Powiat nowomiejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat nowomiejski
powiat
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
TERYT 6.28.35.12.00.0
Siedziba Nowe Miasto Lubawskie
Starosta Andrzej Ochlak
Powierzchnia 695,01 km²
Populacja (2006)
• liczba ludności

43 374
• gęstość 63 os./km²
Urbanizacja 25,6%
Tablice rejestracyjne NNM
Adres urzędu:
Rynek 1
13-300 Nowe Miasto Lubawskie
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich 1
Liczba gmin wiejskich 4
Położenie na mapie województwa
Nowe Miasto County Warmia Masuria.png
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat nowomiejski
Powiat nowomiejski
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Powiat nowomiejski
Powiat nowomiejski
Ziemia 53°25′N 19°35′E/53,416667 19,583333
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Gminy powiatu nowomiejskiego

Powiat nowomiejski – powiat w Polsce (województwo warmińsko-mazurskie), istniał w latach 19481975 jako następca powiatu lubawskiego, a ponownie utworzony w roku 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Nowe Miasto Lubawskie.

Charakterystyka[edytuj]

Powiat nowomiejski leży w południowo-zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego i składa się z:

Powiat nowomiejski graniczy od północy z powiatem iławskim, od wschodu z powiatem działdowskim, od południa z brodnickim, a od zachodu – z grudziądzkim. Powiat nowomiejski jest jednym z najmniejszych w województwie warmińsko-mazurskim. Zajmuje obszar 69 208 ha, a jego ludność liczy nieco ponad 43 tys. mieszkańców. Średnia gęstość zaludnienia w powiecie wynosi 62,6 osób/km². Sieć osadnicza powiatu związana jest od początków ze szlakami komunikacyjnymi oraz rzeką Drwęcą. Siedziba władz powiatu – Nowe Miasto Lubawskie, mieści się w centrum powiatu nad Drwęcą, przy drodze krajowej nr 15, łączącej zachodnią granicę ze wschodem kraju. Siedziby władz gmin oraz większe miejscowości znajdują się przy drodze krajowej nr 15 i drodze wojewódzkiej nr 538 relacji Radzyń Chełmiński – Rozdroże.

Władze[edytuj]

Rada Powiatu w Nowym Mieście Lubawskim V kadencji:

  • Marcin Buliński
  • Jan Czapliński
  • Ewa Dembek
  • Paweł Dreszler
  • Adam Głowacki - Wiceprzewodniczący Rady
  • Barbara Grzywacz
  • Romuald Koszewski - Wiceprzewodniczący Rady
  • Bogumił Kurowski
  • Andrzej Lewandowski
  • Andrzej Ochlak
  • Marek Piątkowski
  • Henryk Rogoziński
  • Jacek Rydel
  • Agnieszka Stajszczak
  • Katarzyna Trzaskalska
  • Kazimierz Wiśniewski - Przewodniczący Rady
  • Zbigniew Ziejewski

Zarząd Powiatu:

  • Andrzej Ochlak - Przewodniczący
  • Katarzyna Trzaskalska
  • Barbara Grzywacz
  • Bogumił Kurowski
  • Agnieszka Stajszczak

Starosta Nowomiejski - Andrzej Ochlak, Wicestarosta - Katarzyna Trzaskalska, Sekretarz - Ewa Kalisz-Górzkowska, Skarbnik - Halina Bartkowska

Starostowie po 1999[edytuj]

  • Zbigniew Muchliński - 12.11.1998 - 12.04.1999
  • Wacław Derlicki - 27.04.1999 - 16.11.2002
  • Stanisław Czajka - 16.11.2002 - 30.11.2010
  • Ewa Dembek - 30.11.2010 - 1.12.2014
  • Zbigniew Ziejewski - 01.12.2014 - 27.02.2015
  • Andrzej Ochlak - od 27.02.2015

Historia[edytuj]

W latach 1818-1948 na terenie obecnego województwa warmińsko-mazurskiego, istniał powiat lubawski poprzednik obecnego powiatu nowomiejskiego. Powiat powstał 1 kwietnia 1818 na terenie Prus Zachodnich. Był jednym z najrdzenniejszych polskich powiatów (o wskaźniku 96,6% ludności polskiej). Mimo że nazwa powiatu wywodzi się od miasta Lubawy, ośrodkiem administracyjnym było ważniejsze pod względem społeczno-gospodarczym Nowe Miasto Lubawskie (dawniej Nowe Miasto nad Drwęcą). Urzędował tu landrat pruski).

Na mocy traktatu wersalskiego z 28 czerwca 1919 powiat został przyłączony do Polski. Polskie władze przejęły powiat 19 stycznia 1920. W okresie międzywojennym powiat lubawski należał do województwa pomorskiego z siedzibą w Toruniu i był powiatem przygranicznym (na odcinku ok. 100 km). Również po II wojnie światowej przejściowo (do 1950 roku) podlegał władzom w Bydgoszczy. Na krótko, siedzibą powiatowej rady ludowej przejściowo została Lubawa, jako najsilniejszy ośrodek polski.

W 1948 zmieniono nazwę powiatu na powiat nowomiejski, który w 1950 przeniesiono do województwa olsztyńskiego (po raz pierwszy w dziejach Lubawy i Nowego Miasta Lubawskiego, miasta te podlegały pod Olsztyn). W 1975 roku, w związku z nową reformą administracyjną (utworzenie 49 województw i likwidacja powiatów), oba silnie ze sobą związane miasta rozdzielono przez nowe województwo olsztyńskie i województwo toruńskie.

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 43 392 100 21 926 50,53 21 466 49,47
Miasto 11 119 25,62 5859 13,50 5260 12,12
Wieś 32 273 74,38 16 067 37,03 16 206 37,35
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu nowomiejskiego w 2014 roku[1]:.
Piramida wieku powiat nowomiejski.png

Ludność w latach[edytuj]

  • 1999 – 43 933
  • 2000 – 44 083
  • 2001 – 44 316
  • 2002 – 43 327
  • 2003 – 43 388.
  • 2004 – 43 380
  • 2006 – 43 374

Grunty[edytuj]

Struktura powierzchni gruntów wskazuje, że powiat ma charakter typowo rolniczy. Użytki rolne zajmują większą część powierzchni powiatu – 69,86% (wśród nich grunty orne – 58,07%, łąk i pastwisk – niespełna 9,39%). Lesistość wynosi 20,45%, i mimo ciągłego wzrostu, jest to wartość znacznie niższa od średniej wojewódzkiej i krajowej. Udział gruntów pokrytych wodami (2,94%) jest większy od średniej dla kraju, lecz zdecydowanie niższy, niż w pozostałej części województwa. Grunty zabudowane i zurbanizowane to 3,05% ogólnej powierzchni powiatu. Nieużytki – 3,31% (przeważająca część to tzw. powierzchnie biologicznie czynne: oczka wodne, bagna, torfowiska czy zadrzewienia śródpolne, niezwykle istotne z przyrodniczego punktu widzenia). tereny różne zajmują 0,04% powierzchni.

Zabytki[edytuj]

  • Ruiny sanktuarium maryjnego i klasztoru reformatów w Łąkach Bratiańskich.
  • Ruiny zamku kapituły chełmińskiej w Kurzętniku.
  • Pozostałości budowli obronnych (mury, baszta, fosa) w Nowym Mieście Lubawskim.
  • Bazylika w Nowym Mieście Lubawskim (m.in. figura Matki Bożej Łąkowskiej, malowidła gotyckie, barokowe, gotycka grupa Dźwiganie Krzyża, gotycki nagrobek Kunona von Liebensteina, kaplica Działyńskich, renesansowe i barokowe ołtarze).
  • Ruiny zamku w Bratianie.
  • Założenie urbanistyczne Kurzętnika.
  • Inne (zespoły dworskie, kościoły).

Komunikacja[edytuj]

Przez powiat przebiegają:

Sąsiednie powiaty[edytuj]

Ciekawostka[edytuj]

Powiat nowomiejski jest jednym z bastionów Samoobrony RP. W eurowyborach w 2009 na tę partię zagłosowało 11,75% mieszkańców powiatu. Większość głosów padło na mieszkającą w gminie Kurzętnik byłą posłankę, a obecnie członka prezydium partii Renatę Rochnowską[2]. W eurowyborach w 2014 roku Komitet Wyborczy Samoobrona uzyskał 1,36% ważnych głosów w powiecie nowomiejskim[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]