Rzędziany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzędziany
Rzędziany
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat białostocki
Gmina Tykocin
Wysokość 102 m n.p.m.
Liczba ludności (2009) 331
Strefa numeracyjna 85
Kod pocztowy 16-080
Tablice rejestracyjne BIA
SIMC 0043297
Położenie na mapie gminy Tykocin
Mapa lokalizacyjna gminy Tykocin
Rzędziany
Rzędziany
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białostockiego
Rzędziany
Rzędziany
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Rzędziany
Rzędziany
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rzędziany
Rzędziany
Ziemia53°09′18″N 22°51′56″E/53,155000 22,865556

Rzędziany (dawniej Żędziany) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Tykocin.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Historycznie Rzędziany jako polska wieś szlachecka należą do Mazowsza a w ramach niego do ziemi łomżyńskiej. Rzędziany położone są na lewym brzegu rzeki Narwinaturalnej granicy pomiędzy polskim i szlacheckim Mazowszem a stanowiącym część Wielkiego Księstwa Litewskiego Podlasiem – krainą zróżnicowaną religijnie i kulturowo.

W Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego z 1880 roku wieś Rzędziany nie występuje jako odrębne hasło, ale w opisie Stelmachowa jest następujący akapit: „S. (Stelmachowo) gmina, z urzędem gm. (gminnym) w Tykocinie, ma 4710 mk. (mieszkańców), 546 dm. (domów), rozległości 22,329 mr (morg?). Sąd gminny okr. (?) I i st. poczt. (?) w Tykocinie. W skład gminy wchodzi 5 wsi szlach. (szlacheckich): Babino, Bagienki, Hermany, Nieciece i Rzendziany; 2 wsi z ludnością mieszaną: Pajewo i Radule; 11 wsi włośc. (włościańskich): Broniszewo, Jeżewo, Leśniki, Łopuchowo, Popowlany, Sanniki, Sawino, Siekierki, S. (Stelmachowo) i Złotorya. Br. Ch. (Bronisław Chlebowski)"

Dzisiejsze Rzędziany to wieś o typie zabudowy łączącej zarówno cechy dawnej wsi rzędowej, jak i wsi rozproszonej, będącej efektem procesu scalania gruntów w początkach XX wieku – powstania samotnych gospodarstw w pobliżu swoich pól – kolonii wsi Rzędziany.

W pobliskiej miejscowości, Jeżewie Starym – od XV wieku wsi królewskiej, a w XIX w. własności Glogerów, wielokrotnie przebywał m.in. Henryk Sienkiewicz. W dworku Glogerów powstało prawdopodobnie wiele scen „Trylogii” – stąd słynny „spór o gruszę" toczy się w Rzędzianach pomiędzy szlacheckimi rodami Rzędzianów i Jaworskich, a okoliczne wsie i miasteczka są tłem dla dużej części wydarzeń. W Rzędzianach Henryk Sienkiewicz umieścił dom rodzinny szlachcica Rzędziana – młodego pachołka Jana Skrzetuskiego z Ogniem i mieczem i zamożnego już szlachcica z Potopu. Rzędzian z Potopu mieszka już w Wąsoszy – dzisiejszej wsi, siedzibie gminy o tej samej nazwie, w powiecie grajewskim (ok. 60 km na północny zachód od Tykocina).

W Rzędzianach, na sztucznie usypanej grobli w poprzek doliny Narwi i na jazie, kończy się granica Narwiańskiego Parku Narodowego, zaczynającego się (zgodnie z biegiem Narwi) w Surażu. Poniżej tego miejsca rzeka Narew płynie sztucznym korytem, poziom wody jest utrzymywany przez kolejne jazy, a cała dolina została zmeliorowana. W latach 90. XX wieku podjęto próby renaturalizacji doliny poniżej wsi Rzędziany.

W kolonii wsi Rzędziany znajduje się cmentarz zwierząt, jeden z niewielu w Polsce.

Współcześnie wielu mieszkańców wsi (i kolonii) nosi nazwisko Rzędzian, ale pisownia jest bardzo różna: Rzędzian – Rzendzian – Żędzian – Żendzian.

Położenie[edytuj]

Przez wieś przebiega droga:

we wsi zlokalizowany jest jeden z węzłów - pod nazwą Rzędziany (na odcinku Stare Jeżewo - Choroszcz)
Na tym odcinku droga ta jest to jednocześnie częścią: