Krościenko (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krościenko
Zabytkowa cerkiew
Zabytkowa cerkiew
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat bieszczadzki
Gmina Ustrzyki Dolne
Liczba ludności (2010-12-31) 610[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Tablice rejestracyjne RBI
SIMC 0361608
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Krościenko
Krościenko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krościenko
Krościenko
Ziemia49°28′41″N 22°40′08″E/49,478056 22,668889

Krościenko dawniej też Karaszyn, Koroszno, Koroscienko – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne, nad rzeką Strwiąż, przy DK84.

Wołoska wieś królewska Koroszno położona była w 1589 roku w starostwie przemyskim w ziemi przemyskiej województwa ruskiego[2]. W latach 1952–1954 miejscowość była siedzibą gminy Krościenko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Wieś położona jest w Górach Sanocko-Turczańskich. Przez wieś przebiega szlak śladami dobrego wojaka Szwejka.

Historia[edytuj]

W XIV wieku była to wieś w dolinie rzeki Strwiąż przy potoku zwanym Krościenko. Założył ją kniaź Hriczko Rozputowski na surowym korzeniu i prawie wołoskim. Pierwotnie stanowiła ona własność królewską wchodzącą w skład starostwa przemyskiego

W 1498 dzierżawcą Krościenka był Mikołaj Zborowski, następnie Mniszchowie, Szydłowscy. W 1772, po pierwszym rozbiorze, Austriacy włączyli wieś do tzw. dóbr kameralnych.

W 1873 wybudowano cesarską linię kolejową z Budapesztu do twierdzy Przemyśl, co podniosło znaczenie Krościenka.

W okresie od 1784 do 1940 na terenie wsi funkcjonowała niemiecka kolonia Obersdorf parafia ewangelicka w m. Bandrów.

13 grudnia 1918, w okresie walk polsko-ukraińskich na linii frontu Strwiąża 2 Pułk Strzelców Podhalańskich pod dowództwem por. Karola Matzenauera stoczył pierwszą swoją walkę opodal tej wsi nad Strwiążem, z oddziałami ukraińskimi, zakończoną zwycięstwem.

W 1920 wybudowano tu kościółek, a obok niego pomnik upamiętniający powstanie listopadowe.

Krościenko zostało zniszczone w czasie II wojny światowej. 10 sierpnia 1944 zostało zajęte przez wojska radzieckie[3].

Początkowo znajdowała się w granicach ZSRR, a po regulacji granic w 1951 – w Polsce. W 1952 została zasiedlona przez greckich uchodźców politycznych, którzy przybyli ze Zgorzelca. Pamiątkami po nich są grecki cmentarz oraz pomnik Nikosa Belojannisa. Część potomków tych Greków żyje we wsi do dziś.

Zabytki[edytuj]

Centrum wsi
  • kościół drewniany (dawniej greckokatolicka cerkiew Narodzenia Matki Bożej) z końca XVIII wieku z dzwonnicą z XIX wieku
  • kilkanaście chałup konstrukcji zrębowej z XIX wieku
  • pozostałości cmentarza ewangelickiego, nagrobki oraz dzwonnica cmentarna
  • w Krościenku Wolicy cerkiew drewniana z XVIII wieku

Transport[edytuj]

We wsi znajduje się drogowe polsko-ukraińskie przejście graniczne w kierunku Felsztyna, Sambora i dalej do Lwowa, a także kolejowe przejście graniczne umożliwiające dojazd do Chyrowa.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Aleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 7. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 1, Warszawa 1901, s. 2.
  3. ВОВ-60 - Сводки

Linki zewnętrzne[edytuj]