Olszanica (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Olszanica
Olszanica
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leski
Gmina Olszanica
Liczba ludności 1100
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-722
Tablice rejestracyjne RLS
SIMC 0358262
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Olszanica
Olszanica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Olszanica
Olszanica
Ziemia49°28′42″N 22°26′37″E/49,478333 22,443611

Olszanicawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, siedziba gminy Olszanica.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim. Wieś leży w dolinach potoków Wańkówka i Stary Potok, które łącząc się dają początek Olszanki prawego dopływu Sanu. Przez miejscowość przechodzi droga krajowa nr 84 i linia kolejowa nr 108 StróżeKrościenko z przystankiem Olszanica.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1376 Olszanica była jak i Myczkowce prywatną wsią szlachecką i stanowiła własność Oleśki (Olescho). Wymieniana w 1436 jako miejscowość założona w sobieńskich dobrach Kmitów na prawie wołoskim. Nazwa wsi ma pochodzenie topograficzne, wywodzi się od słowa olsza, olszyna i oznaczała teren porośnięty olchami. Fakt ten potwierdzają źródła: 1441 Olschanycze, 1443 Kmitowie mieli dwór obronny.

W 1436 – Jan Goligyan w imieniu żony Małgorzaty wystąpił do sądu grodzkiego w Sanoku przeciw Mikołajowi Kmicie- kasztelanowi przemyskiemu, który zajął gwałtem dobra ojczyste Małgorzaty Goligyan, przypadłe jej po bracie zm. Janie Kmicie i jego dzieciach z Bachórza, tj. Zamek Sobień z wsiami doń należącymi Olszanica, Myczkowce, Rajskie i Izdebki oraz inne. Spór ten trwał do 1441 r., aż gdy doszło do ugody między Małgorzatą żoną Przedpełka Mościca z Wielkiego Koźmina a jej stryjem Mikołajem Kmitą z Wiśnicza, kasztelanem przemyskim. Potem właścicielami Olszanicy byli Tarłowie, Mniszchowie, Jordanowie, Jasieńscy. W 1580 r. - w podziale majątku po Barbarze z Herburtów Kmitowej dobra sobieńskie z Olszanicą przeszły w ręce Stadnickich a potem Tarłów. Gdy Jerzy Mniszech ożenił się z Jadwigą Tarło (córką Mikołaja Tarło - sekretarza królewskiego i Jadwigi Stadnickiej) i otrzymał w spadku m.in. Olszanicę Potok, Dębowiec, Sambor, Laszki Murowane, Chyrów i Bąkowice. W pocz. XVII w. była to własność Mniszchów i istniał tu zamek murowany, w którym przebywała Maryna Mniszchówna - późniejsza carowa. W 1663 - rejestr podatkowy wymienia jako właściciela wsi starostę sanockiego (1661). Jerzego Jana Wandalina Mniszcha. Potem przejęli Olszanicę na własność Jordanowie. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tybularnej w Olszanicy byli Bronisław i Krystyna hr. Stadniccy[1]. Od września 1939 do 1941 była pod okupacja sowiecką. Od 1941 do sierpnia 1944 wieś była siedzibą okupacyjnego hitlerowskiego urzędu gminy w powiecie sanockim.

Kościół parafialny w Olszanicy z dzwonnicą

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Murowana cerkiew, pw. Zaśnięcia Matki Bożej z 1923 roku (projekt Bronisław Wiktor), która służy obecnie jako kościół rzymskokatolickiej Parafii Matki Bożej Pocieszenia. Obok cerkwi na parawanowej dzwonnicy można podziwiać dzwon z 1630 roku. Cerkiew sąsiaduje z zespołem pałacowo-parkowym, na który składają się: pałacyk z 1905 (wybudował go Antoni Juściński[2][3][4][5]), zabudowania gospodarcze, oficyna i kuźnia, most z II poł. XIX w. Godne zwiedzenia są również kapliczki przydrożne z XIX w.

Osoby związane z Olszanicą[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]