Stefan Jaracz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Jaracz
Ilustracja
Stefan Jaracz w latach 30.
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1883
Stare Żukowice
Data i miejsce śmierci 11 sierpnia 1945
Otwock
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
„Fotel Jaracza” w Galerii Wielkich Łodzian
Pomnik z popiersiem Jaracza w Olsztynie
Grób Stefana Jaracza, Stare Powązki

Stefan Jaracz (ur. 24 grudnia 1883 w Żukowicach Starych koło Tarnowa, zm. 11 sierpnia 1945 w Otwocku) – polski aktor teatralny i filmowy, pisarz, publicysta; założyciel i dyrektor teatru Ateneum w Warszawie.

Życiorys[edytuj]

Ukończył szkołę podstawową w Tarnowie oraz gimnazjum w Jaśle, po czym studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Za czasów gimnazjum udzielał się w konspiracyjnej akademickiej organizacji postępowej "Promieniści". Wraz z Marianem Kukielem i Karolem Radkiem współtworzył koło tarnowskie[1].

Po studiach występował w teatrach w Krakowie, Poznaniu, Łodzi, a ostatecznie w Warszawie. Specjalizował się w tworzeniu postaci „z ludu”. Najprostszymi środkami opartymi na naturalistycznej metodzie mistrza Kazimierza Kamińskiego ukazywał złożoną psychikę człowieka. Do pamiętnych jego ról należą m.in. tytułowe w Szczęściu Frania Perzyńskiego i George Dandin Moliera, Smugoń w Przepióreczce Żeromskiego, Rejent w Zemście Fredry, czy Kaliban w Burzy Szekspira.

Od wczesnej młodości przyjaźnił się z Juliuszem Osterwą. Pracowali wspólnie w teatrach Krakowa i Poznania. Dzielili również mieszkanie. Dyrektor Osterwa zaprosił go do zespołu Reduty, a później także Teatru Narodowego. Współpraca z Jaraczem nieraz okazywała się kłopotliwa ze względu na chorobę alkoholową, do której z żalem przyznał się w ostatnich pismach z lat 40.

W czasie okupacji niemieckiej związał się z polityczno-wojskową katolicką organizacją podziemną Unia. Po wykonaniu w marcu 1941 wyroku sądu Polski Podziemnej na Igo Symie został aresztowany przez gestapo i 4 kwietnia 1941 wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Został zwolniony po licznych interwencjach 15 maja 1941 roku.

Zmarł na gruźlicę gardła[2][3], która ujawniła się po jego pobycie w obozie. Został pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Powązkowskiego.

Uważany za jednego z największych aktorów polskich i współtwórcę nowoczesnej sztuki aktorskiej. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1930)[4].

Patron Klubu Kibica AZS-u Olsztyn.

Wybrana filmografia[edytuj]

Rodzina[edytuj]

Teatry im. S. Jaracza[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Stanisław Sławomir (1949-)S. S. (1. ) Nicieja Stanisław Sławomir (1949-)S. S. (1. ), Stanisław Sławomir (1949-)S. S. (1. ) Nicieja Stanisław Sławomir (1949-)S. S. (1. ), Dzieje Najnowsze : [kwartalnik poświęcony historii XX wieku] R. 15 z. 1-2 (1983), Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1983, s. 75 [dostęp 2015-12-27].
  2. Legendy polskiego teatru – Stefan Jaracz.
  3. Kultura polska: Stefan Jaracz. culture.pl.
  4. M.P. z 1930 r. Nr 260, poz. 352
  5. Anna Jaraczówna w bazie filmpolski.pl
  6. Mikołaj Radwan w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]