Siersza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Trzebini Osiedle Siersza
Osiedle Trzebini
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat chrzanowski
Gmina Trzebinia
Miasto Trzebinia
W granicach Trzebini 1969
Nr kierunkowy (+48) 32
Tablice rejestracyjne KCH
Położenie na mapie Trzebini
Mapa lokalizacyjna Trzebini
Osiedle Siersza
Osiedle Siersza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Osiedle Siersza
Osiedle Siersza
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Osiedle Siersza
Osiedle Siersza
Położenie na mapie powiatu chrzanowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu chrzanowskiego
Osiedle Siersza
Osiedle Siersza
Położenie na mapie gminy Trzebinia
Mapa lokalizacyjna gminy Trzebinia
Osiedle Siersza
Osiedle Siersza
Ziemia50°11′54″N 19°25′16″E/50,198222 19,421167
Portal Portal Polska
Pomnik bojownikom z terenu Sierszy i okolic poległym w walce z faszyzmem


Sala Królestwa zboru Trzebinia-Siersza Świadków Jehowy[1]
Stadion KS Górnik Siersza.

Sierszaosiedle miasta Trzebinia, w powiecie chrzanowskim, w województwie małopolskim. Siersza była jedną z najstarszych miejscowości Małopolski o bogatej tradycji górniczej i energetycznej oraz dużych walorach estetycznych: w pobliżu Sierszy powstała Kopalnia Węgla Kamiennego Siersza i Elektrownia Siersza.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie na terenie dawnej gminy Siersza istnieją cztery osiedla miasta Trzebinia, ze swoimi radami. Są to:

  • osiedle Siersza, obejmujące rejony: Góry Luszowskie, Huta, Kolonia, Misiury, Młyny, Stara Góra, Stara Maszyna, Świerczyna (nazywana niekiedy: Wygnanka, choć ta nazwa jest błędna, ale bardziej znana), Trentowiec;
  • osiedle Gaj (obejmujące wybudowane od lat 50. XX w. w Sierszy osiedle mieszkaniowe o tej samej nazwie, tj. „osiedle Gaj”);
  • osiedle Energetyków (dawne osiedle Awaryjne);
  • osiedle Gaj Zacisze, utworzone w 2008 roku, w wyniku podziału osiedla Energetyków (jest to dawny przysiółek o nazwie Gaj, nazywany również potocznie „Gaj-Wieś”).

Obecnie w tych czterech osiedlach zamieszkuje około 6200 osób.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich[2]

W 1913 roku w parku odsłonięto pomnik upamiętniający właściciela Sierszy Andrzeja Potockiego. Był to obelisk z porfiru z Miękini na betonowej podstawie, zakończony spiżowym orłem. Na obelisku umieszczono medalion z popiersiem Andrzeja Potockiego wykonany przez Jana Nowaka ucznia profesora Laszczki[3].

Do 1954 roku była wsią. W tymże roku utworzono gromadę o nazwie Siersza (gmina wiejska), w skład której obok Sierszy weszła wieś Góry Luszowskie oraz przysiółki Gaj (z sołectwa Myślachowice), Stara Góra (z sołectwa Luszowice) oraz niewielki obszar z miejscowości Ciężkowice (obecnie miasto Jaworzno) w sąsiedztwie rejonu Stara Maszyna. W 1958 roku przekształcono gromadę Siersza w osiedle (osiedle było wówczas jednostką administracyjną pośrednią między gromadą, czyli gminą o charakterze wiejskim, a miastem). Teren gromady i później osiedla Siersza był porównywalny z obszarem parafii rzymskokatolickiej w Sierszy pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny, powstałej w 1946 roku (parafia Siersza jest nieznacznie większa – dodatkowo do parafii należy Piła Myślachowicka z sołectwa Myślachowice). W roku 1951 ukrywał się tutaj kardynał Bolesław Kominek. Siersza jako samodzielna miejscowość istniała do końca 1968 roku. Od 1969 roku do 31 stycznia 1977 roku współtworzyła miasto Trzebinia-Siersza.

Pod koniec lat 50. XX w. powstało na terenie Sierszy osiedle Gaj (obok przysiółka Gaj, zwanego obecnie potocznie: Gaj-Wieś), rozbudowywane do końca lat 70. XX w. W roku 1962 uruchomiono elektrownię, której nadano nazwę Siersza (obecnie: Południowy Koncern Energetyczny S.A. – Elektrownia Siersza w Trzebini). Wraz z nią powstało osiedle Awaryjne Elektrowni Siersza (na terenie przyłączonym ze wsi Myślachowice). W latach 80. XX w. Elektrownia Siersza wybudowała jeszcze kilka bloków mieszkalnych w sąsiedztwie osiedla Awaryjnego. Na początku lat 90. XX w. przemianowano osiedle Awaryjne wraz z nowymi blokami mieszkalnymi na osiedle Energetyków.

Historia Kopalni Węgla Kamiennego Siersza[edytuj | edytuj kod]

Początki kopalni datuje się na rok 1861 kiedy to uruchomiono kopalnię pod nazwą Nowa Izabela. W roku 1884 uruchomiono nowy szyb Artur, od którego kopalnia przyjęła nazwę. W 1947 roku dołączono do niej kopalnię Zbyszek pod wspólną nazwą Siersza. W 1951 roku połączona została z kopalnią Krystyna w Tenczynku. W latach 70. XX w. wybudowano i oddano do użytku pierwszą magistralę węglową w Europie, łączącą KWK Siersza z Elektrownią Siersza, która umożliwiała transport urobku za pomocą taśmociągów do samej elektrowni. W latach 90. XX w. w zakładzie głównym znajdowały się szyby: Artur Główny, Artur Nowy, Artur IV i Artur III natomiast poza zakładem szyb Zbyszek i Paula w Trzebini, szyb Zofia i szyb wentylacyjny Misiury w Sierszy, szyb wentylacyjny Walter w Myślachowicach oraz najmłodszy, szyb Wschodni w Karniowicach. Kopalnia posiadała wentylatory głównego przewietrzania przy szybach Artur-Główny, Zbyszek, Walter, Zofia i Wschodni. Mimo podjętych działań reorganizacyjnych (likwidacja zbędnych obiektów i szybów, budowa odsiarczalni węgla) i oszczędnościowym, 1 listopada 1999 roku rozpoczęto likwidację i w 2001 roku kopalnie zamknięto. Większość budynków i obiektów została wyburzona, a teren wyplantowany. Pozostawiono jedynie budynek wieży szybowej i nadszybia oraz maszyny wyciągowej szybu Zbyszek w Trzebini jako pamiątka po górnictwie węglowym ziemi trzebińskiej. Również w tym miejscu, w innych budynkach pokopalnianych została zorganizowana wystawa po byłym przemyśle wydobywczym w Trzebini.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Sierszy znajdują się następujące szkoły:

  • Przedszkola
    • Niepubliczne Przedszkole Artystyczno – Językowe „Błękitna Laguna”
  • Gimnazja
    • Zespół Szkół Gimnazjalnych Gimnazjum nr 2 im. Trzech Wieszczów
  • Szkoły średnie
    • Publiczne Społeczne Liceum Ogólnokształcące w Trzebini

Sport[edytuj | edytuj kod]

Swoją siedzibę ma tu założony w 1946 roku klub piłkarski Górnik Siersza.

Zabytki Sierszy[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Sierszy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-15].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.
  3. Uczczenie pamięci zamordowanego namiestnika Nowości Illustrowane 1913 nr 31 s. 10 (zdjęcie pomnika) [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]