Dębowiec (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dębowiec
Herb
Herb Dębowca
Rynek
Rynek
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Dębowiec
Liczba ludności (2013) 2035[1]
Strefa numeracyjna (+48) 13
Kod pocztowy 38-220
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0348134
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Dębowiec
Dębowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dębowiec
Dębowiec
Ziemia 49°41′01″N 21°27′36″E/49,683611 21,460000

Dębowiec – duża wieś w Polsce, znajdująca się na Pogórzu Jasielskim, administracyjnie położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Dębowiec.

Miejscowość jest siedzibą parafii Św. Bartłomieja Apostoła, należącej do dekanatu Dębowiec, diecezji rzeszowskiej. W Dębowcu znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Saletyńskiej.

Historia[edytuj]

Na przełomie XI i XII wieku istniała w Dębowcu osada typu wiejskiego. W XIII wieku Dębowiec był już prawdopodobnie miastem królewskim na prawie polskim.

15 sierpnia 1349 roku król Kazimierzowi Wielki aktem lokacyjnym przeniósł Dębowiec jako miasto królewskie z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Pierwszym wójtem dziedzicznym mianował król Mikołaja z Bakowa[2].

Z tą miejscowością związany był Marcin z Wrocimowic (ur. w ? -zm. 1442) - polski rycerz herbu Półkozic, starosta łowicki. Jako chorąży krakowski wziął udział w bitwie pod Grunwaldem. i niósł do boju naczelną chorągiew polską z białym orłem w koronie.

Jako komisarz królewski Marcin badał m.in. z ramienia króla stosunki własnościowe na przedmieściach Krosna. Był posłem Władysława Jagiełły do papieża. Osiedlił się w Krośnieńskiem. Od 1430 roku został właścicielem Dębowca. Miał syna o tym samym imieniu Marcina, podpisującego się również z Wrocimowic, ale i czasem z Dębowca. Ojciec jego - bohater bitwy grunwaldzkiej - zmarł w 1442 r. w Dębowcu. Marcin z Dębowca jako młody rycerz z otoczenia króla Władysława Warneńczyka wybrał się z drużyną z Dębowca pod Warnę. Pod koniec bitwy pod Warną w 1444 r. dostał się do niewoli tureckiej, w której przebywał ok. 20 lat. Po powrocie z niewoli król Kazimierz Jagiellończyk nadał mu godność pisarza generalnego ziemi krakowskiej, a potem stolnika krakowskiego. Zmarł zapewne w swoich posiadłościach w Dębowcu w 1502 r. Miał dwóch synów: Piotra i Jana, którzy pisali się z Dębowca oraz córkę Zofię, żonę Jana Rożena z Kęsnej.

W 1605 r. orszak weselny Maryny Mniszech, (po zawartym, z przebywającym wtedy w Moskwie carem Dymitrem Samozwańcem, ślubie per procura - w Krakowie 22 września 1605 r.), zatrzymał się w Dębowcu, gdzie przebywała matka carowej.

Pan Jordan Hermolaus przywiózł do Samoklęsk porwaną z rodzinnego Dębowca w 1629 r. pannę Eufrozynę Mniszchównę, córkę wojewody sandomierskiego Jerzego Mniszcha, siostrę Maryny, carycy moskiewskiej. Ponieważ porwana nie zapomniała wziąć ze sobą srebra i garderoby, przeto sąd na skargę rodziny skazał ją za pomoc w porwaniu, na utratę połowy posagu.

W l.1768-1772 działali tu Konfederaci barscy prowadząc bitwy przeciw wojskom rosyjskim. Do dzisiaj przetrwała w tej miejscowości tradycja z tworzeniem oddziałów konfederackich. Tradycje te podtrzymuje ks. Zbigniew Jan Czuchra.

20 lipca 1777 roku starosta dębowiecki hr. Maksymilian Zborowski herbu Jastrzębiec wykupił dobra dębowieckie od rządu austriackiego. Dębowiec stał się miastem prywatnym. W rękach rodziny Zborowskich pozostał do 1861 roku, kiedy to majątek nabył Józef Zubrzycki. Potem kolejno właścicielami Dębowca byli w 1871 roku Antoni Zubrzycki, w 1875 roku Mieczysław Jordan Stojowski i w 1876 roku hr. Florian Ziemiałkowski, którego żona Helena doprowadziła do pierwszej w Galicji parcelacji całego majątku. Ostatnią jego część park z dworem o powierzchni 3,88 ha zakupili 13 sierpnia 1910 roku Saletyni.

W Dębowcu znajduje się Klasztor Saletynów, a w kościele ukoronowana Matka Boża Saletyńska, która spełnia prośby ludzkie. Udokumentowanych jest kilkanaście cudów.

Urodził się tutaj Stanisław Pawłowski, polski geograf, rektor Uniwersytetu Poznańskiego, członek PAU.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Piotr Jamioł Historia Dębowca, Kraków 2009, str. 31-36

Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]