Niszczyciele typu Arquebuse

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niszczyciele typu Arquebuse
Sarbacane-Bougault.jpg
"Sarbacane"
Opis typu
Kraj budowy  Francja
Użytkownicy  Marine nationale
Wejście do służby 1903?
Zbudowane okręty 20
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 298 t
Długość 58,19 m
Szerokość 6,4 m
Zanurzenie 3,17 m
Napęd 2 maszyny parowe VTE o mocy łącznej 6300 KM (indykowanych), 2 kotły parowe, 2 śruby
Prędkość 28 węzłów
Załoga 60
Uzbrojenie 1 działo 65 mm
4 działa 47 mm
2 wyrzutnie torped 380 mm

Niszczyciele typu Arquebuse – seria francuskich niszczycieli z początku XX wieku, będących w służbie podczas I wojny światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Niszczyciele typu Arquebuse należały do grupy pierwszych francuskich niszczycieli, tzw. 300-tonowych, stanowiąc ich najliczniejszy typ. Dzięki zwiększeniu ciśnienia pary w kotłach, miały one większą moc i prędkość od poprzedników (typy Durandal i Framée).

Pierwsze 10 niszczycieli zamówiono w ramach programu na 1900 rok i budowę ich rozpoczęto w latach 1900/01, a drugie 10 niszczycieli zamówiono w ramach programu na 1901 rok i budowę ich rozpoczęto w latach 1901/02. Próby przeprowadzano w latach 1902/04. Okręty otrzymały, podobnie jak inne niszczyciele programu 300-tonowego, nazwy od historycznych broni piechoty: Arbalète (kusza), Arc (łuk), Arquebuse (arkebuz), Baliste (balista), Bombarde (bombarda), Bélier (taran), Carabine (karabinek), Catapulte (katapulta), Dard (strzałka), Épieu (włócznia), Francisque (franciska), Fronde (proca), Harpon (harpun), Javeline (oszczep), Mousquet (muszkiet), Mousqueton (krótki muszkiet), Pistolet (pistolet), Sabre (szabla), Sagaie (assegai, włócznia), Sarbacane (dmuchawka).

4 zbudowano w stoczni w Rochefort, 4 w La Seyne-sur-Mer, 4 w Saint-Nazaire, 2 w Penhoët (Saint-Nazaire), 2 w Bordeaux, 2 w stoczni Schneider, 2 w stoczni Normand w Hawrze.

Niszczyciel Bombarde

Okręty miały typowy dla francuskich niszczycieli tego okresu kadłub o zaokrąglonych burtach, przechodzących w pokład górny o zaokrąglonym profilu, nad którym na śródokręciu i rufie na niewielkiej wysokości był zabudowany lekki drewniany pokład dla obsługi uzbrojenia. Pokład dziobowy nie był podniesiony i również był zaokrąglony w przekroju poprzecznym. Ich własności morskie były dobre[1]. Okręty miały dwa kotły parowe w osobnych kotłowniach i dwa szeroko rozstawione kominy. Maszyny parowe znajdowały się w jednym przedziale pomiędzy kotłowniami, rozsunięte na burty. Nietypową cechą francuskich niszczycieli był ster umieszczony przed śrubami[2]. Na dziobie była mała nadbudówka, mieszcząca jedynie niską sterówkę, a za nią była odkryta podwyższona platforma obejmująca odkryty pomost nawigacyjny, z reflektorem. Zapasowe stanowisko dowodzenia było przed drugim kominem.

Działo 65 mm było umieszczone na platformie na dachu sterówki (było ono w ten sposób dość dobrze chronione od zalewania). Działka 47 mm były rozmieszczone po 3 na burtę, z tego dwa obok nadbudówki dziobowej i przedniego komina i po jednym za rufowym kominem. Pojedyncze obrotowe wyrzutnie torped znajdowały się na pokładzie między kominami i na rufie. Wyrzutnie miały po jednej torpedzie zapasowej w pojemnikach na pokładzie.

Podczas wojny, w 1915 dwa rufowe półautomatyczne działka 47 mm zostały przystosowane do ognia przeciwlotniczego. Na części francuskich niszczycieli podczas wojny zamieniono działo 65 mm na 75 mm, a część otrzymała jesienią 1917 miotacze bomb głębinowych Thornycroft zamiast rufowej wyrzutni torped[1].

Pierwsze niszczyciele typu 300-tonowego odpowiadały standardowi dla tej klasy na świecie, lecz w momencie wejścia do służby typu Arquebuse Brytyjczycy budowali już większe i silniejsze niszczyciele i szybko typ ten stał się przestarzały w obliczu dalszego wzrostu wielkości i uzbrojenia niszczycieli przed I wojną światową[1]. Kolejny typ niszczycieli Claymore był już nieco większy i zamówienie na 5 dalszych niszczycieli typu Arquebuse w stoczni Rochefort zostało zamienione na typ Claymore[3].

Okręty[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Stocznia Data wodowania Los
Carabine Rochefort 21. 07. 1902 wycofany 8. 1. 1919
Mousquet St. Nazaire 07. 08. 1902 zatopiony 28. 10. 1914
Javeline St. Nazaire 15. 10. 1902 wycofany 12. 1. 1920
Harpon Bordeaux 20. 10. 1902 wycofany 5. 3. 1921
Mousqueton Schneider 04. 11. 1902 wycofany 10. 05. 1920
Arquebuse Normand 15. 11. 1902 wycofany 10. 05. 1920
Sagaie La Seyne 15. 11. 1902 wycofany 1. 10. 1920
Fronde Bordeaux 17. 12. 1902 wycofany 30. 10. 1919
Epieu La Seyne 17. 01. 1903 wycofany 28. 02. 1921
Sarbacane Rochefort 13. 03. 1903 wycofany 1. 10. 1920
Catapulte La Seyne 01. 04. 1903 zatonął 18. 05. 1918
Arbalète Normand 28. 04. 1903 wycofany 21. 06. 1920
Bélier St. Nazaire 29. 05. 1903 wycofany 25. 1. 1921
Pistolet St. Nazaire 29. 05. 1903 wycofany 19. 9. 1919
Bombarde La Seyne 26. 06. 1903 wycofany 10. 05. 1920
Dard Penhoët, St. Nazaire 10. 09. 1903 wycofany 3. 4. 1919
Baliste Penhoët, St. Nazaire 22. 10. 1903 wycofany 30. 10. 1919
Arc Schneider 24. 12. 1903 wycofany 10. 05. 1920
Francisque Rochefort 02. 03. 1904 wycofany 4. 4. 1921
Sabre Rochefort 15. 04. 1904 wycofany 5. 1. 1921
Niszczyciel "Mousquet"

Służba[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie niszczyciele typu Arquebuse służyły także podczas I wojny światowej, chociaż były już wtedy przestarzałe i odpowiadały wielkością nowo budowanym torpedowcom.

Zatopiono tylko "Mousquet" 28 października 1914 - w starciu pod Penangiem z niemieckim krążownikiem "Emden". Ponadto "Catapulte" zatonął 18 maja 1918 na skutek kolizji. Reszta okrętów przetrwała wojnę, po czym została wycofana ze służby w latach 1919-1921.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c R. Gardiner, Conway's... 1860-1905, s.323
  2. N.N.Afonin, S.A.Bałakin, "Wnimatielnyj" i drugije. Port-arturskie minonoscy zarubieżnoj postrojki, Morskaja Kollekcja 5/2000
  3. R. Gardiner, Conway's... 1860-1905, s.327

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Gardiner, Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway's All The World's Fighting Ships 1860-1905. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1979. ​ISBN 978-0-85177-133-5​, s. 326.