Nadużycia seksualne w Kościele katolickim w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Plakat umieszczony na plandece furgonetki, na białym tle znajduje się napis: Pedofile grasują najczęściej w kościele i tradycyjnej rodzinie*. Obok znajduje się rysunek chłopca wiszącego w samych slipkach w pozie ukrzyżowania na odwróconej plecami sylwetce kapłana w czarnej sutannie. Kapłan stoi tyłem ręce ma wyprostowane i rozłożone szeroko na boki tak, że przypomina kształtem krzyż. Poniżej z prawej znajduje się logo w postaci pochylonego krzyża łacińskiego w który uderza czerwona błyskawica i tekst: Same plusy. Na dole pod głównym tekstem znajduje się linijka tekstu pisana małymi literami zaczynająca się od gwiazdki: według zgłoszeń rozpatrzonych przez Państwową Komisję ds. Pedofilii
Plakat na furgonetce autorstwa grupy Same Plusy z 2021 roku, którego treść, zdaniem autorów, wynika z raportu państwowej komisji ds. pedofilii[1].

Nadużycia seksualne w Kościele katolickim w Polsce – przypadki wykorzystywania seksualnego przez księży, zakonników i innych duchownych Kościoła katolickiego w Polsce. Jest to część zjawiska nadużyć seksualnych w Kościele katolickim na całym świecie.

Procesy sądowe[edytuj | edytuj kod]

Jednym z pierwszych przypadków nagłośnienia tego zjawiska w Polsce było oskarżenie w 2001 ks. Michała Moskwy, proboszcza z Tylawy, o molestowanie przez kilkanaście lat dziewczynek w swojej parafii. Prokuratura w Krośnie nadzorowana przez Stanisława Piotrowicza umorzyła sprawę uznając, że ksiądz dotykał dziewczynki w miejscach intymnych, gdyż miał zdolności bioenergoterapeutyczne. Stanisław Piotrowicz komentując sprawę, powiedział, że w postępowaniu nie wykonywał żadnych czynności procesowych[2]. Dopiero po publikacjach prasowych Prokuratura Krajowa nakazała przeprowadzenie powtórnego śledztwa, tym razem prokuraturze w Jaśle. W 2004 zapadł wyrok skazujący księdza na dwa lata w zawieszeniu na pięć za molestowanie sześciu dziewczynek. Arcybiskup przemyski Józef Michalik jeszcze przez rok pozwolił skazanemu księdzu pracować w tej samej parafii[3][4][5].

W latach 2002–2012 za molestowanie małoletnich skazano w Polsce prawomocnym wyrokiem 27 księży katolickich. Zdaniem holenderskiego dziennikarza Ekke Overbeeka, zajmującego się problemem pedofilii, autora książki Lękajcie się. Ofiary pedofilii w Kościele mówią, wiele innych spraw zostało oddalonych ze względu na przedawnienie lub nie zostało w ogóle ujawnionych. Autor rzeczywistą liczbę ofiar wśród dzieci szacuje na setki lub tysiące[6]. Wśród prawomocnie skazanych wyrokiem sądu za nadużycia seksualne wobec nieletnich znaleźli się m.in. proboszcz parafii w Jarnołtówku Zbigniew Paszkowski (w 2004 roku na 1,5 roku więzienia w zawieszeniu na 3 lata przez Sąd Rejonowy w Prudniku)[7][8][9], ksiądz Roman B. (w 2009 roku skazany na karę 8 lat pozbawienia wolności i 5 lat zakazu wykonywania zawodu; w 2012 roku ksiądz wyszedł na wolność)[10][11], Wojciech Gil z zakonu michalitów (skazany na karę 7 lat więzienia przez Sąd Rejonowy w Wołominie)[12][13], ksiądz Paweł Kania (skazany na 7 pozbawienia wolności w 2015 roku)[14][15][16], proboszcz parafii Kalinówka Stanisław G. w 2012 roku na 3 lata bezwzględnego więzienia[17][18], oraz w 2020 roku ksiądz Michał L. wikariusz w parafii Matki Bożej Bolesnej w Gdańsku skazany na 10 lat więzienia[19][20][21]

6 maja 2010 roku Chrześcijańskie Stowarzyszenie Troski o Media „Świadectwo” z Rzeszowa wystąpiło z wnioskiem do Prokuratora Generalnego, aby nie ujawniać publicznie informacji o księżach zamieszanych w skandale seksualne do czasu, aż w ich sprawie nie uprawomocni się wyrok[22].

Odszkodowanie w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej[edytuj | edytuj kod]

Po procesie o odszkodowanie za pedofilię w 2015 r. diecezja koszalińsko-kołobrzeska wypłaciła odszkodowanie ofierze księdza-pedofila, molestowanej w dzieciństwie. Ofiara domagała się 200 tysięcy złotych. Kwota wypłaconego odszkodowania nie została ujawniona opinii publicznej. Sam ksiądz został skazany na dwa lata więzienia. Sprawa ta umożliwia dochodzenie swoich roszczeń innym ofiarom molestowania przez duchownych w Polsce[23][24].

Fałszywe oskarżenia o pedofilię[edytuj | edytuj kod]

Łódzki sąd apelacyjny orzekł, że Marek Lisiński, który przez wiele lat pełnił funkcję tzw. "rzecznika ofiar pedofilii w Kościele", kłamał i nigdy nie był molestowany przez księdza, którego oskarżał. 11 października 2021 roku zapadł w tej sprawie prawomocny wyrok, a 15 grudnia 2021 roku Sąd Apelacyjny w Łodzi opublikował jego pisemne uzasadnienie. W trakcie dochodzenia okazało się, że Lisiński przedstawił trzy różne wersje wydarzeń [25]

Mapa kościelnej pedofilii w Polsce Fundacji „Nie Lękajcie Się”[edytuj | edytuj kod]

7 października 2018 roku, po półtorarocznej pracy, Fundacja „Nie Lękajcie Się” na swojej stronie internetowej uruchomiła mapę przedstawiającą m.in. miejscowości 266[26] ofiar nadużyć seksualnych dokonanych przez duchownych w Polsce. Zawiera ona inicjały sprawcy oraz miejscowość, w której przypadek molestowania miał miejsce[27]. Zastrzeżenia wobec mapy wyraził prezes KAI Marcin Przeciszewski, który uważa, że nie wszystkie przypadki przeszły należytą weryfikację. Autorzy mapy wyjaśnili, że podjęli ten temat, gdyż księża molestujący małoletnich byli przenoszeni z parafii do parafii narażając kolejne potencjalne ofiary[28][29].

W lutym 2019 roku, raport – opracowany na podstawie danych przedstawionych w mapie oraz analizy problemu pedofilii w Kościele katolickim w Polsce – został przekazany Papieżowi Franciszkowi[30].

Fundacja „Nie Lękajcie Się” zakończyła działalność w 2020 roku w związku ze skandalem związanym z jej założycielem, Markiem Lisińskim, który dopuścił się wyłudzenia 30 tysięcy złotych od jednej z podopiecznych fundacji[31].

Raport KEP[edytuj | edytuj kod]

14 marca 2019 roku Konferencja Episkopatu Polski przedstawiła opracowanie dot. zgłoszeń przypadków wykorzystania seksualnego małoletnich[32], który przedstawił dane, że:

382 zgłoszenia przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich, w tym 198 dotyczyło osób poniżej 15 roku życia, a 184 powyżej 15 roku życia; zgłoszone przypadki obejmują czas od 1 stycznia 1990 r. do 30 czerwca 2018 r. – wynika z danych, które otrzymał Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski od wszystkich diecezji i zakonów. Zostały one opracowane przez Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego i Centrum Ochrony Dziecka. Łączna liczba ofiar we wszystkich (również niepotwierdzonych) przypadkach poniżej 15 roku życia wynosiła 345. Natomiast powyżej 15 roku życia – 280. Wśród ofiar, we wszystkich zgłoszonych przypadkach łącznie małoletni płci męskiej stanowili 58,4 proc., natomiast małoletni płci żeńskiej 41,6 proc.

11 maja 2019 Tomasz Sekielski zamieścił na serwisie YouTube film dokumentalny pt. Tylko nie mów nikomu przedstawiający relacje ofiar księży pedofilów i ich konfrontacje ze swoimi oprawcami[33][34].

Tuszowanie pedofilii przez biskupów[edytuj | edytuj kod]

Portal OKO.press w maju 2019 zarzucił siedmiu polskim biskupom tuszowanie przypadków pedofilii. Są to: Alojzy Orszulik, Andrzej Dziuba, Edmund Piszcz, Wojciech Ziemba, Józef Górzyński, Józef Kupny, Kazimierz Nycz[35]. W maju 2019 reporter programu „Czarno na białym” w TVN24 ujawnił, że skazany w 2004 roku Michał Moskwa, były proboszcz z Tylawy, regularnie prowadzi różaniec w Radiu Maryja[36].

W odpowiedzi na doniesienia o nadużyciach politycy zaproponowali utworzenie mającej je zbadać komisji. Według PiS winna ona skupiać się na przypadkach nadużyć seksualnych nie tylko w Kościele katolickim, ale i wziąć pod uwagę inne środowiska związane z opieką nad dziećmi, na podobieństwo Komisji działającej w Australii, wedle raportu której aż 70% sprawców wywodziło się z organizacji religijnych. Projekt PO przewidywał miejsce w podobnej komisji także dla przedstawicieli Kościoła katolickiego. O powołanie komisji, mającej skupiać przedstawicieli prawników, lekarzy, psychologów i organizacji pozarządowych (ale nie Kościołów) starała się natomiast Fundacja Nie Lękajcie Się[37].

W czerwcu 2019 Gazeta Wyborcza zarzuciła grupie polskich biskupów tuszowanie czynów pedofilskich popełnionych przez podległych im duchownych. Zarzuty dotyczą następujących biskupów: Alojzy Orszulik, Piotr Greger, Kazimierz Nycz, Ignacy Jeż, Henryk Gulbinowicz, Marian Gołębiewski, Jan Tyrawa, Edward Janiak, Sławoj Leszek Głódź, Stanisław Stefanek, Marian Przykucki, Zygmunt Kamiński, Andrzej Dzięga, Edmund Piszcz, Wojciech Ziemba, Józef Górzyński, Henryk Hoser, Marek Jędraszewski, Józef Michalik, Jan Wątroba, Tadeusz Gocłowski[38].

Powołanie państwowej komisji[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 2019 Sejm RP uchwalił ustawę o Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 zwanej w skrócie państwową komisją do spraw pedofilii. Pierwszego członka tej komisji nominowano dopiero w maju 2020, po emisji filmu Zabawa w chowanego, nagłaśniającego bierność hierarchii katolickiej i władz państwowych w sprawie pedofilii[39][40].

Powołanie przez KEP Fundacji św. Józefa[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2019 Konferencji Episkopatu Polski podjęła uchwałę o utworzeniu Fundacji Świętego Józefa[41], nadaniu statutu, powołaniu rady i zarządu fundacji (Marta Titaniec i ks. Tadeusz Michalik). Celem Fundacji jest „ochrona dzieci i młodzieży we wspólnocie Kościoła Katolickiego oraz budowanie efektywnych struktur pomocy wspierających uzdrowienie osób zranionych i zapobieganie kolejnym przestępstwom wykorzystania seksualnego”[42]. Fundacja została zarejestrowana w styczniu 2020. Marta Titaniec z zarządu Fundacji, jest współautorką projektu „Zranieni w Kościele” – pomocowej inicjatywy świeckich w reakcji liczne przypadki wykorzystywania seksualnego w Kościele. Główne działania inicjatywy to prowadzenie telefonu zaufania oraz dyżurów i bezpłatnych porad prawnych dla osób dotkniętych przemocą seksualną w Kościele. W Fundacji św. Józefa, Marta Titaniec wraz z zespołem realizują projekty takie jak strona ZglosKrzywde.pl, na której można zgłaszać przypadki wykorzystywania seksualnego w Kościele oraz znaleźć materiały pomocowe. Pozostałe działania Fundacji to prowadzenie lokalnych (archidiecezja warszawska, krakowska, poznańska) grup wsparcia dla osób skrzywdzonych przemocą seksualną. Fundacja prowadzi także Centrum Ochrony Dziecka, które oferuje szkolenia i formację z zakresu psychologii, pedagogiki i duchowości w kontekście prewencji i reakcji na wykorzystywanie nieletnich w Kościele. Centrum opracowuje programy prewencji, zbiory dobrych praktyk w celu zapewnienia w Kościele „bezpiecznego środowiska dla dzieci i młodzieży”[43].

Pilna wizyta ad limina[edytuj | edytuj kod]

10 maja 2021 papież Franciszek wezwał polskich biskupów w trybie pilnym (za pośrednictwem Nuncjatury Apostolskiej w Polsce) do złożenia wizyty ad limina w Watykanie. Jest to spowodowane napływaniem do Watykanu znacznej liczby zgłoszeń o zaniedbaniach polskich biskupów przy wyjaśnianiu spraw dotyczących wykorzystywania seksualnego małoletnich przez część duchownych[44].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. AntyHomofobus w Toruniu. „Furgonetka prawdy” zaparkuje niedaleko „uczelni Rydzyka”, gazetapl [dostęp 2021-11-13] (pol.).
  2. Artur Sporniak: Groźby posła. tygodnikpowszechny.pl, 2015-11-21. [dostęp 2018-09-05].
  3. Jacek Lehr: Ksiądz z Tylawy skazany. kosciol.pl, 2004-06-27. [dostęp 2016-03-06].
  4. Nazwałam zło w Tylawie. wyborcza.pl, 2008-03-13. [dostęp 2016-03-06].
  5. Ewa Orłowska, Katarzyna Jabłońska. Chciałam być niewidoczna. „Więź”. 8-9 (634) (Kościół wobec pedofilii), s. 5–17, sierpień-wrzesień 2011. Więź. [zarchiwizowane z adresu]. 
  6. Agaton Koziński: Overbeek: Ofiar księży-pedofilów mogą być tysiące. Polskie media nie dociekają prawdy. polskatimes.pl, 2013-02-01. [dostęp 2016-03-09].
  7. Redakcja, Oddajcie nam księdza!, Opole Nasze Miasto, 14 października 2005 [dostęp 2020-11-01].
  8. Michał Lewandowski, Kapłan stanie przed sądem, Nowa Trybuna Opolska, 24 czerwca 2004 [dostęp 2020-11-01].
  9. Ksiądz skazany za pedofilię, opole.wyborcza.pl, 19 stycznia 2007 [dostęp 2020-11-01].
  10. Przewodniczący episkopatu interweniuje w sprawie księdza pedofila. „Wstrząs dla wiary”.. newsweek.pl, 10 stycznia 2017. [dostęp 2020-05-20].
  11. Łukasz Cieśla: Pedofilia w Kościele: abp Gądecki apeluje ws. księdza z Puszczykowa. gloswielkopolski.pl, 10 stycznia 2017. [dostęp 2020-05-20].
  12. Były duchowny Wojciech G. skazany na 7 lat więzienia, z zakazem kontaktów z młodzieżą. Tygodnik Katolicki Niedziela, 2015-03-25. [dostęp 2016-05-03].
  13. Magdalena Bojanowska, Katarzyna Nowak, Pedofilia w Kościele katolickim. Przypominamy największe skandale ostatnich lat z udziałem duchownych, Gazeta.pl, 12 listopada 2020 [dostęp 2021-01-19] [zarchiwizowane z adresu 2020-11-13] (pol.).
  14. Były ksiądz, który gwałcił chłopców, nie wykazuje skruchy. Trafi do „ośrodka dla bestii"?, Wprost, 29 sierpnia 2019 [dostęp 2021-02-08] (pol.).
  15. Bartosz Goluch, Paweł Kania nie jest już księdzem. Decyzja z Watykanu, wiadomosci.wp.pl, 13 maja 2019 [dostęp 2021-02-08] (pol.).
  16. Ofiara księdza pedofila czeka na 300 tys. zł zadośćuczynienia m.in. od diecezji bydgoskiej, Polska Times, 3 grudnia 2020 [dostęp 2021-02-08] (pol.).
  17. Jadwiga Hereta: 3 LATA WIĘZIENIA DLA PEDOOFILA., 16 lutego 2016, tygodnikzamojski.pl.
  18. Joanna Nowicka: Szkoła w Sulmicach. Ksiądz molestował uczennice. Trafi do więzienia.,17.02. 2016, kurierlubelski.pl.
  19. Radosław Gruca, Ksiądz zgwałcił 17-latkę. Abp Głódź tylko przeniósł go do innej parafii, oko.press [dostęp 2021-02-08] [zarchiwizowane z adresu 2021-01-29].
  20. Ksiądz skazany na 10 lat więzienia za zgwałcenie 17-latki, polsatnews.pl [dostęp 2021-02-08] (pol.).
  21. Dwukrotnie zgwałcił 17-latkę. Ksiądz skazany na 10 lat więzienia, www.rmf24.pl [dostęp 2021-02-08] (pol.).
  22. Chrześcijańskie stowarzyszenie: Nie ujawniać informacji o księżach pedofilach mediom. wiadomosci.gazeta.pl, 2010-05-07. [dostęp 2010-06-24].
  23. Łukasz Gładysiak, Po wyroku. Diecezja płaci za księdza pedofila. Pomoc czy odpowiedzialność?, „Głos Koszaliński”.
  24. Katarzyna Wiśniewska: Pedofilia w kościele. Diecezja płaci za krzywdę. wyborcza.pl, 2015-03-24. [dostęp 2016-03-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  25. https://polskatimes.pl/marek-lisinski-klamal-ws-molestowania-przez-ksiedza-sad-nie-mial-watpliwosci/ar/c1-15956271
  26. Mapa kościelnej pedofilii w Polsce – Google My Maps, www.google.com [dostęp 2018-10-11].
  27. Mapa kościelnej pedofili w Polsce. nielekajciesie.org.pl, 2018-10-07. [dostęp 2018-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-08)].
  28. Powstaje interaktywna mapa pedofilii w polskim Kościele, deon.pl, 13 września 2018 [dostęp 2018-09-13].
  29. Wiktor Ferfecki: Interaktywna mapa wskaże duchownych pedofilów. rp.pl, 2018-09-12. [dostęp 2018-09-14].
  30. Michał Wojtczuk, Najbardziej antyklerykalna warszawska radna na audiencji u papieża Franciszka, warszawa.wyborcza.pl, 20 lutego 2019 [dostęp 2021-02-26].
  31. Założyciel fundacji „Nie lękajcie się” z zarzutem. Miał oszukać podopieczną – Polsat News, Polsat News [dostęp 2021-10-07] (pol.).
  32. Opracowanie dot. zgłoszeń przypadków wykorzystania seksualnego małoletnich. episkopat.pl. [dostęp 2019-03-14].
  33. TYLKO NIE MÓW NIKOMU | dokument Tomasza Sekielskiego | cały film | 2019. SEKIELSKI 2019-05-11. [dostęp 2019-05-11].
  34. Premiera szokującego dokumentu Sekielskiego o pedofilii w Kościele. Film trafił do sieci. WPROST.pl, 2019-05-11. [dostęp 2019-05-11].
  35. Sebastian Klauziński: Dziuba, Orszulik, Nycz i inni. Siedmiu biskupów, którzy tuszowali przypadki pedofilii. Śledztwa OKO.press. oko.press, 18 maja 2019. [dostęp 2019-05-20].
  36. „Brał na kolana, ściskał, aż się trząsł”. Ksiądz pedofil zasiada w kapitule jako zasłużony duchowny. TVN24.pl. [dostęp 2019-05-22].
  37. Ewa Siedlecka, Komisje na pedofilię, „Polityka”, 22 (3212), 29 maja 2019, s. 6.
  38. Marcin Wójcik: Biskupi, którzy kryli księży pedofilów. wyborcza.pl, 11 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-17].
  39. Rzecznik praw dziecka powołał członka komisji ds. pedofilii. gazetaprawna.pl, 18 maja 2020. [dostęp 2020-05-20].
  40. Tomasz Molga: Pierwszy efekt filmu Sekielskich. Powołano pierwszego członka państwowej komisji do spraw pedofilii. wp.pl, 19 maja 2020. [dostęp 2020-05-20].
  41. Historia – Fundacja Świętego Józefa Konferencji Episkopatu Polski [dostęp 2021-02-26] (pol.).
  42. Misja – Fundacja Świętego Józefa Konferencji Episkopatu Polski [dostęp 2021-02-26] (pol.).
  43. Projekty – Fundacja Świętego Józefa Konferencji Episkopatu Polski [dostęp 2021-02-26] (pol.).
  44. Tomasz Krzyżak: Papież w trybie pilnym wzywa polskich biskupów. Rp.pl, 2021-05-25. [dostęp 2021-05-26].