego była właśnie definicja wódki i sposób jej oznakowania (etykietowania). Komisja Środowiska PE przyjęła definicję, zgodnie z którą wódką można nazwać napój spirytusowy produkowany z ziemniaków, zbóż lub melasy buraczanej. [...] W tekście przyjętym przez Parlament obowiązek odrębnego znakowania surowców innych niż zboża i ziemniaki został zachowany, jednak rozmiar tej informacji, ani miejsce jej umieszczenia na butelce nie zostało sprecyzowane.[...]
Udział sześciu największych producentów wódki UE (PL, ET, LV, LT, FI, SE) przekracza 70%. Kraje te odpowiadają za 83% unijnego eksportu wódki i 64% spożycia. Zdecydowanym i samotnym liderem w wielkości produkcji wódki w UE jest Polska, która produkuje trzykrotnie więcej wódki niż druga w kolejności Szwecja[7].
Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o wódce
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło wódka w Wikisłowniku

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. Historia polskiej wódki. pps.waw.pl.
  2. Marek Żukow-Karczewski, Pijany Kraków, "Gazeta Krakowska" 12 XI 1993 r., nr 262 (13874).
  3. Сегодня день рождения русской водки (ros.). Росбалт, 2010-01-31. [dostęp 2010-01-31].
  4. Jan Cieślak: Od abbocato do żubrówki. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa, 1992 ISBN: 83-204-1251-X, s.278
  5. Wódka niezgody – kompromis w Parlamencie
  6. Sejm przyjął definicję polskiej wódki – Polska – Fakty w INTERIA.PL
  7. Komunikat prasowy: Wódka ze wszystkiego. Parlament Europejski, 19-06-2007. [dostęp 2011-02-08].

Literatura[edytuj | edytuj kod]