Dębowiec (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dębowiec
wieś
Ilustracja
Rynek
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Dębowiec
Liczba ludności (2020-01-01) 2288[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-220[2]
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0348134[3]
Położenie na mapie gminy Dębowiec
Mapa lokalizacyjna gminy Dębowiec
Dębowiec
Dębowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dębowiec
Dębowiec
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Dębowiec
Dębowiec
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jasielskiego
Dębowiec
Dębowiec
Ziemia49°41′01″N 21°27′36″E/49,683611 21,460000

Dębowiec – duża wieś w Polsce, znajdująca się na Pogórzu Jasielskim, administracyjnie położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Dębowiec[3].

Dębowiec uzyskał lokację miejską przed 1349 rokiem, zdegradowany w 1896 roku[4]. Miejscowość jest siedzibą parafii Św. Bartłomieja Apostoła, należącej do dekanatu Dębowiec, diecezji rzeszowskiej. W Dębowcu znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Saletyńskiej.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Dębowiec[5][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0348140 Brody część wsi
0348157 Dąbrówka część wsi
0348186 Kopaniny część wsi
0348163 Pod Bajdami część wsi
0348170 Syzma część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie XI i XII wieku istniała w Dębowcu osada typu wiejskiego. W XIII wieku Dębowiec był już prawdopodobnie miastem królewskim na prawie polskim.

15 sierpnia 1349 roku król Kazimierz Wielki aktem lokacyjnym przeniósł Dębowiec jako miasto królewskie z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Pierwszym wójtem dziedzicznym mianował król Mikołaja z Bakowa[6].

Z miejscowością związany był Marcin z Wrocimowic (ur. w ? -zm. 1442) – polski rycerz herbu Półkozic, starosta łowicki. Jako chorąży krakowski wziął udział w bitwie pod Grunwaldem, gdzie niósł do boju naczelną chorągiew polską.

Jako komisarz królewski Marcin badał m.in. stosunki własnościowe na przedmieściach Krosna. Był posłem Władysława Jagiełły do papieża. Osiedlił się w Krośnieńskiem. W 1430 roku został właścicielem Dębowca. Miał syna o tym samym imieniu, podpisującego się również z Wrocimowic, a czasem – z Dębowca. Marcin z Dębowca jako młody rycerz z otoczenia króla Władysława Warneńczyka wybrał się z drużyną z Dębowca pod Warnę. Pod koniec bitwy pod Warną w 1444 roku dostał się do niewoli tureckiej, w której przebywał ok. 20 lat. Po powrocie z niewoli król Kazimierz Jagiellończyk nadał mu godność pisarza generalnego ziemi krakowskiej, a potem stolnika krakowskiego. Zmarł zapewne w swoich posiadłościach w Dębowcu w 1502 r. Miał dwóch synów: Piotra i Jana, którzy pisali się z Dębowca oraz córkę Zofię, żonę Jana Rożena z Kęsnej[potrzebny przypis].

W 1605 r. orszak weselny Maryny Mniszech, (po zawartym, z przebywającym wtedy w Moskwie carem Dymitrem Samozwańcem, ślubie per procura - w Krakowie 22 września 1605 roku), zatrzymał się w Dębowcu, gdzie przebywała matka carowej[potrzebny przypis].

Pan Jordan Hermolaus przywiózł do Samoklęsk porwaną z rodzinnego Dębowca w 1629 r. pannę Eufrozynę Mniszchównę, córkę wojewody sandomierskiego Jerzego Mniszcha, siostrę Maryny, carycy moskiewskiej. Ponieważ porwana nie zapomniała wziąć ze sobą srebra i garderoby, przeto sąd na skargę rodziny skazał ją za pomoc w porwaniu, na utratę połowy posagu[czy to ważne?][potrzebny przypis].

W latach 1768-1772 toczyli tu walki Konfederaci barscy.

20 lipca 1777 roku starosta dębowiecki hr. Maksymilian Zborowski herbu Jastrzębiec wykupił dobra dębowieckie od rządu austriackiego. Dębowiec stał się miastem prywatnym. W rękach rodziny Zborowskich pozostał do 1861 roku, kiedy to majątek nabył Józef Zubrzycki. Potem kolejno właścicielami Dębowca byli w 1871 roku Antoni Zubrzycki, w 1875 roku Mieczysław Jordan Stojowski i w 1876 roku hr. Florian Ziemiałkowski, którego żona Helena doprowadziła do pierwszej w Galicji parcelacji całego majątku. Ostatnią jego część park z dworem o powierzchni 3,88 ha zakupili 13 sierpnia 1910 roku Saletyni.

W Dębowcu znajduje się klasztor Saletynów i Sanktuarium Matki Bożej Saletyńskiej[7]. Proboszczem parafii Świętego Bartłomieja Apostoła do 1923 roku oraz zasłużonym działaczem społecznym w Dębowcu był ks. Zygmunt Męski[8].

Urodził się tutaj Stanisław Pawłowski, polski geograf, rektor Uniwersytetu Poznańskiego, członek PAU.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludność gminy Dębowiec wg stanu na 01.01.2020 r.. debowiec.pl. [dostęp 2020-03-19].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. a b c GUS. Rejestr TERYT
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 28-29.
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Piotr Jamioł Historia Dębowca, Kraków 2009, str. 31-36
  7. Sanktuarium Matki Bożej Saletyńskiej w Dębowcu. [dostęp 2019-12-19].
  8. Zygmunt Męski. smdebowiec.pl. [dostęp 2017-01-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]