Oleg Mądry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oleg Mądry
Ѡльгъ вѣщїи
kniaź
Ilustracja
kniaź Nowogrodu
Okres

od 879
do 912

Poprzednik

Ruryk

Następca

Igor Rurykowicz

książę Kijowski
Okres

od 882
do 912

Poprzednik

Askold i Dir

Następca

Igor Rurykowicz

Dane biograficzne
Data urodzenia

ok. 845

Data śmierci

912

Przyczyna śmierci

ukąszenie węża

Oleg Mądry (ok. 845912; starorus. Ольгъ, Ѡльгъ вѣщїи[1], staronord. Helgi, ukr. Олег Віщий, ros. Олег Вещий) – książę zwierzchni Rusi w latach 879–912, następca i krewny Ruryka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Oleg objął władzę nad Rusią Nowogrodzką po śmierci Ruryka w 879 roku, z powodu niepełnoletności syna Ruryka – Igora Rurykowicza. Szybko jednak umocnił swą władzę i nie oddał jej Igorowi aż do śmierci.

W 882 Oleg przyłączył do Rusi Nowogrodzkiej Smoleńsk i jak podaje Powieść minionych lat, w tym samym roku ruszył na Kijów[2], którym władali dawni towarzysze Ruryka, Askold i Dir. Oleg podbił Kijów, a Askolda i Dira prawdopodobnie zwabił w pułapkę i rozkazał skrytobójczo zamordować. Wkrótce po tych wydarzeniach Oleg z przyczyn geopolitycznych przeniósł stolicę swego państwa z Nowogrodu Wielkiego do Kijowa, co dało początek Rusi Kijowskiej.

Wiadomości źródłowe na temat Olega są skąpe i nie zawsze pewne, ale wiadomo, że przyczynił się on do zjednoczenia wschodniej Słowiańszczyzny, podporządkowując sobie m.in. plemiona Siewierzan, Dulebów, Tywerców i in. Walczył też z koczowniczymi Chazarami, którzy stanowili wielkie zagrożenie dla plemion ruskich. O tym wspomina też Aleksander Puszkin w swoim wierszu:

Как ныне сбирается вещий Олег
Отмстить неразумным хазарам...

I oto wybiera się Oleg, kniaź wieszczy
Nieść zemstę zuchwałym Chazarom

(tłum. Mieczysław Jastrun)

Oleg nawiązał także kontakty handlowe i polityczne z Bizancjum. W 907[3] roku wyruszył na wyprawę do Konstantynopola, co zaowocowało podpisaniem w 911[3] roku pokoju z cesarzem bizantyńskim Leonem VI i pierwszej w dziejach Rusi umowy handlowej.

Oleg zmarł w roku 912. Według Powieści minionych lat, pogański czarownik obwieścił mu, że zginie z powodu swojego ukochanego konia. Oleg trzymał się od niego daleko, a kiedy dowiedział się, że koń już dawno padł, zapragnął zobaczyć jego szczątki. Gdy Oleg nastąpił na czaszkę konia, wyśmiał wróżbitę, ale wówczas wypełzł z czaszki wąż, który śmiertelnie ukąsił Olega[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Постоянная Историко-Археографическая Комиссия Академии Наук СССР, Полное Собрание Русских Летописей, t. 1, Лаврентьевская Летопись, Ленинград 1926–1928, s. 23 (ros.).
  2. Anders Hedman, Анатолий Николаевич Кирпичников, Викинги и Славяне, 1998, Cytat: Вся жe Русь стала называться Gardariki — «страна гардов» (= городов). На ранних этапах своeй истории Рюриково городище (дрeвнeйший Новгород русских лeтописeй IX — X вв.) являлось резиденцией князeй — Рюрика, Олeга, откуда в 882 г.(…).
  3. a b Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 211. ISBN 978-83-7425-697-1.
  4. Повесть временных лет (ros.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Lepszy (red.): Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1968.