Powstanie Pugaczowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powstanie Pugaczowa
Ilustracja
Jemieljan Pugaczow, portret z XVIII w.
Czas 1773-1775
Miejsce Ural, Powołże
Terytorium Rosja
Wynik Zwycięstwo sił feudalnych
Strony konfliktu
Kozacy
powstańcy chłopscy
biedota miejska
Armia carska
Dowódcy
Jemielian Pugaczow caryca Katarzyna
Siły
maks. 120 000 (styczeń 1774)[1] nieznane
Straty
nieznane nieznane
brak współrzędnych
Kozacy
Ilja Jefimowitsch Repin - Reply of the Zaporozhian Cossacks - Yorck.jpg

Powstanie Pugaczowa – powstanie chłopskie w Rosji w latach 1773-1775 dowodzone przez Jemieliana Pugaczowa.

W związku z informacjami o rozruchach władze carskie wysłały w 1772 roku celem oceny sytuacji rosyjskiego oficera. Powiadomił on przełożonych, że sytuacja w regionie jest stabilna, ponieważ Kozacy mają pod dostatkiem wszelkich dóbr oraz są zadowoleni z przywileju wolnego handlu alkoholem oraz solą. Przyczynę zamieszek upatrywał w nadużyciach miejscowych dowódców, które łatwo można wyeliminować[2]. Kozak Jemielian Pugaczow, podając się za cudownie ocalonego cara Piotra III uratowanego przed zabójcami, wszczął w 1773 antyfeudalne powstanie, do którego dołączyli: kozacy ze stepów nad rzeką Jaik, biedota miejska i chłopi obciążeni nadmiernymi podatkami, a także Baszkirzy. Chłopi walczyli głównie o zniesienie pańszczyzny, co mieli obiecane przez Pugaczowa. Największe walki toczyły się o strategicznie ważną twierdzę – Oranburg, którą buntownicy nie byli w stanie zająć z powodu braku odpowiedniego ekwipunku. Wiosną 1774 roku na miejsce przybyły oddziały przysłane przez imperatorową, pokonując oblegającą miasto armię[3][4]. Kolejne potyczki zakończyły się porażkami powstańców, którzy zostali zmuszeni wycofać się na Ural. Z Uralu ruszyli na Powołże, zdobywając Kazań i Saratow. Powstanie ogarnęło całą południowo-zachodnią część cesarstwa[5].

Wraz z zakończeniem wojny z Turcją Katarzyna II mogła skierować większe siły przeciwko powstańcom. Doszło do bitwy pod Carycynem, którą powstańcy przegrali. Wpływy Jemieliana Pugaczowa zmniejszały się, aż w końcu został zdradzony i w sierpniu 1774 oddany w ręce marszałka Aleksandra Suworowa. Po przewiezieniu do Moskwy w klatce z żelaza został skazany na śmierć i stracony w 1775[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 2/18 - Артиллерия в крестьянской войне под руководством Е. И. Пугачева, wars175x.narod.ru [dostęp 2019-05-23] (ros.).
  2. Казахско-русские отношения в XVIII-XIX веках. (1771-1867 гг.) (Сборник документов и материалов). Cz. 1-4. Ałma-Ata: Наука, 1964, s. 3-14.
  3. Казахско-русские отношения в XVIII-XIX веках. (1771-1867 гг.) (Сборник документов и материалов). Cz. 32. Ałma-Ata: Наука, 1964, s. 74.
  4. Казахско-русские отношения в XVIII-XIX веках. (1771-1867 гг.) (Сборник документов и материалов). Cz. 27. Ałma-Ata: Наука, 1964, s. 54-62.
  5. Piotr Greiner, Ewa Gronkowska, Ryszard Kaczmarek, Kazimierz Miroszewski, Marek Paździora Słownik historii Polski i świata, Katowice 2005, s.848.
  6. George Kohn Encyklopedia wojen, Warszawa 1998, s.410.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]