Włodzimierz I Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Włodzimierz I Wielki
Владимир Святославич
ilustracja
Wielki książę kijowski
Okres panowania od 978
do 1015
Poprzednik Jaropełk I
Następca Światopełk I Przeklęty
Książę nowogrodzki
Okres panowania od 969
do 977
Poprzednik Światosław I
Następca Jaropełk I
Książę połocki
Okres panowania od 978
do 988
Poprzednik Rogwołod
Następca Iziasław Włodzimierzowicz
Książę nowogrodzki
Okres panowania od 979
do 988
Poprzednik Jaropełk I
Następca Wyszesław I
Dane biograficzne
Dynastia Rurykowicze
Data urodzenia ok. 960
Data śmierci 15 lipca 1015
Miejsce spoczynku Cerkiew Dziesięcinna w Kijowie
Ojciec Światosław I
Matka Małusza
Rodzeństwo Jaropełk I,
Oleg
Żona 1. Rogneda
2. Anna Porfirogenetka
3. wnuczka Ottona I Wielkigo
Dzieci Wyszesław
Iziasław
Jarosław I Mądry
Światopełk I
Wsiewołod
Światosław
Mścisław I Chrobry
Borys Roman
Gleb Dawid
Stanisław
Pozwid
Sudzisław
Teofano
Przedsława
Dobroniega Maria
Święty
Włodzimierz
Książę, Równy Apostołom, Wielki
Ilustracja
Czczony przez Cerkiew prawosławną
Kościół katolicki
Wspomnienie 15 lipca
Atrybuty korona, krzyż, tron
Patron Ukrainy, Rosji, katolików mieszkajacych na Ukrainie i w Rosji, wojsk wewnętrznych MSW Rosji,

Włodzimierz I Wielki, norm. Valdemar; ukr. Володимир Великий (Володимир Святославич), ros. Владимир Великий (Владимир Святославич), zm. 15 lipca 1015) – wielki książę kijowski (Gardarki) od ok. 980 z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego i Kościoła katolickiego.

Życiorys[edytuj]

Był najmłodszym synem księcia Światosława I i jego konkubiny Małuszy, którą sagi norweskie opisują jako wróżkę przepowiadającą przyszłość i żyjącą do wieku 100 lat. Według najnowszych badań, książę Włodzimierz urodził się na Wołyniu we wsi Budziatycze (ukr. Будятичі), obecnie w obwodzie wołyńskim, w pobliżu monasteru w Zimnem[1][2][3]. W podziale ojcowizny otrzymał najpierw Nowogród Wielki (Holmgård), skąd musiał uciekać przed przyrodnim bratem Jaropełkiem, ale powrócił w 978[4] roku na czele sprzymierzonych oddziałów wikingów, odbił Nowogród, a po drodze do Kijowa zajął Połock i Smoleńsk i porwał połocką księżniczkę Rognedę, którą zmusił do zamążpójścia. Po zajęciu Kijowa kazał zamordować Jaropełka (Oleg już wówczas nie żył). W następnych latach podbił i przyłączył do Rusi tereny polskich Grodów Czerwieńskich (981), przymuszał do uległości Wiatyczów (981, 982), pokonał Jaćwingów (983), podporządkował sobie Radymiczów (984).

W celu zbudowania jedności plemion ruskich chciał wykorzystać kulty plemienne, tworząc w Kijowie centralny ośrodek kultowy dla całego państwa z utworzonym panteonem bóstw[5].

Do tej pory okrutny, wojowniczy i rozpustny (miał kilkanaście żon i podobno 800 konkubin), zmienił się całkowicie po przyjęciu chrztu w Chersonezie i ślubie z Anną, siostrą cesarza Bizancjum, Bazylego II w 988 r. Główne elementy fabuły legendy „Korsuńskiej” o wydarzeniach chrztu Włodzimierza, do dziś są obecne w wierzeniach związanych ze źródłem i cudownym obrazem Matki Boskiej we wsi Budziatycze na Wołyniu (miejscu narodzin księcia Włodzimierza)[6][2].

Po powrocie do Kijowa zniszczył pogańskie chramy, wrzucił własnoręcznie posąg Peruna do Dniepru i po przybyciu duchownych z Bizancjum kazał przeprowadzić masowy chrzest ludności w Dnieprze. Założył miasto Włodzimierz Wołyński. Zwycięzca Waregów i zjednoczyciel państwa stał się teraz pokojowym i miłosiernym władcą, choć ustanowił surowe kary za pozostawanie w błędach bałwochwalstwa. W Kijowie wzniósł cerkiew Dziesięcinną oraz założył pierwszą na Rusi szkołę.

Ostatnie lata życia księcia były wypełnione stałymi konfliktami z jego dwunastoma kłótliwymi, na wpół pogańskimi synami. Zmarł 15 lipca 1015 r. w drodze do Nowogrodu, dokąd wyruszył na wojnę z synem Jarosławem (Jarisleif).

Rocznica śmierci świętego jest wielkim świętem prawosławnych i unitów (lecz nie katolików rzymskich) w Rosji i na Ukrainie. Zwłoki świętego odnaleziono w 1636 r. z inicjatywy metropolity kijowskiego Piotra Mohyły w ruinach Cerkwi Dziesięcinnej, zniszczonej w 1240 w czasie najazdu Mongołów pod dowództwem Batu-chana. Czaszkę przeniesiono do świątyni katedralnej Zaśnięcia Bogurodzicy Ławry Peczerskiej, pozostałe relikwie do Soboru Mądrości Bożej. W latach 1828–1842 na tym samym miejscu zbudowana została Druga Cerkiew Dziesięcinna. W 1935 r. władze sowieckie nakazały ją rozebrać.

Przodkowie[edytuj]

4. Igor Rurykowicz (ok.878–945)      
    2. Światosław I (942–972)
5. Olga (ok. 903–969)        
      1. Włodzimierz I Wielki (958?–1015)
6. Malko Lubczanin    
    3. Małusza    
7. nieznany przodek      
 

Żony i potomstwo[edytuj]

Temat małżeństw i potomstwa Włodzimierza jest szeroko dyskutowany w literaturze historycznej.

Jego żonami z czasów sprzed przyjęcia chrztu były:

  1. Rogneda – córka połockiego księcia Rogwołoda[7][8],
  2. Greczynka[7],
  3. dwie Czeszki[7], być może jedna z nich to wspomniana w Powieści Malfryda.
  4. Bułgarka[7] – według Wasyla Tatiszczewa miała mieć na imię Adela.

Skandynawskie sagi (których wiarygodność bywa podawana w wątpliwość) przypisują Włodzimierzowi żonę o imieniu Olava lub Allogia. Część badaczy sądzi, że imię to pojawiło się przez błąd skaldów, którzy przypisali imię babki Włodzimierza (Olga) jego żonie[9].

W 989 roku Włodzimierz poślubił Annę Porfirogenetkę, siostrę cesarza bizantyjskiego Bazylego II Bułgarobójcy. Owdowiał w 1011 roku. Po jej śmierci ożenił się jeszcze raz z nieznanej na imię córką hrabiego Kuno von Eningena oraz wnuczką Ottona I Wielkigo, która jako wdowa po Włodzimierzu żyła jeszcze w sierpniu 1018 roku.

Synami Włodzimierza byli:

Córkami Włodzimierza były:

Przypuszcza się, że córką Włodzimierza mogła być też nieznana z imienia żona Bernarda II, margrabiego Marchii Północnej[8].

Włodzimierz I Wielki w kulturze[edytuj]

Włodzimierz I Wielki jest bohaterem rosyjskiego filmu Wiking, który opowiada o jego wczesnej historii. Film miał premierę 29 grudnia 2016, a w postać Włodzimierza wcielił się Daniła Kozłowski[potrzebny przypis].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Диба Ю. Літописне Будятино (про місце народження князя Володимира Святославовича та розташування найдавнішої церкви Пресвятої Богородиці) // П'яті «Ольжині читання». Пліснеськ. 7 травня 2010 року. Львів-Броди, 2011, s. 23-28
  2. a b Диба Ю. Історично-географічний контекст літописного повідомлення про народження князя Володимира Святославовича: Локалізація Будятиного села // Княжа доба. Історія і культура. Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип`якевича НАН України. – Вип. VI. – С. 37-70
  3. Диба Ю. Батьківщина святого Володимира: Волинська земля у подіях X століття (Міждисциплінарні нариси ранньої історії Руси-України). – Львів: Видавництво “Колір ПРО”, 2014. – 484 с.: іл. – (Серія “Невідома давня Україна”. – 1)
  4. Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 227. ISBN 978-83-7425-697-1.
  5. Epoka świetności Rusi za Włodzimierza i Jarosława. W: Jerzy Ochmański: Dzieje Rosji do roku 1861. Warszawa-Poznań: PWN, 1983, s. 21. ISBN 8301030399.
  6. Диба Ю. Інтерпретація Корсунської легенди в Будятицькій традиції вшанування Святого джерела // Старий Луцьк (Матеріали наукової конференції "Любартівські читання", 30-31 березня 2012 р.).- Луцьк, 2012.- Вип. 8.- С. 26-39
  7. a b c d e f g h i j k l Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 95.
  8. a b c d e f W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 21.
  9. Rydzevskaya, Ancient Rus and Scandinavia in 9-14 cent., 1978.
  10. Powieść minionych lat, tłum. F. Sielicki, Wrocław – Warszawa – Kraków 1999, s. 61, 95. Zob. J. Bieniak, Rognieda, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 4, 1970, s. 524.
  11. a b H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 1, 1997, szpalta 497.
  12. a b c A. Poppe, Walka o spuściznę po Włodzimierzu Wielkim, "Kwartalnik Historyczny" 102, 1995/3-4, s. 4-22.

Bibliografia[edytuj]

  • Dworzaczek W., Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 21.
  • F. G. Holweck, A Biographical Dictionary of the Saints, London 1924

Linki zewnętrzne[edytuj]


Poprzednik
Rogwołod
Coat of Arms of Połack, Belarus.svg Książę Połocka
ok. 978–989
Coat of Arms of Połack, Belarus.svg Następca
Iziasław Włodzimierzowicz